F. Murray Abraham

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
F. Murray Abraham
Ilustracja
F. Murray Abraham (Seattle, 2008)
Imię i nazwisko

Fahrid Murray Abraham

Data i miejsce urodzenia

24 października 1939
Pittsburgh

Zawód

aktor

Współmałżonek

Kate Hannan
(od 1962)

Lata aktywności

od 1959

F. Murray Abraham, właściwie Fahrid Murray Abraham[1] (ur. 24 października 1939 w Pittsburghu) – amerykański aktor, prezenter telewizyjny, laureat nagrody Oscara w kategorii najlepszy aktor pierwszoplanowy, Złotego Globu dla najlepszego aktora w filmie dramatycznym i nominowany do nagrody Brytyjskiej Akademii Sztuk Filmowych i Telewizyjnych za rolę Antonia Salieriego, rywala Mozarta w Amadeuszu (1984) w reż. Miloša Formana[2].

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Wczesne lata[edytuj | edytuj kod]

Urodził się w Pittsburghu[3] w Pensylwanii jako syn Josephine Abraham (z domu Stello), Amerykanki włoskiego pochodzenia[4], i Fahrida Abrahama, asyryjskiego chrześcijanina, który emigrował z Syrii w latach 20., mechanika samochodowego[5][6]. Jego rodzina była pochodzenia asyryjskiego i włoskiego[7][4]. Dorastał w El Paso, w stanie Teksas, gdzie w 1958 ukończył El Paso High School, uczęszczał do Texas Western College[8] i na University of Texas at El Paso (UTEP)[9]. W latach 1959–1961 studiował na Uniwersytecie Teksańskim w Austin[6]. Uczył się aktorstwa w Herbert Berghof Studio pod kierunkiem Uty Hagen[10] w Nowym Jorku. Był wykładowcą teatru w Brooklyn College[8].

Kariera[edytuj | edytuj kod]

W 1966 zadebiutował na scenie w Los Angeles w sztuce Raya Bradbury’ego Cudowny krem lodowy opowiada (The Wonderful Ice Cream Suit)[11], a następnie wystąpił na off-Broadwayu w przedstawieniu Zaślepieni (The Fantasticks)[12] u boku Jerry’ego Orbacha i Nancy Allen. W 1968 trafił na Broadway i zagrał w dramacie sądowym Roberta Shawa Człowiek w szklanej kabinie (The Man in the Glass Booth)[13] z Donaldem Pleasence.

We wczesnych latach 70., gdy nadal występował na scenie, w tym w komedii broadwayowskiej 6 Rms Riv Vu 1972–1973, zaczął także pracować w filmie i telewizji. Karierę ekranową rozpoczął od udziału w komedii romantycznej Anthony’ego Harveya Błędny detektyw (They Might be Giants, 1971) z George’em C. Scottem i Joanne Woodward. Następnie zagrał niewielką rolę w telewizyjnym dramacie kryminalnym ABC Nightside (1973) w reż. Richarda Donnera jako Acky i w dramacie kryminalnym Sidneya Lumeta Serpico (1973) z tytułową kreacją Ala Pacino, z którym spotkał się ponownie na planie dramatu kryminalnego Briana De Palmy Człowiek z blizną (Scarface, 1983).

W latach 1975–1976 grał w broadwayowskiej farsie The Ritz i w 1976 w filmowej wersji tej sztuki. Wystąpił w off-broadwayowskiej produkcji Davida Mameta Seksualna perwersja w Chicago (Sexual Perversity in Chicago, 1976) oraz na nowojorskim festiwalu szekspirowskim w Krajobrazie ciała (Landscape of the Body, 1977) i Mistrza i Małgorzacie (1978)[14].

W 1978 pojawił się na szklanym ekranie jako gadający liść w serii reklam Fruit of the Loom[8], a także w dwóch odcinkach serialu CBS Kojak (1975, 1977), miniserialu NBC Marco Polo (1982) czy miniserialu CBS Marzący zachód (Dream West, 1986) jako prezydent Abraham Lincoln. W dramacie historycznym Alana J. Pakuli Wszyscy ludzie prezydenta (All the President’s Men, 1976) wystąpił jako sierżant Paul Leeper.

Jego największym sukcesem stała się rola włoskiego kompozytora Antonio Salieriego w dramacie muzycznym Miloša Formana Amadeusz (Amadeus, 1984), za którą został uhonorowany licznymi nagrodami m.in.: Oscarem, Złotym Globem czy nominacją do nagrody Brytyjskiej Akademii Filmowej (BAFTA). Wcielił się w gangstera Ala Capone w dwóch filmach: Dillinger i Capone (Dillinger and Capone, 1995) z Martinem Sheenem i Baby Face Nelson (1996) z C. Thomasem Howellem. W 42. odcinkach serialu Homeland (2012-2017) zagrał drugoplanową rolę Dara Adala, specjalisty CIA[15].

Życie prywatne[edytuj | edytuj kod]

7 kwietnia 1962 poślubił Kate Hannan. Mają dwójkę dzieci: syna Micka i córkę Jamili.

Filmografia[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. F. Murray Abraham – Sztárlexikon (węg.). Starity.hu. [dostęp 2019-11-27].
  2. F. Murray Abraham Awards (ang.). AllMovie. [dostęp 2022-01-27].
  3. Personalidade: F. Murray Abraham (EUA) (port.). InterFilmes.com. [dostęp 2019-11-27].
  4. a b F. Murray Abraham – What Nationality Ancestry Race (ang.). Ethnicity of Celebs. [dostęp 2019-11-27]. [zarchiwizowane z tego adresu (2019-11-27)].
  5. F. Murray Abraham – Actor (rum.). CineMagia.ro. [dostęp 2019-11-27].
  6. a b F. Murray Abraham Biography (1939-) (ang.). Film Reference. [dostęp 2019-11-27].
  7. F. Murray Abraham (ang.). Listal. [dostęp 2019-11-27].
  8. a b c F. Murray Abraham – Actor (ang.). „TV Guide”. [dostęp 2019-11-27]. [zarchiwizowane z tego adresu (2019-11-27)].
  9. F. Murray Abraham Pictures (ang.). FanPix.Net. [dostęp 2019-11-27].
  10. Hal Erickson: F. Murray Abraham Biography (ang.). AllMovie. [dostęp 2022-01-27].
  11. F. Murray Abraham (wł.). MYmovies. [dostęp 2019-11-27].
  12. F. Murray Abraham (ang.). Internet Off-Broadway Database. [dostęp 2022-02-11].
  13. F. Murray Abraham (ang.). Internet Broadway Database. [dostęp 2022-02-11].
  14. Patricia Bauer: F. Murray Abraham Biography (ang.). Encyklopedia Britannica. [dostęp 2019-11-27]. [zarchiwizowane z tego adresu (2019-11-27)].
  15. Michael O’Connell (2012-09-09): The Emmy-nominated series, returning to Showtime Sept. 30, will see the Oscar winner appear later in its sophomore run. (ang.). „The Hollywood Reporter”. [dostęp 2019-11-27]. [zarchiwizowane z tego adresu (2014-02-11)].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Jan Słodowski, Andrzej Roman: Gwiazdy światowego kina. Leksykon. Warszawa: Editions Spotkania, 1992. ISBN 83-85195-83-1.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]