Sirolimus

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Sirolimus
Niepodpisana grafika związku chemicznego; prawdopodobnie struktura chemiczna bądź trójwymiarowy model cząsteczki
Ogólne informacje
Wzór sumaryczny C51H79NO13
Masa molowa 914,17 g/mol
Wygląd bezbarwne kryształy[1]
Identyfikacja
Numer CAS 53123-88-9
PubChem 5284616
DrugBank DB00877
Jeżeli nie podano inaczej, dane dotyczą
stanu standardowego (25 °C, 1000 hPa)
Klasyfikacja medyczna
ATC L04AA10, S01XA23
Stosowanie w ciąży kategoria C

Sirolimus (rapamycyna) – organiczny związek chemiczny, lek immunosupresyjny mający zastosowanie w transplantologii. Jest to antybiotyk makrolidowy, po raz pierwszy wyizolowany w 1975 roku z bakterii Streptomyces hygroscopicus, pochodzących z próbki ziemi pobranej na Wyspie Wielkanocnej, która w językach polinezyjskich znana jest jako Rapa Nui (stąd nazwa leku)[3]. W Stanach Zjednoczonych preparat sirolimusu został zatwierdzony i dopuszczony do sprzedaży jako lek przez Agencja Żywności i Leków (FDA) we wrześniu 1999[4]. Od tego momentu jest dostępny pod nazwą handlową Rapamune, produkowany przez koncern farmaceutyczny Pfizer (wcześniej przez Wyeth). W przeciwieństwie do mającego podobną nazwę takrolimusu, sirolimus nie należy do inhibitorów kalcyneuryny.

Mechanizm działania[edytuj | edytuj kod]

Sirolimus działa na limfocyty T, hamując ich aktywację poprzez blokowanie wewnątrzkomórkowego przewodzenia sygnałów zależnego i niezależnego od jonów wapnia. Wiąże się z białkiem cytozolowym FKPB-12, przez co inaktywuje kinazę mTOR. Powoduje to zahamowanie aktywacji limfocytów i odczynów immunologicznych (w tym również reakcji odrzucania przeszczepów).

Wskazania[edytuj | edytuj kod]

  • zapobieganie ostremu odrzucaniu przeszczepów nerek – w skojarzeniu z cyklosporyną i glikokortykosteroidami;
  • stosowany w stentach powlekanych (ang. drug-eluting stents), w których – jak wykazały badania na modelach zwierzęcych – działa jako inhibitor proliferacji miocytów gładkich[5] i ich migracji[6]. W dużych badaniach klinicznych wykazano, że stenty powlekane sirolimusem w porównaniu ze zwykłymi stentami poprawiają odległe wyniki angioplastyki tętnic wieńcowych, zapobiegając restenozie, powodującej klinicznie istotne zwężenie światła tętnic wieńcowych po angioplastyce przy użyciu zwykłych stentów. Badanie RAVEL dowiodło spadku częstości restenozy do 0% w grupie pacjentów poddanych angioplastyce z użyciem stentów powlekanych sirolimusem vs. 26,6% w grupie kontrolnej[7]. W badaniu SIRIUS częstość restenozy w grupie pacjentów, u których zastosowano stenty z siroliusem, wyniosła 3,2% w porównaniu z 35,4% w grupie kontrolnej. Restenoza była bardziej nasilona w podgrupie pacjentów z cukrzycą i występowała u 18% pacjentów ze stentami z sirolimusem i u 51% w grupie kontrolnej[8].
  • w maju 2015 roku, Agencja Żywności i Leków (FDA) zatwierdziła sirolimus jako środek stosowany w leczeniu limfangioleiomiomatoza (LAM), rzadkiej, postępującej chorobie płuc, która dotyka przede wszystkim kobiety w wieku rozrodczym[4].

Leczenie progerii[edytuj | edytuj kod]

W 2009 roku wykryto, że sirolimus powoduje wydłużenie życia ssaków. W związku z tym trwają prace, by wykorzystać go w leczeniu progerii. In vitro wykazano, że sirolimus zmniejsza poziom nieprawidłowej laminy A, której znaczną ilość obserwuje się u chorych na progerię[9].

Przeciwwskazania[edytuj | edytuj kod]

  • nadwrażliwość na lek
  • nie zaleca się podawania leku u chorych po przeszczepie płuca i wątroby

Działania niepożądane[edytuj | edytuj kod]

Sirolimus zwiększa możliwość wystąpienia nowotworów (głównie chłoniaków i nowotworów skóry)

Stosowanie w trakcie ciąży i karmienia[edytuj | edytuj kod]

Kategoria C. Nie należy stosować w okresie karmienia piersią. W trakcie leczenia i w ciągu 3 miesięcy po zakończeniu terapii pacjentki powinny stosować skuteczne metody antykoncepcji.

Preparaty[edytuj | edytuj kod]

  • Rapamune

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

 Wykaz literatury uzupełniającej: Sirolimus.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c Sirolimus, [w:] PubChem [online], United States National Library of Medicine, CID: 5284616 (ang.).
  2. Sirolimus, [w:] DrugBank [online], University of Alberta, DB00877 (ang.).
  3. C. Vézina, A. Kudelski, S.N. Sehgal, Rapamycin (AY-22,989), a new antifungal antibiotic. I. Taxonomy of the producing streptomycete and isolation of the active principle, „The Journal of Antibiotics”, 28 (10), 1975, s. 721–726, DOI10.7164/antibiotics.28.721, PMID1102508.
  4. a b FDA approves Rapamune to treat LAM, a very rare lung disease, U.S. Food and Drug Administration, 28 maja 2015 [zarchiwizowane z adresu 2018-01-26].
  5. S.O. Marx i inni, Rapamycin-FKBP inhibits cell cycle regulators of proliferation in vascular smooth muscle cells, „Circulation Research”, 76 (3), 1995, s. 412–417, DOI10.1161/01.res.76.3.412, PMID7532117.
  6. M. Poon i inni, Rapamycin inhibits vascular smooth muscle cell migration, „The Journal of Clinical Investigation”, 98 (10), 1996, s. 2277–2283, DOI10.1172/JCI119038, PMID8941644, PMCIDPMC507677.
  7. Jean Fajadet i inni, Maintenance of long-term clinical benefit with sirolimus-eluting coronary stents: three-year results of the RAVEL trial, „Circulation”, 111 (8), 2005, s. 1040–1044, DOI10.1161/01.CIR.0000156334.24955.B2, PMID15723977.
  8. Jeffrey W. Moses i inni, Sirolimus-eluting stents versus standard stents in patients with stenosis in a native coronary artery, „The New England Journal of Medicine”, 349 (14), 2003, s. 1315–1323, DOI10.1056/NEJMoa035071, PMID14523139.c?
  9. Adam Wawrzyński. Żyć długo i szczęśliwie. „Świat Nauki”. nr. 8 (240), s. 18, sierpień 2011. Prószyński Media. ISSN 0867-6380. 

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Indeks leków Medycyny Praktycznej 2006, Kraków: Wydawnictwo Medycyna Praktyczna, 2006, ISBN 83-7430-060-4.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

  • Rapamune, Wyeth Pharmaceuticals Inc. [zarchiwizowane z adresu 2006-05-03] (ang.).

Star of life.svg Przeczytaj ostrzeżenie dotyczące informacji medycznych i pokrewnych zamieszczonych w Wikipedii.