Gwiazdozbiór Źrebięcia

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Źrebię
Źrebię
Nazwa łacińska Equuleus
Dopełniacz łaciński Equulei
Skrót nazwy łacińskiej Equ
Dane obserwacyjne (J2000)
Rektascensja 21 h
Deklinacja
Charakterystyka
Powierzchnia 72 stopnie kw.
Liczba gwiazd o obserwowanej wielkości gwiazdowej < 3 0
Najjaśniejsza gwiazda Kitalpha (3,92m)
Gwiazdozbiory sąsiadujące
Widoczny na szerokościach geograficznych
pomiędzy 83° S a 90° N.

Źrebię (łac. Equuleus, dop. Equulei, skrót Equ) – mało wyraźny i jednocześnie najmniejszy powierzchniowo gwiazdozbiór nieba północnego. Mniejszy od niego jest tylko Krzyż Południa. Był znany już za czasów Ptolemeusza, który umieścił go wśród swoich 48 konstelacji. Zarys tego gwiazdozbioru tworzą gwiazdy o jasności około 4m i słabsze. Znajduje się obok konstelacji Pegaza, większego konia niebieskiego. W Polsce widoczny od lata do jesieni. Liczba gwiazd dostrzegalnych nieuzbrojonym okiem: około 10.

Mity i legendy[edytuj | edytuj kod]

Z konstelacją wiąże się kilka mitów. Ptolemeusz umieszczając gwiazdozbiór na mapach sugerował się mitem o Hippe i jej córce Melanippe. W mitologii greckiej źrebię było uosabiane z młodszym bratem Pegaza. Nazywał się Celeris i został podarowany Kastorowi przez Hermesa.

Najjaśniejsze gwiazdy[edytuj | edytuj kod]

Gwiazda alfa(α) Equulei (Kitalfard) , typ widmowy G0 III, jasność widmowa 3,92, odległość 186 lat świetlnych. Jest to ciasny układ podwójny składający się z żółtego olbrzyma oraz karła typu A. Składniki dzieli na niebie zaledwie 0,01″.

Gwiazda delta (δ) Equulei, typ widmowy F5 V, jasność widmowa 4,47, odległość 60 lat świetlnych. Jest układem podwójnym o separacji 0,26″.

Wybrane obiekty[edytuj | edytuj kod]

Gwiazda podwójna piątej wielkości I Equulei - ma towarzysza siódmej wielkości, którego można dostrzec przez mały teleskop, oraz słabszego, prawdziwego towarzysza widocznego przez duży teleskop.

Mimo małego rozmiaru konstelacja zawiera ciekawe, ale słabe galaktyki: NGC 7015, NGC 7040, NGC 7045, NGC 7046.

γ Equulei jest układem podwójnym, w którym składnik wykazuje nieradialne pulsacje, co przejawia się w zmienności obserwowanej jasności od 4,58 do 4,77m z okresem 12,5 minuty. Zmiany te związane są z szybką rotacją i nietypowym składem chemicznym gwiazdy. γ Equ ma towarzyszkę o jasności 9,05m w odległości 1,26″.[1]

R Equ gwiazda zmienna typu Mira Ceti zmieniająca jasność w zakresie 8-15,7m z okresem 261 dni.

Przypisy

  1. Kosmos. Poznań: Oxford Educational, 2013, s. 22. ISBN 978-83-252-2006-8.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Encyklopedia Wszechświata, Praca zbiorowa, Wydawnictwo Naukowe PWN Warszawa 2006, ISBN 978-83-01-14848-5,

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Wikimedia Commons