Gwiazdozbiór Rylca

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Rylec
Rylec
Nazwa łacińska Caelum
Dopełniacz łaciński Caeli
Skrót nazwy łacińskiej Cae
Dane obserwacyjne (J2000)
Rektascensja 5 h
Deklinacja -40°
Charakterystyka
Powierzchnia 125 stopni kw.
Liczba gwiazd o obserwowanej wielkości gwiazdowej < 3 0
Najjaśniejsza gwiazda α Caeli (4,44m)
Gwiazdozbiory sąsiadujące
Widoczny na szerokościach geograficznych
pomiędzy 90° S a 40[1]° N.

Rylec (łac. Caelum, dop. Caeli, skrót Cae) – mały gwiazdozbiór nieba południowego oznaczony w 1751 roku przez francuskiego astronoma, kartografa i duchownego, badacza nieba południowego Nicolasa Louisa de Lacaille'a pierwotnie pod łacińską nazwą Caela Scalptoris. Liczba gwiazd widocznych nieuzbrojonym okiem: około 10. W Polsce widoczny częściowo zimą.[2]

Pochodzenie nazwy[edytuj | edytuj kod]

Gwiazdy małego fragmentu nieba, wciśniętego między Gołębicę i Erydan, musiały czekać do czasu, aż Nicolas Louis de Lacaille wymyśli figurę, w którą można je dopasować. Stało się to w czasie wizyty astronoma w obserwatorium na Przylądku Dobrej Nadziei pomiędzy rokiem 1751 a 1752. Początkowo nazwał tę figurę Les Burns i narysował jako parę narzędzi do rytowania połączonych wstążką. Gwiazdy te były co prawda znane starożytnym astronomom w Europie i na Bliskim Wschodzie, ale nie ma związanych z nimi legend czy mitów.
Kilka lat później Lacaille zlatynizował nazwę; dzisiaj Caelum Scapltorium skraca się zazwyczaj do Caelum, co oznacza 'rylec', typ dłuta używany do rzeźbienia w metalu. Od tego czasu gwiazdy i kształt gwiazdozbioru nie uległy znaczącym zmianom.[1]

Gwiazdy[edytuj | edytuj kod]

Ciemne i rozproszone gwiazdy konstelacji nie ułatwiają znalezienia figury, która miałyby przedstawiać. Jest wśród nich zaledwie jedna gwiazda czwartej wielkości i kilka piątej wielkości. Beta (β) i alfa (α) Caeli tworzą trzon gwiezdnego rylca, wskazującego na południe, na gwiazdozbiory Złotej Ryby i Sieci.

  • Alfa (α) Rylca znajduje się na ciemniejszym krańcu czwartej wielkości. Znajduje się w odległości 66 lat świetlnych od Ziemi, dość podobna do Słońca. Jest to gwiazda typu F, około pięć razy jaśniejsza i półtora razy masywniejsza niż nasza gwiazda.Ma małego towarzysza, czerwonego karła klasy M o masie około 30% masy Słońca, ale zaledwie jedną setną jego jasności.[1]
  • Gamma (γ) Caeli to gwiazda podwójna składająca się z pomarańczowego olbrzyma o jasności 4,6m i jego towarzysza ósmej wielkości. Jest to ciasny układ do którego rozdzielania potrzeba teleskopu.

Interesujące obiekty[edytuj | edytuj kod]

Rylec, podobnie jak niektóre z sąsiednich gwiazdozbiorów jak Malarz czy Zegar, to niebieska pustynia. Leży daleko od Drogi Mlecznej; nie ma w nim żadnych mgławic czy gromad, zaledwie kilka bladych galaktyk. Najlepsze z nich jest trio galaktyczne: NGC 1595, NGC 1598 i ESO 202-23, znajdujące się południowym krańcu konstelacji.[1]


Przypisy

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 Praca zbiorowa: Kosmos. Warszawa: Buchmann Sp. z o.o., 2012, s. 324-325. ISBN 978-83-7670-323-7.
  2. Jan Desselberger, Jacek Szczepanik: Tablice astronomiczne. Bielsko-Biała: PARK Sp. z o.o., 2002, s. 159. ISBN 83-7266-156-1.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Encyklopedia Wszechświata, Praca zbiorowa Wydawnictwo Naukowe PWN Warszawa 2006 ISBN 978-83-01-14848-5

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Wikimedia Commons