John Travolta

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
John Travolta
Ilustracja
John Travolta (2013)
Imię i nazwisko John Joseph Travolta
Data i miejsce urodzenia 18 lutego 1954
Englewood, New Jersey, Stany Zjednoczone
Zawód aktor, reżyser, producent filmowy, piosenkarz
Współmałżonek Kelly Preston
(od 1991)
Lata aktywności od 1969
Strona internetowa
Księżna Walii, Diana i John Travolta, 1985

John Joseph Travolta[1][2][3] (ur. 18 lutego 1954[4] w Englewood[5]) – amerykański aktor i producent filmowy, piosenkarz i artysta estradowy. Najbardziej znany z filmów Gorączka sobotniej nocy[6], Pulp Fiction i musicalu Grease. Dwukrotnie nominowany do Oscara.

Życiorys[edytuj]

Dzieciństwo i pochodzenie[edytuj]

John Joseph Travolta urodził się 18 lutego 1954 roku w Englewood w stanie New Jersey w rodzinie rzymskokatolickiej jako najmłodsze z sześciorga dzieci Salvatore J. Travolty (ur. 27 listopada 1912 w Brooklynie, zm. 18 maja 1995 w Englewood)[7][8], półprofesjonalnego gracza futbolu amerykańskiego, i Helen Cecilii Travolty (z domu Burke; ur. 18 stycznia 1912 w New Jersey, zm. w grudniu 1978 w hrabstwie Santa Barbara)[9][10], nauczycielka dramatu, która także śpiewała w radiowym zespole wokalnym „Sunshine Sisters”. Jego ojciec był pochodzenia włoskiego, a jego matka była pochodzenia irlandzkiego[11].

Wychowywał się wraz ze starszym rodzeństwem: trzema siostrami – Ellen (ur. 6 października 1940)[12], Ann i Margaret oraz dwoma braćmi – Josephem „Joey’em” (ur. 14 października 1950)[13] i Samem[14]. Uczęszczał do Dwight Morrow High School[15], ale w 1971 roku mając 17 lat porzucił szkołę. W 1975 Travolta, wychowany w wierze rzymskokatolickiej, przystąpił do kościoła scjentologicznego[16][17][18][19].

Wczesna kariera[edytuj]

Po raz pierwszy pojawił się a scenie w lokalnym przedstawieniu Who’ll Save the Plowboy?. Jego matka, która sama była aktorką i tancerką, zapisała go w szkoły aktorskiej w Nowym Jorku[20], gdzie studiował śpiew, taniec i aktorstwo. Zdecydowałem się połączyć wszystkie te trzy umiejętności. W wieku 16 lat wystąpił w musicalu Bye Bye Birdie. Porzucił szkołę średnią po pierwszej klasie i przeprowadził się w poprzek Hudson do Nowego Jorku, by znaleźć pracę. Brał udział w reklamach telewizyjnych. Dostał rolę na Brodwayu w Over Here! i zaśpiewał piosenkę „Dream Drummin” napisaną przez braci Sherman. Travolta nagrywał także w lokalnych studiach, ale jego piosenki nie znalazły uznania i zostawały szybko zapomniane. W końcu przeprowadził się do Los Angeles, by rozwinąć swoją karierę w show biznesie.

We wrześniu 1972 trafił do serialu NBC Emergency jako ofiara. Na dużym ekranie zagrał rolę Billy’ego Nolana w horrorze Briana De Palmy Carrie (1976) ze Sissy Spacek. Dostał też rolę Vinniego Barbarina w sitcomie ABC Welcome Back, Kotter (1975–1979), gdzie wystąpiła jego siostra Ellen.

Popularność w latach 70.[edytuj]

W lipcu 1976 roku, jego przebój „Let Her In” znalazł się na dziesiątym miejscu na liście Billboard Hot 100 (Lista 100 gorących kawałków). Jego kreacja Tonego Manero w dramacie Johna Badhama Gorączka sobotniej nocy (1977) przyniosła mu National Board of Review Award oraz nominację do do Oscara i Złotego Globu. Jako Daniel „Danny” Zuko w musicalu Grease (1978) odniósł drugi największy sukces w tamtej dekadzie. W westernie melodramacie Miejski kowboj (1980) zagrał razem z Debrą Winger.

Załamanie w karierze[edytuj]

Jego kolejne filmy okazywały się niepowodzeniami. Pozostać żywym – kontynuacja Gorączki sobotniej nocy, Być doskonałym, W swoim rodzaju – komedia romantyczna z Olivią Newton-John, były komercyjnymi katastrofami. Jego jedynym hitem w tym czasie był film I kto to mówi z Kirstie Alley i dzieckiem dubbingowanym przez Bruce’a Willisa.

Tak było do czasu, gdy zagrał Vincenta Vegę w filmie Quentina Tarantino Pulp Fiction (1994).

Życie prywatne[edytuj]

5 września 1991 ożenił się z aktorką Kelly Preston. Ma córkę Ellę Bleu (ur. 2000) i syna Benjamina (ur. 2010)[21]. Miał też syna Jetta (1992–2009), który zmarł na atak serca[22].

Posiada licencję pilota i jest właścicielem 5 samolotów, włączając w to ex-australijskiego Boeinga 707–138. Samolot nosi nazwę Jett Clipper Ella[23]. Gdy nocą 24 listopada 1992 roku Travolta pilotował samolot Gulfstream N728T (później przerejestrowany na N492JT) wraz ze swoją rodziną, awarii uległ generator elektryczny w samolocie, na skutek czego Travolta musiał awaryjnie lądować kierując się tylko kompasem magnetycznym i światłami miejskimi Waszyngtonu – podczas tego lądowania o mało nie doszło do czołowej kolizji w powietrzu z Boeingiem 727[24].

Śmierć syna[edytuj]

W 2009 roku syn Travolty, Jett zmarł na wakacjach podczas świąt Bożego Narodzenia na Bahamach[25][26]. Bahamski akt zgonu został wydany, a jako przyczynę śmierci oznaczył atak[27]. Jett, który miał trudną historię napadów, podobno cierpiał na chorobę Kawasaki w wieku dwóch lat[28]. Travolta potwierdził spekulacje, iż jego syn miał autyzm oraz regularne napady i natychmiast jego publiczne wypowiedzi, dały świadectwo wielomilionowego wyłudzenia przeciwko niemu, w związku ze śmiercią syna[29]. Po unieważnionym procesie, Travolta odpuścił opłaty nad dobro jego najbliższej rodziny i wiary, pomagając mu tym przetrwać przedwczesną śmierć syna oraz w kontynuowaniu kariery filmowej[30][31][32]. W imię pamięci jego syna, Travolta założył fundację Jett Travolta oraz organizację non-profit, aby pomóc dzieciom ze specjalnymi potrzebami[33]. To przyczyniło się do pomocy organizacjom takich jak Oprah Winfrey Leadership Academy, The Institutes for the Achievement of Human Potential oraz Simon Wiesenthal Center[34].

Filmografia[edytuj]

John Travolta, 1983
John Travolta, 1991

Aktor[edytuj]

Scenarzysta[edytuj]

Aktor gościnnie[edytuj]

Przypisy

  1. John Travolta (fr.). W: AlloCiné [on-line]. allocine.fr. [dostęp 2016-11-27].
  2. John Travolta Actor, Singer, Dancer (ang.). W: TV Guide [on-line]. tvguide.com. [dostęp 2016-11-27].
  3. John Travolta (ang.). W: Listal [on-line]. listal.com. [dostęp 2016-11-27].
  4. John Joseph Travolta – Genealogy (ang.). W: Geni [on-line]. geni.com. [dostęp 2016-11-27].
  5. John Travolta – Sztárlexikon (węg.). W: Starity [on-line]. starity.hu. [dostęp 2016-11-27].
  6. John Travolta (ang.). W: TV [on-line]. tv.com. [dostęp 2016-11-27].
  7. Salvatore J. Travolta (1912–1995) – Genealogy (ang.). W: Geni [on-line]. geni.com. [dostęp 2016-11-27].
  8. Salvatore Travolta (1912–1995) (ang.). W: Find A Grave Memorial [on-line]. findagrave.com. [dostęp 2016-11-27].
  9. Helen Cecilia Travolta (1912–1978) – Genealogy (ang.). W: Geni [on-line]. geni.com. [dostęp 2016-11-27].
  10. Helen Cecilia Burke Travolta (1912–1978) (ang.). W: Find A Grave Memorial [on-line]. findagrave.com. [dostęp 2016-11-27].
  11. Gaynor Flynn: The resurrection man (ang.). W: The Sydney Morning Herald [on-line]. smh.com.au. [dostęp 2016-11-27].
  12. Ellen Travolta (ang.). W: TV Guide [on-line]. tvguide.com. [dostęp 2016-11-27].
  13. Joey Travolta (Actor) – Pics, Videos, Dating, & News (ang.). W: Spokeo [on-line]. spokeo.com. [dostęp 2016-11-27].
  14. John Travolta Biography (1954–) (ang.). W: Film Reference [on-line]. filmreference.com. [dostęp 2016-11-27].
  15. Dwight Morrow High School (ang.). W: WOW [on-line]. wow.com. [dostęp 2016-11-27].
  16. Chris White: Scientology 'life coach' to John Travolta and Tom Cruise's children (ang.). W: Daily Mail [on-line]. dailymail.co.uk. [dostęp 2016-11-27].
  17. John Travolta (rum.). W: Cine Magia [on-line]. cinemagia.ro. [dostęp 2016-11-27].
  18. Josh Gardner, Claire Carter: John Travolta breaks his silence on Scientology exposé 'Going Clear' (ang.). W: Daily Mail [on-line]. dailymail.co.uk. [dostęp 2016-11-27].
  19. Cavan Sieczkowski: John Travolta Says Scientology Is A Target Because It ‘Really Works Well’ (ang.). W: The Huffington Post [on-line]. huffingtonpost.com. [dostęp 2016-11-27].
  20. John Travolta News, Pictures, and Videos (ang.). W: TMZ [on-line]. tmz.com. [dostęp 2016-11-27].
  21. John Travolta został ojcem (pol.). W: Onet.pl [on-line]. film.onet.pl. [dostęp 2010-11-25].
  22. Zmarł 16-letni syn Johna Travolty (pol.). W: Gazeta.pl [on-line]. wiadomosci.gazeta.pl. [dostęp 2010-11-25].
  23. John Travolta’s Boeing 707 (ang.). W: Flightstory Archive [on-line]. blog.flightstory.net. [dostęp 2010-11-25].
  24. Mike James: Travolta Lucky To Live Through Incident (ang.). W: Orlando Sentinel [on-line]. articles.orlandosentinel.com. [dostęp 2010-11-25].
  25. Actors' son Jett Travolta dies at 16 (ang.). W: CNN [on-line]. edition.cnn.com. [dostęp 2016-03-07].
  26. John Travolta's teenage son dies (ang.). W: BBC [on-line]. news.bbc.co.uk. [dostęp 2016-03-07].
  27. Sheila Marikardan, Dan Childs, Redha Chitale: Jett Travolta's Cause of Death Seizure (ang.). W: ABC [on-line]. abcnews.go.com. [dostęp 2016-03-07].
  28. People Staff: John Travolta's 16-Year-Old Son Dies (ang.). W: People [on-line]. people.com. [dostęp 2016-11-27].
  29. Mary-Rose Abraham: From John Travolta: I Ran Down the Stairs To Help My Son (ang.). W: ABC [on-line]. abcnews.go.com. [dostęp 2016-11-27].
  30. Judge declares mistrial in Travolta extortion case (ang.). W: The Independent [on-line]. independent.co.uk. [dostęp 2016-11-27].
  31. Nick Allen: John Travolta to drop charges in extortion case (ang.). W: The Daily Telegraph [on-line]. telegraph.co.uk. [dostęp 2016-11-27].
  32. Rob Merrill: John Travolta: Scientology Helped Me Heal (ang.). W: The Huffington Post [on-line]. huffingtonpost.com. [dostęp 2016-11-27].
  33. The Jett Travolta Foundation (ang.). W: The Jett Travolta Foundation [on-line]. jett-travolta-foundation.org. [dostęp 2016-11-27].
  34. The Jett Travolta Foundation – Donated (ang.). W: The Jett Travolta Foundation [on-line]. jett-travolta-foundation.org. [dostęp 2016-11-27].

Linki zewnętrzne[edytuj]