Richard Dreyfuss
Richard Stephen Dreyfus (ur. 29 października 1947 w Brooklynie) – amerykański aktor, komik, laureat Oscara dla najlepszego aktora pierwszoplanowego (1978) w filmie Dziewczyna na pożegnanie (1977)[1].
10 października 1996 otrzymał własną gwiazdę w Alei Gwiazd w Los Angeles znajdującą się przy 7021 Hollywood Boulevard[2][3].
Życiorys
[edytuj | edytuj kod]Wczesne lata
[edytuj | edytuj kod]Urodził się w Brooklynie w Nowym Jorku, w rodzinie żydowskiej jako syn Geraldine Dreyfus (z domu Robbins; 1921–2000), działaczki na rzecz pokoju, i Normana Dreyfusa (1920–2013), adwokata i restauratora[4]. Wychował się w dzielnicy Bayside w Queens w Nowym Jorku. Skomentował, że „dorastał myśląc, że Alfred Dreyfus i [on] są z tej samej rodziny.”[5] Jego ojciec nie lubił Nowego Jorku i wraz z rodziną przeprowadził się do Europy[6]. Gdy Dreyfuss miał dziewięć lat, jego rodzina przeniosła się do Los Angeles[6] w Kalifornii, gdzie uczęszczał do Beverly Hills High School[7].
Kariera
[edytuj | edytuj kod]Karierę zaczynał w połowie lat 60. od niewielkich ról w serialach telewizyjnych, w tym w sitcomie fantasy stacji ABC Ożeniłem się z czarownicą (Bewitched, 1966). Wkrótce trafił na kinowy ekran jako asystent menadżera scenicznego w melodramacie muzycznym Marka Robsona Dolina lalek (Valley of the Dolls, 1967) i w roli mieszkańca hotelu w dramacie obyczajowym Mike’a Nicholsa Absolwent (The Graduate, 1967).
Występował równocześnie na scenach teatralnych. W 1969 zadebiutował na Broadwayu w roli Stanleya w sztuce Ale, serio...[8] u boku Nicolasa Costera. Grał także w produkcjach off-Broadwayowskich, w tym Akrobaci i linia (1971), A czyim chłopcem jesteś? (1971) i Otello Williama Shakespeare’a (1979) jako Jago[9].
John Milius zaangażował go do roli gangstera „Baby Face” Nelsona w czarnej komedii Dillinger (1973). Następnie zdobył kluczową rolę Curta Hendersona w kinowym hicie George’a Lucasa Amerykańskie graffiti (1973), który przyniósł mu pierwszą nominację do Złotego Globu. Grał później w kasowych hitach Stevena Spielberga: Szczęki (1975) i Bliskie spotkania trzeciego stopnia (1977)[10]. Za rolę początkującego aktora w melodramacie Herberta Rossa Dziewczyna na pożegnanie (1978) zdobył Oscara dla najlepszego aktora pierwszoplanowego.
Na przełomie lat 80. i 90. wystąpił w tak udanych i popularnych komediach jak: Włóczęga z Beverly Hills (1986), Zasadzka (1987), Dyktator z Paradoru (1988) czy Co z tym Bobem? (1991). W tym okresie zagrał również w kolejnym filmie Spielberga pt. Na zawsze (1989). W 1996 ponownie został nominowany do Oscara, za rolę w dramacie obyczajowym Symfonia życia Stephena Hereka (tym razem statuetki nie otrzymał).
Życie prywatne
[edytuj | edytuj kod]Był trzykrotnie żonaty. 20 marca 1983 zawarł związek małżeński z Jeramie Rain, z którą ma córkę Emily Robin (ur. 19 listopada 1983) oraz dwóch synów – Bena (ur. 1986) i Harry’ego (ur. 1990). 14 września 1992 doszło do rozwodu. 30 maja 1999 poślubił Janelle Lacey, rozwiedli się w 2005. 16 marca 2006 ożenił się ze Svetlaną Erokhin.
Filmografia
[edytuj | edytuj kod]- Dolina lalek (1967) jako asystent menadżera
- Absolwent (1967) jako mieszkaniec hotelu
- Dillinger (1973) jako Baby Face Nelson
- Amerykańskie graffiti (1973) jako Curt Henderson
- Kariera Duddy Kravitza (1974) jako Duddy Kravitz
- Szczęki (1975) jako Matt Hooper
- Zwycięstwo nad Entebbe (1976) jako Jonatan Netanjahu
- Bliskie spotkania trzeciego stopnia (1977) jako Roy Neary
- Dziewczyna na pożegnanie (1977) jako Elliott Garfield
- Konkurs (1980) jako Paul Dietrich
- W końcu czyje to życie? (1981) jako Ken Harrison
- Kumpelski układ (1984) jako Joe
- Stań przy mnie (1986) jako dorosły Gordie LaChance/narrator
- Włóczęga z Beverly Hills (1986) jako David „Dave” Whiteman
- Zasadzka (1987) jako Chris Lecce
- Wet za wet (1987) jako Bill „BB” Babowsky
- Wariatka (1987) jako Aaron Levinsky
- Dyktator z Paradoru (1988) jako Jack Noah/ fałszywy prezydent Alphonse Simms
- Na zawsze (1989) jako Pete Sandich
- Niech się dzieje co chce (1989) jako Jay Trotter
- Rosenkrantz i Guildenstern nie żyją (1990) jako gracz
- Pocztówki znad krawędzi (1990) jako dr Frankenthal
- Jedna runda (1991) jako Sam Sharpe
- Co z tym Bobem? (1991) jako dr Leo Marvin
- Nowa zasadzka (1993) jako Chris Lecce
- Zagubieni w Yonkers (1993) jako Louie Kurnitz
- Zrozumieć ciszę (1994) jako dr Jake Rainer
- Symfonia życia (1995) jako Glenn Holland
- Prezydent: Miłość w Białym Domu (1995) jako senator Bob Rumson
- Jakubek i brzoskwinia olbrzymka (1996) – Centipede (głos)
- Czas wściekłych psów (1996) jako Vic
- Oliver Twist (1997) jako Fagin
- Noc na Manhattanie (1997) jako Sam Vigoda
- Odkrycie profesora Krippendorfa (1998) jako prof. James Krippendorf
- Lansky (1999) jako Meyer Lansky
- Ocalić Nowy Jork (2000) jako prezydent
- Ferajna (2000) jako Bobby Bartellemeo
- Zamach na Reagana (2001) jako Alexander Haig
- Paparazzi (2001) jako Micah Donnelly
- Rudolf czerwononosy renifer i wyspa... (2001) – bałwan (głos)/ narrator
- Od brzegu do brzegu (2003) jako Barnaby Pierce
- Silver City (2004) jako Chuck Raven
- Posejdon (2006) jako Richard Nelson
- Blaszany bohater (2007) jako Mystic Man
- W. (2008) jako Dick Cheney
- Moja wielka grecka wycieczka (2009) jako Irv Gideon
- Co w trawce piszczy? (2009) jako Pug Rothbaum
- Red (2010) jako Alexander Dunning
- Pirania 3D (2010) jako Matt Boyd
- Paranoja (2013) jako Frank Cassidy
- Cas i Dylan (2013) jako dr Cas Pepper
Nagrody
[edytuj | edytuj kod]| Rok | Nagroda | Kategoria | Film |
|---|---|---|---|
| 1978 | Złoty Glob | Najlepszy aktor w komedii lub musicalu | Dziewczyna na pożegnanie (1977) |
| Nagroda Akademii Filmowej | Najlepszy aktor pierwszoplanowy | ||
| David di Donatello | Najlepszy aktor zagraniczny | ||
| 1979 | Nagroda BAFTA | Najlepszy aktor pierwszoplanowy | |
| 1990 | 47. Międzynarodowy Festiwal Filmowy w Wenecji | Najlepszy aktor | Rosencrantz i Guildenstern nie żyją (1990) |
| 1999 | Festiwal Filmowy w Montrealu | Grand Prix Special des Amériques za wyjątkowy wkład w sztukę filmową | – |
| 2002 | Nagroda Satelita | Najlepszy aktor w miniserialu lub filmie telewizyjnym | Zamach na Reagana (2001) |
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ Ceremonies 1978. [dostęp 2025-12-26].
- ↑ Richard Dreyfuss. Walk of Fame. [dostęp 2025-12-26]. (ang.).
- ↑ Hollywood Star Walk: Richard Dreyfuss, Actor, „Los Angeles Times” [dostęp 2025-12-26] (ang.).
- ↑ Richard Dreyfuss Biography (1947-). Film Reference. [dostęp 2025-12-26]. (ang.).
- ↑ Nadine Brozan, Chronicle, „The New York Times”, 20 listopada 1991 [dostęp 2025-12-26] (ang.).
- ↑ a b Richard Dreyfuss, Actor Biography (1947-). biography.com. [dostęp 2019-04-09]. [zarchiwizowane z tego adresu (2019-03-29)]. (ang.).
- ↑ Susan King, Learning From Life, „Los Angeles Times”, 23 września 2001 [dostęp 2025-12-26] (ang.).
- ↑ Richard Dreyfuss. Internet Broadway Database. [dostęp 2025-12-26]. (ang.).
- ↑ Richard Dreyfuss. Internet Off-Broadway Database. [dostęp 2025-12-26]. (ang.).
- ↑ Richard Dreyfuss. Rotten Tomatoes. [dostęp 2025-12-26]. (ang.).
Bibliografia
[edytuj | edytuj kod]- Rafał Wilkusz. Trochę gwiazda, trochę anty–. „Film”. nr 9 (2336), s. 49, wrzesień 1996. Warszawa: RSW „Prasa-Książka- Ruch”. ISSN 0137-463X.
Linki zewnętrzne
[edytuj | edytuj kod]- Richard Dreyfuss w bazie IMDb (ang.)
- Richard Dreyfuss w bazie Filmweb
- Richard Dreyfuss w bazie Notable Names Database (ang.)
- ISNI: 0000000122822767
- VIAF: 79166534
- LCCN: n82225096
- GND: 124109705
- BnF: 13893424n
- SUDOC: 060337702
- NLA: 35494517
- NKC: xx0003296
- BNE: XX1295388, XX5192434
- NTA: 071047565
- BIBSYS: 90913171
- CiNii: DA10230335
- Open Library: OL454616A
- PLWABN: 9810591576505606
- NUKAT: n2009084882
- J9U: 987007435155605171
- CANTIC: a11326426
- LNB: 000318585
- CONOR: 12755811
- KRNLK: KAC2020K9598
- LIH: LNB:cID;=BG
- Amerykanie pochodzenia żydowskiego
- Amerykańscy aktorzy filmowi
- Amerykańscy aktorzy teatralni
- Amerykańscy aktorzy telewizyjni
- Amerykańscy komicy
- Laureaci nagrody BAFTA dla najlepszego aktora pierwszoplanowego
- Laureaci Nagrody David di Donatello
- Laureaci Oscara dla najlepszego aktora pierwszoplanowego
- Laureaci Złotego Globu dla najlepszego aktora w filmie komediowym lub musicalu
- Ludzie urodzeni w Brooklynie
- Urodzeni w 1947