Sirolimus

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Sirolimus
Niepodpisana grafika związku chemicznego; prawdopodobnie struktura chemiczna bądź trójwymiarowy model cząsteczki
Niepodpisana grafika związku chemicznego; prawdopodobnie struktura chemiczna bądź trójwymiarowy model cząsteczki
Ogólne informacje
Wzór sumaryczny C51H79NO13
Masa molowa 914,17 g/mol
Identyfikacja
Numer CAS 53123-88-9
PubChem 5284616[1]
DrugBank DB00877[2]
Klasyfikacja medyczna
ATC L04AA10, S01XA23
Stosowanie w ciąży kategoria C

Sirolimus (rapamycyna) – organiczny związek chemiczny, lek immunosupresyjny mający zastosowanie w transplantologii. Jest to antybiotyk makrolidowy, po raz pierwszy wyizolowany w 1975 roku z bakterii Streptomyces hygroscopicus, pochodzących z próbki ziemi pobranej na Wyspie Wielkanocnej, która w językach polinezyjskich znana jest jako Rapa Nui (stąd nazwa leku)[3]. Preparat sirolimusu, Rapamune, produkowany jest przez koncern farmaceutyczny Wyeth. Mimo podobnej do takrolimusu nazwy, sirolimus nie należy do inhibitorów kalcyneuryny.

Mechanizm działania[edytuj]

Sirolimus działa na limfocyty T, hamując ich aktywację poprzez blokowanie wewnątrzkomórkowego przewodzenia sygnałów zależnego i niezależnego od jonów wapnia. Wiąże się z białkiem cytozolowym FKPB-12, przez co inaktywuje kinazę mTOR. Powoduje to zahamowanie aktywacji limfocytów i odczynów immunologicznych (w tym również reakcji odrzucania przeszczepów).

Wskazania[edytuj]

  • zapobieganie ostremu odrzucaniu przeszczepów nerek – w skojarzeniu z cyklosporyną i glikokortykosteroidami;
  • stosowany w stentach powlekanych (ang. drug-eluting stents), w których – jak wykazały badania na modelach zwierzęcych – działa jako inhibitor proliferacji miocytów gładkich[4] i ich migracji[5]. W dużych badaniach klinicznych wykazano, że stenty powlekane sirolimusem w porównaniu ze zwykłymi stentami poprawiają odległe wyniki angioplastyki tętnic wieńcowych, zapobiegając restenozie, powodującej klinicznie istotne zwężenie światła tętnic wieńcowych po angioplastyce przy użyciu zwykłych stentów. Badanie RAVEL dowiodło spadku częstości restenozy do 0% w grupie pacjentów poddanych angioplastyce z użyciem stentów powlekanych sirolimusem vs. 26,6% w grupie kontrolnej[6]. W badaniu SIRIUS częstość restenozy w grupie pacjentów, u których zastosowano stenty z siroliusem, wyniosła 3,2% w porównaniu z 35,4% w grupie kontrolnej. Restenoza była bardziej nasilona w podgrupie pacjentów z cukrzycą i występowała u 18% pacjentów ze stentami z sirolimusem i u 51% w grupie kontrolnej[7].

Leczenie progerii[edytuj]

W 2009 roku wykryto, że sirolimus powoduje wydłużenie życia ssaków. W związku z tym trwają prace, by wykorzystać go w leczeniu progerii. In vitro wykazano, że sirolimus zmniejsza ilość nieprawidłowej laminy A, której znaczną ilość obserwuje się u chorych na progerię[8].

Przeciwwskazania[edytuj]

  • nadwrażliwość na lek
  • nie zaleca się podawania leku u chorych po przeszczepie płuc i wątroby

Działania niepożądane[edytuj]

Sirolimus zwiększa możliwość wystąpienia nowotworów (głównie chłoniaków i nowotworów skóry)

Stosowanie w trakcie ciąży i karmienia[edytuj]

Kategoria C. Nie należy stosować w okresie karmienia piersią. W trakcie leczenia i w ciągu 3 miesięcy po zakończeniu terapii pacjentki powinny stosować skuteczne metody antykoncepcji.

Preparaty[edytuj]

  • Rapamune

Przypisy

  1. Sirolimus – podsumowanie (ang.). PubChem Public Chemical Database.
  2. Sirolimus (DB00877) – informacje o substancji aktywnej (ang.). DrugBank.
  3. Vézina, C, Kudelski, A, Sehgal, SN. Rapamycin (AY-22,989), a new antifungal antibiotic. I. Taxonomy of the producing streptomycete and isolation of the active principle. „J Antibiot (Tokyo)”. 28. 10. s. 721–726. PMID: 1102508. 
  4. Marx, SO, Jayaraman, T, Go, LO, Marks, AR. Rapamycin-FKBP inhibits cell cycle regulators of proliferation in vascular smooth muscle cells. „Circ Res”. 76. 3, s. 412–417, 1995. PMID: 7532117. 
  5. Poon M, Marx SO, Gallo R, Badimon JJ, Taubman MB, Marks AR. Rapamycin inhibits vascular smooth muscle cell migration. „J Clin Invest”. 98. 10, s. 2277–2283, 1996. PMID: 8941644. 
  6. Fajadet J, Morice MC, Bode C, Barragan P, Serruys PW, Wijns W, Constantini CR, Guermonprez JL, Eltchaninoff H, Blanchard D, Bartorelli A, Laarman GJ, Perin M, Sousa JE, Schuler G, Molnar F, Guagliumi G, Colombo A, Ban Hayashi E, Wülfert E. Maintenance of long-term clinical benefit with sirolimus-eluting coronary stents: three-year results of the RAVEL trial. „Circulation”. 111. 8, s. 1040–1044, 2005. PMID: 15723977. 
  7. Moses JW, Leon MB, Popma JJ, Fitzgerald PJ, Holmes DR, O’Shaughnessy C, Caputo RP, Kereiakes DJ, Williams DO, Teirstein PS, Jaeger JL, Kuntz RE; SIRIUS Investigators. Sirolimus-Eluting Stents versus Standard Stents in Patients with Stenosis in a Native Coronary Artery. „N Engl J Med”. 349. 14, s. 1315–1323, 2003. PMID: 14523139. 
  8. Adam Wawrzyński. Żyć długo i szczęśliwie. „Świat Nauki”. nr. 8 (240), s. 18, sierpień 2011. Prószyński Media. ISSN 0867-6380. 

Bibliografia[edytuj]

  • Indeks leków Medycyny Praktycznej 2006. Kraków: Wydawnictwo Medycyna Praktyczna, 2006. ISBN 83-7430-060-4.

Linki zewnętrzne[edytuj]

Star of life.svg Zapoznaj się z zastrzeżeniami dotyczącymi pojęć medycznych i pokrewnych w Wikipedii.