John Travolta

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
John Travolta
Ilustracja
John Travolta, 2013
Imię i nazwisko John Joseph Travolta
Data i miejsce urodzenia 18 lutego 1954
Englewood, New Jersey, USA
Zawód aktor, reżyser, producent filmowy, piosenkarz
Współmałżonek Kelly Preston
(od 1991)
Lata aktywności od 1969
Strona internetowa
Księżna Walii, Diana i John Travolta, 1985

John Joseph Travolta[1][2][3] (ur. 18 lutego 1954[4] w Englewood[5]) – amerykański aktor i producent filmowy, piosenkarz i artysta estradowy. Najbardziej znany z filmów Gorączka sobotniej nocy[6], Pulp Fiction i musicalu Grease. Dwukrotnie nominowany do Oscara.

Życiorys[edytuj]

Dzieciństwo i pochodzenie[edytuj]

Urodził się w Englewood w stanie New Jersey w rodzinie rzymskokatolickiej jako najmłodsze z sześciorga dzieci Salvatore J. Travolty (ur. 27 listopada 1912 w Brooklynie, zm. 18 maja 1995 w Englewood)[7][8], półprofesjonalnego gracza futbolu amerykańskiego, i Helen Cecilii Travolty (z domu Burke; ur. 18 stycznia 1912 w New Jersey, zm. w grudniu 1978 w hrabstwie Santa Barbara)[9][10], nauczycielka dramatu, która także śpiewała w radiowym zespole wokalnym "Sunshine Sisters". Jego ojciec był pochodzenia włoskiego, a jego matka była pochodzenia irlandzkiego[11].

Wychowywał się wraz ze starszym rodzeństwem: trzema siostrami - Ellen (ur. 6 października 1940)[12], Ann i Margaret oraz dwoma braćmi - Josephem "Joey'em" (ur. 14 października 1950)[13] i Samem[14]. Uczęszczał do Dwight Morrow High School[15], ale w 1971 roku mając 17 lat porzucił szkołę. W 1975 Travolta, wychowany w wierze rzymskokatolickiej, przystąpił do kościoła scjentologicznego[16][17][18][19].

Wczesna kariera[edytuj]

Po raz pierwszy pojawił się a scenie w lokalnym przedstawieniu Who'll Save the Plowboy?. Jego matka, która sama była aktorką i tancerką, zapisała go w szkoły aktorskiej w Nowym Jorku[20], gdzie studiował śpiew, taniec i aktorstwo. Zdecydowałem się połączyć wszystkie te trzy umiejętności. W wieku 16 lat wystąpił w musicalu Bye Bye Birdie. Porzucił szkołę średnią po pierwszej klasie i przeprowadził się w poprzek Hudson do Nowego Jorku, by znaleźć pracę. Brał udział w reklamach telewizyjnych. Dostał rolę na Brodwayu w Over Here! i zaśpiewał piosenkę "Dream Drummin" napisaną przez braci Sherman. Travolta nagrywał także w lokalnych studiach, ale jego piosenki nie znalazły uznania i zostawały szybko zapomniane. W końcu przeprowadził się do Los Angeles, by rozwinąć swoją karierę w show biznesie.

We wrześniu 1972 trafił do serialu NBC Emergency jako ofiara. Na dużym ekranie zagrał rolę Billy'ego Nolana w horrorze Briana De Palmy Carrie (1976) ze Sissy Spacek. Dostał też rolę Vinniego Barbarina w sitcomie ABC Welcome Back, Kotter (1975-79), gdzie wystąpiła jego siostra Ellen.

Popularność w latach 70.[edytuj]

W lipcu 1976 r. jego przebój "Let Her In" znalazł się na dziesiątym miejscu na liście Billboard Hot 100 (Lista 100 gorących kawałków). Jego kreacja Tonego Manero w dramacie Johna Badhama Gorączka sobotniej nocy (1977) przyniosła mu National Board of Review Award oraz nominację do do Oscara i Złotego Globu. Jako Daniel "Danny" Zuko w musicalu Grease (1978) odniósł drugi największy sukces w tamtej dekadzie. W westernie melodramacie Miejski kowboj (1980) zagrał razem z Debrą Winger.

Załamanie w karierze[edytuj]

Jego kolejne filmy okazywały się niepowodzeniami. Pozostać żywym – kontynuacja Gorączki sobotniej nocy, Być doskonałym, W swoim rodzaju – komedia romantyczna z Olivią Newton-John, były komercyjnymi katastrofami. Jego jedynym hitem w tym czasie był film I kto to mówi z Kirstie Alley i dzieckiem dubbingowanym przez Bruce'a Willisa.

Tak było do czasu, gdy zagrał Vincenta Vegę w filmie Quentina Tarantino Pulp Fiction (1994).

Życie prywatne[edytuj]

5 września 1991 ożenił się z aktorką Kelly Preston. Ma córkę Ellę Bleu (ur. 2000) i syna Benjamina (ur. 2010)[21]. Miał też syna Jetta (1992-2009), który zmarł na atak serca[22].

Posiada licencję pilota i jest właścicielem 5 samolotów, włączając w to ex-australijskiego Boeinga 707-138. Samolot nosi nazwę Jett Clipper Ella[23]. Gdy nocą 24 listopada 1992 roku Travolta pilotował samolot Gulfstream N728T (później przerejestrowany na N492JT) wraz ze swoją rodziną, awarii uległ generator elektryczny w samolocie, na skutek czego Travolta musiał awaryjnie lądować kierując się tylko kompasem magnetycznym i światłami miejskimi Waszyngtonu – podczas tego lądowania o mało nie doszło do czołowej kolizji w powietrzu z Boeingiem 727[24].

Śmierć syna[edytuj]

W 2009 roku syn Travolty, Jett zmarł na wakacjach podczas świąt Bożego Narodzenia na Bahamach[25][26]. Bahamski akt zgonu został wydany, a jako przyczynę śmierci oznaczył atak[27]. Jett, który miał trudną historię napadów, podobno cierpiał na chorobę Kawasaki w wieku dwóch lat[28]. Travolta potwierdził spekulacje iż jego syn miał autyzm oraz regularne napady i natychmiast jego publiczne wypowiedzi, dały świadectwo wielomilionowego wyłudzenia przeciwko niemu, w związku ze śmiercią syna[29]. Po unieważnionym procesie, Travolta odpuścił opłaty nad dobro jego najbliższej rodziny i wiary, pomagając mu tym przetrwać przedwczesną śmierć syna oraz w kontynuowaniu kariery filmowej[30][31][32]. W imię pamięci jego syna, Travolta założył fundację Jett Travolta oraz organizację non-profit, aby pomóc dzieciom ze specjalnymi potrzebami[33]. To przyczyniło się do pomocy organizacjom takich jak Oprah Winfrey Leadership Academy, The Institutes for the Achievement of Human Potential oraz Simon Wiesenthal Center[34].

Filmografia[edytuj]

John Travolta, 1983
John Travolta, 1991

Aktor[edytuj]

Scenarzysta[edytuj]

Aktor gościnnie[edytuj]

Przypisy

  1. John Travolta (fr.). AlloCiné. [dostęp 2016-11-27].
  2. John Travolta Actor, Singer, Dancer (ang.). TVGuide.com. [dostęp 2016-11-27].
  3. John Travolta (ang.). Listal. [dostęp 2016-11-27].
  4. John Joseph Travolta - Genealogy (ang.). Geni. [dostęp 2016-11-27].
  5. John Travolta - Sztárlexikon (węg.). Starity.hu. [dostęp 2016-11-27].
  6. John Travolta (ang.). TV.com. [dostęp 2016-11-27].
  7. Salvatore J. Travolta (1912-1995) - Genealogy (ang.). Geni. [dostęp 2016-11-27].
  8. Salvatore Travolta (1912-1995) (ang.). Find A Grave Memorial. [dostęp 2016-11-27].
  9. Helen Cecilia Travolta (1912-1978) - Genealogy (ang.). Geni. [dostęp 2016-11-27].
  10. Helen Cecilia Burke Travolta (1912-1978) (ang.). Find A Grave Memorial. [dostęp 2016-11-27].
  11. Gaynor Flynn (2010-02-28): The resurrection man (ang.). The Sydney Morning Herald. [dostęp 2016-11-27].
  12. Ellen Travolta (ang.). TVGuide.com. [dostęp 2016-11-27].
  13. Joey Travolta (Actor) - Pics, Videos, Dating, & News (ang.). Spokeo. [dostęp 2016-11-27].
  14. John Travolta Biography (1954–) (ang.). Filmreference.com. [dostęp 2016-11-27].
  15. Dwight Morrow High School (ang.). WOW.com. [dostęp 2016-11-27].
  16. Chris White (2016-03-21): Scientology 'life coach' to John Travolta and Tom Cruise's children (ang.). Daily Mail. [dostęp 2016-11-27].
  17. John Travolta (rum.). CineMagia.ro. [dostęp 2016-11-27].
  18. Josh Gardner, Claire Carter(2015-04-07): John Travolta breaks his silence on Scientology exposé 'Going Clear' (ang.). Daily Mail. [dostęp 2016-11-27].
  19. Cavan Sieczkowski (2015-04-20): John Travolta Says Scientology Is A Target Because It ‘Really Works Well’ (ang.). The Huffington Post. [dostęp 2016-11-27].
  20. John Travolta News, Pictures, and Videos (ang.). TMZ.com. [dostęp 2016-11-27].
  21. Megafon.pl/digital spy, Alka: John Travolta został ojcem (pol.). 2010-11-24. [dostęp 2010-11-25].
  22. us Reuters: Zmarł 16-letni syn Johna Travolty (pol.). W: Agencja Reutera [on-line]. 2009-01-02. [dostęp 2010-11-25].
  23. John Travolta’s Boeing 707 at Flightstory.net – Aviation Blog
  24. Travolta Lucky To Live Through Incident – Orlando Sentinel
  25. Actors' son Jett Travolta dies at 16 - CNN.com, edition.cnn.com [dostęp 2016-03-07].
  26. John Travolta's teenage son dies, „BBC”, 3 stycznia 2009 [dostęp 2016-03-07].
  27. Jett Travolta's Cause of Death 'Seizure', ABC News, 5 stycznia 2009 [dostęp 2016-03-07].
  28. John Travolta's 16-Year-Old Son Dies, PEOPLE.com [dostęp 2016-03-07].
  29. From John Travolta: I Ran Down the Stairs To Help My Son, ABC News, 24 września 2009 [dostęp 2016-03-07].
  30. Judge declares mistrial in Travolta extortion case, The Independent [dostęp 2016-03-07] (ang.).
  31. John Travolta to drop charges in extortion case, Telegraph.co.uk [dostęp 2016-03-07].
  32. John Travolta: Scientology Helped Me Heal, The Huffington Post [dostęp 2016-03-07].
  33. The Jett Travolta Foundation, www.jett-travolta-foundation.org [dostęp 2016-03-07].
  34. The Jett Travolta Foundation, www.jett-travolta-foundation.org [dostęp 2016-03-07].

Linki zewnętrzne[edytuj]