Humphrey Bogart

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Humphrey Bogart
Humphrey Bogart w 1945
Humphrey Bogart w 1945
Imię i nazwisko Humphrey DeForest Bogart
Data i miejsce urodzenia 25 grudnia 1899
Nowy Jork
Data i miejsce śmierci 14 stycznia 1957
Los Angeles
Zawód aktor
Współmałżonek 1) Helen Menken
(1926–1927)

2) Mary Philips
(1928–1937)
3) Mayo Methot
(1938–1945)
4) Lauren Bacall
(1945–1957; jego śmierć)

Lata aktywności 1922–1956
Strona internetowa

Humphrey Bogart, właśc. Humphrey DeForest Bogart (ur. 25 grudnia 1899 w Nowym Jorku, zm. 14 stycznia 1957 w Los Angeles) – aktor amerykański, ikona kultury popularnej[1]. American Film Institute umieścił go na pierwszym miejscu na liście „Największych aktorów wszech czasów”[2]. Był najbardziej wpływowym aktorem kina noir[3].

Biografia[edytuj]

Wczesne życie[edytuj]

Ojciec Bogarta, Belmont DeForest Bogart był znanym chirurgiem, a matka Maud Humphrey cenioną ilustratorką, rysowniczką. Swojemu jedynemu synowi nadali imię będące nazwiskiem panieńskim matki.

Matka Bogarta była sufrażystką, przez co jej podejście do wielu spraw związanych z prowadzeniem domu i rodziny było zupełnie inne niż męża, Belmonta, który posiadał bardziej konserwatywne poglądy. Często traktowała dzieci w chłodny sposób, dystansując je od siebie. Przez pewien czas oboje rodzice byli uzależnieni od alkoholu, a ojciec Bogarta zażywał dodatkowo morfinę. Przez to w domu często zdarzały się kłótnie. Bogart miał dwie siostry: Kay („Catty”) i Frances „Pat”. Pierwsza z nich zmarła w wieku 34 lat na zapalenie otrzewnej, spowodowane alkoholizmem. Natomiast Francis, cierpiąca na chorobę psychiczną, wymagała stałej opieki i leczenia psychiatrycznego.

Bogart uczęszczał do renomowanych szkół, lecz nauka sprawiała mu trudności. Częste konflikty z nauczycielami i dyrekcją spowodowały relegowanie go ze szkoły. Był to okres uczestnictwa USA w I wojnie światowej i osiemnastoletni Bogart postanowił zaciągnąć się do marynarki wojennej. Otrzymał stopień sternika i trafił na okręt SS Leviathan zajmujący się transportem żołnierzy. Po niecałym roku służby został oskarżony o dezercję, która dotyczyła jego niefortunnego spóźnienia się na odpływ jednostki. Spóźnienie to miało być spowodowane – jak twierdził – porannym kacem, przez który zaspał. Został skazany na trzy dni więzienia, zdemobilizowano go i honorowo zwolniono ze służby. Następnie zaczął się zajmować zajęciami dla niewykwalifikowanych pracowników. Po pewnym czasie zainteresował się aktorstwem. Pierwszą rolę teatralną zagrał w brooklyńskim teatrze w roku 1921. W latach 1921-1935 Bogart grywał drobne role w produkcjach broadwayowskich (łącznie w 21 sztukach). W tamtym okresie, w znalezieniu pracy na Broadwayu bardzo pomógł mu jego przyjaciel Bill Brady Jr., który był synem znanego teatralnego aktora i producenta Williama A. Brady’ego.

Początki kariery w filmie[edytuj]

Humphrey Bogart w zwiastunie filmu Skamieniały las, który stał się przepustką do wielkiej kariery aktora.

W następstwie krachu na nowojorskiej giełdzie (czarny czwartek) wiele scen zostało zamkniętych, a sztuki zdjęte z afisza. Bogart zdecydował się spróbować swoich sił w filmie. Zadebiutował z Helen Hayes w The Dancing Town, a wkrótce wystąpił u boku Joan Blondell w krótkometrażowym filmie dźwiękowym Broadways`Like That. Wówczas podpisał kontrakt z Fox Film Corporation, gwarantujący 750 dolarów tygodniowego zarobku. Wkrótce poznał Spencera Tracy z którym wystąpił w Up the River Johna Forda. W latach 1930-1935 Bogart występował zarówno w filmach, jak i na nowojorskiej scenie. Jego role jednak były niezauważane przez krytyków, nie robił też wrażenia na producentach. Na domiar złego ojciec Bogarta, całkowicie uzależniony od leków i alkoholu, zmarł, a młodsza siostra aktora, Kay, była alkoholiczką bez pracy. Z kolei starsza z sióstr nie mogła wyjść z depresji poporodowej po urodzeniu syna w 1930 roku. Problemy i niepowodzenia aktor próbował topić, podobnie jak wielu innych, w alkoholu. W czasach kryzysu dorabiał grając w szachy pod arkadami przy 6 Alei, gdzie dostawał pięćdziesiąt centów od partii. Światełkiem w tunelu okazała się rola zbiegłego więźnia, Duke`a Mantee, w sztuce Skamieniały las z 1935 roku. Przedstawienie okazało się wielkim sukcesem, a krytycy uznali, że Humphrey Bogart wykonał "najlepszą robotę w swojej karierze"[4].

Późniejsze życie i kariera w Hollywood[edytuj]

Bogart i Bacall na planie Wielkiego snu.

Aktorem, którego Bogart lubił i podziwiał, był Spencer Tracy. Zostali wkrótce przyjaciółmi i to Tracy nazwał Bogarta „Bogie”. Od 1930 roku ten pseudonim przylgnął do niego na stałe.

Przez długi czas grywał trzeciorzędne role, o których sam wyrażał się kpiąco. Jak twierdził, zanim zagrał w swoim pierwszym porządnym filmie (Sokół maltański – 1941), poznał kilkadziesiąt sposobów umierania w świetle reflektorów. Porządni faceci, którym się nie poszczęściło, dostawali kulkę w serce i ginęli od razu. Typy spod ciemnej gwiazdy dostawały w brzuch i ginęły w cierpieniach. Tych ostatnich na początku grywał najczęściej, zazwyczaj kończąc żywot w pierwszych sekwencjach filmu. Film, który przyniósł Bogartowi uznanie krytyków i pozwolił się wybić był Skamieniały las z 1936 roku[5].

Po Sokole maltańskim przyszły inne filmy, w tym Casablanca czy Afrykańska królowa, za który otrzymał Nagrodę Akademii Filmowej w 1951 w kategorii „najlepszy aktor”. Bogart przeszedł do historii kina jako odtwórca ról silnych mężczyzn, w czym nie przeszkodził mu nawet jego niski wzrost. Był największą gwiazdą filmu noir – czarnego filmu detektywistycznego – zarówno w rolach detektywów, jak i gangsterów.

Przez większość swojej kariery aktorskiej Bogart pracował dla Warner Bros., ale w 1947 postanowił założyć własne studio filmowe. Razem ze swoim nowym wspólnikiem Robertem Lordem założyli Santana Productions. Nazwa miała pochodzić od imienia prywatnej łodzi Bogarta. Studio wyprodukowało jedynie parę filmów, w tym Pustka czy Pobij diabła. W 1954 aktor sprzedał je wytwórni Columbia Pictures za milion dolarów.

W połowie lat 50. założył i został liderem nieformalnej grupy Rat Pack, zrzeszającej gwiazdy amerykańskiego przemysłu rozrywkowego m.in.: Lauren Bacall, Judy Garland, Cary`ego Granta, Katharine Hepburn, Sidneya Lufta, Davida Nivena, Franka Sinatrę i Spencera Tracy[6].

Życie prywatne[edytuj]

Był czterokrotnie żonaty:

  • z Helen Menken 1926 – 1927;
  • z Mary Philips 1928 – 1936;
  • z Mayo Methot 1938 – 1945;
  • z Lauren Bacall od 21 maja 1945 r. – 14 stycznia 1957 (do swojej śmierci)

Małżeństwo z Mayo Methot było bardzo burzliwe. Aktorka cierpiała z powodu alkoholizmu, a następnie wpadła w depresję, co miało wpływ na jej wybuchowość i niekontrolowaną zmianę nastrojów. Kłócili się z mężem bardzo często, również w towarzystwie znajomych. Bogart pogardliwie nazywał swoją żonę "sluggy" (ang. osoba, która potrafi mocno uderzyć), ze względu, że ta często go policzkowała bądź rzucała w niego rzeczami[4]. Tylko ostatnie małżeństwo Bogarta było szczęśliwe. Swoją przyszłą żonę poznał na planie filmu Mieć i nie mieć (To Have and Have Not) w 1944. Oprócz tego filmu, zagrali jeszcze razem w kilku innych produkcjach, z których najsłynniejszymi były: "Wielki sen", reż. Howard Hawks z 1946 z gatunku noir oraz Mroczne przejście, reż. Delmer Daves z 1947 r. Z tego małżeństwa urodziła się dwójka dzieci, Stephen Humphrey Bogart oraz Leslie Bogart.

Śmierć i pogrzeb[edytuj]

Po nakręceniu Tym cięższy ich upadek Bogart zaniepokojony napadami kaszlu, za namową Greer Garson, udał się do lekarza. Zdiagnozowano wówczas nowotwór. W wyniku trwającej 10 godzin operacji niemal całkowicie usunięto przełyk wraz z dwoma węzłami chłonnymi i żebrem. Ówczesna medycyna była bezsilna wobec tak zaawansowanego stadium choroby[7].

14 stycznia 1957 r. Bogart zmarł na nowotwór złośliwy krtani. Był nałogowym palaczem.

W pogrzebie uczestniczyła plejada amerykańskiego kina: Charles Boyer, Gary Cooper, Danny Kaye, David Niven, Gregory Peck, Ronald Reagan, Spencer Tracy, Marlena Dietrich, Joan Fontaine, Jennifer Jones i Katharine Hepburn. Przybyli także reżyserzy: Billy Wilder, William Wyler, David O. Selznick, a także Jack Warner.

Mowę pożegnalną odczytał John Huston: "Siebie nigdy nie traktował zbyt poważnie - najpoważniej traktował pracę. Poważał raczej postać wyglądającą nieco krzykliwie, gwiazdę bawiącą się cynizmem. (...) Był obdarzony największym darem, jaki człowiek może otrzymać, talentem. Cały świat go uznał (...). Nie mamy powodu go żałować, a jeśli - to tylko dlatego, że to my straciliśmy jego. Jest nie do zastąpienia"[8].

Pochowano go na Forest Lawn Memorial Park.

Filmografia[edytuj]

Miejsce w kulturze popularnej[edytuj]

James Cagney, Humphrey Bogart i George Raft w kreskówce Hollywood Steps Out

Historyk filmu Richard Schickel stwierdził, że Bogart "doskonale ucieleśniał kilka prostych i godnych podziwu cech, które kiedyś wyróżniały amerykański charakter", a wśród nich "samowystarczalność i niezgodę na bycie pomiatanym". Jako aktor był "wiarygodny, profesjonalny i wolny od niepokojów czy wątpliwości"[7].

Bogart był bohaterem filmów animowanych: "Slick Hare" i "Bacall to Arms".

W 1997 r. "Entertainment Weekly" ogłosiło go legendą kina wszech czasów[9]. W tym samym roku poczta USA wydała znaczek z jego podobizną[10].

Ulica pomiędzy Broadwayem a Amsterdam Avenue została nazwana "Humphrey Bogart Place"[11].

Wspominany był we wszelkiego rodzaju serialach telewizyjnych od "M*A*S*H" po "Prawo i porządek"[12].

Imię gwiazdora pojawia się w ponad 20 piosenkach[8].

Zobacz też[edytuj]

Przypisy

  1. The 5 Roles That Defined Humphrey Bogart's Career, „Newsmax”, Newsmax [dostęp 2016-04-23].
  2. AFI’s 100 YEARS...100 STARS (ang.). afi.com. [dostęp 2010-06-20].
  3. Andrew Spicer: Historical dictionary of film noir. Scarecrow Press, 2010, s. 23. ISBN 0810859602.
  4. a b JeffreyJ. Meyers JeffreyJ., Bogart: A Life in Hollywood, 1997.
  5. Tamże. s. 53-54.
  6. Think You know Who the Rat Pack Was? How about Bogart?, „HubPages”, HubPages [dostęp 2016-04-24].
  7. a b RichardR. Schickel RichardR., Bogie: A Celebration of the Life and Films of Humphrey Bogart, 2007.
  8. a b Kanfer Stefan: Twardziel bez broni: Humphrey Bogart. Wydawnictwo Dolnośląskie, 2011, s. 245. ISBN 978-83-245-9126-6.
  9. http://www.biography.com/people/humphrey-bogart-9217486#hollywood-career. www.biography.com. [dostęp 2015-07-16].
  10. Detective Fiction on Stamps: United States 1997: Humphrey Bogart. www.trussel.com. [dostęp 2015-07-16].
  11. Manny Fernandez. You Must Remember This; A Sign Is Not Just a Sign. „The New York Times”, 2006-06-25. ISSN 0362-4331. [dostęp 2015-07-16]. 
  12. Stefan Kanfer: Twardziel bez broni. Humphrey Bogart.. Wrocław: Wydawnictwo Dolnośląskie, 2011, s. 246. ISBN 978-83-245-9126-8.

Bibliografia[edytuj]

  • Stefan Kanfer: Humphrey Bogart. Twardziel bez broni. Wrocław: Wydawnictwo Dolnośląskie, 2012, s. 279. ISBN 978-83-245-9126-8.

Linki zewnętrzne[edytuj]