Gwiazdozbiór Pompy

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Pompa
Pompa
Nazwa łacińska Antlia
Dopełniacz łaciński Antliae
Skrót nazwy łacińskiej Ant
Dane obserwacyjne (J2000)
Rektascensja 10 h
Deklinacja -35°
Charakterystyka
Powierzchnia 239 stopni kw.
Liczba gwiazd o obserwowanej wielkości gwiazdowej < 3 0
Najjaśniejsza gwiazda α Antliae (4,28m)
Gwiazdozbiory sąsiadujące
Widoczny na szerokościach geograficznych
pomiędzy 90° S a 48° N.

Pompa (łac. Antlia, dop. Antliae, Ant) – 62. co do wielkości gwiazdozbiór nieba południowego, w całości widoczny na południe od równoleżnika 48°N, wprowadzony w 1763 roku przez francuskiego astronoma, kartografa i duchownego Nicolasa Louisa de Lacaille'a, pierwotnie jako Pompa Pneumatyczna, dla uczczenia naukowych i technicznych wynalazków. Astronom stworzył ten gwiazdozbiór, kiedy pracował w obserwatorium na Przylądku Dobrej Nadziei. W tym przypadku była to pompa powietrzna,którą zaprojektował francuski fizyk Denis Papin. Od czasów Lacaille'a gwiazdy i kształt Pompy nie uległy istotnym zmianom. Liczba gwiazd dostrzegalnych nieuzbrojonym okiem wynosi około 20, dlatego ten obszar nieba nie był wcześniej wyróżniony przez starożytnych. W Polsce gwiazdozbiór wznosi się nieznacznie ponad południowy horyzont i jest najlepiej widoczny w połowie lutego.

Wybrane obiekty[edytuj | edytuj kod]

Pompa leży bardzo blisko płaszczyzny Drogi Mlecznej, a w jej tle jest sporo bladych gwiazd. Główne gwiazdy alfa (α), teta (θ), epsilon (ε) i jota (ι), wszystkie pomiędzy 4 a 5 wielkością gwiazdową tworzą duży trapezoid, mało podobny do pompy powietrznej.

  • Najjaśniejsza gwiazda alfa Antliae (α Ant), ma jasność zaledwie 4,28m. Jest to pomarańczowy olbrzym typu K i temperaturze około 4 tysięcy Kelwinów, znajdujący się w odległości 365 lat świetlnych od Ziemi. Przy masie około 2,5 razy większej od masy Słońca jest ponad 500 razy jaśniejszy od niego. Jako starzejąca się gwiazda, zbliża się do końca swojego życia, wkrótce stanie się czerwonym olbrzymem i po okresie pulsowania w charakterze zmiennej typu Miry skończy jako biały karzeł.[1]
  • Zeta (ζ) Antliae, oglądana przez lornetkę, jest luźną parą gwiazd szóstej wielkości o niemal takim samym żółtym kolorze. Jaśniejsza z nich ma towarzysza siódmej wielkości. Odległość 375 lat świetlnych.

Chociaż Pompa leży blisko Drogi Mlecznej, nie zdobią jej żadne gromady gwiazd czy mgławice. natomiast gwiazdozbiór przepełniają galaktyki.

  • NGC 2997 to efektowna galaktyka spiralna, nachylona pod kątem 45° do naszej linii widzenia. Jest położona w odległości około 40 mln lat świetlnych. Swym wyglądem - układem ramion - przypomina nieco galaktykę Wiatraczek z gwiazdozbioru Hydry, ale w odróżnieniu od nie nie ma zgrubienia centralnego. W ramionach galaktyki widać sporo czerwonych „bąbli” zjonizowanego wodoru - to oznaka rodzących się niebieskich gwiazd. Wokół centrum widać strukturę utworzoną przez liczne żółte gwiazdy.[2] [3]
  • NGC 3347, która składa się z NGC 3354 i NGC 3358 jest doskonałą grupą galaktyk dla obserwowania przez 20-centymetrowy teleskop. Dwie większe jaśniejsze mgiełki mają małą dodatkową mgiełkę pośrodku.
  • Dwie najjaśniejsze galaktyki eliptyczne to NGC 3268 i NGC 3258 leżące w odległości 133 milionów lat świetlnych.

Przypisy

  1. Praca zbiorowa: Kosmos. Warszawa: Buchmann Sp. z o.o., 2012, s. 308-309. ISBN 978-83-7670-323-7.
  2. Kamil Złoczewski: Kosmos. Tajemnice Wszechświata. T. 65. Poznań: Amermedia Sp. z o.o., 2013, s. 21-22. ISBN 978-83-252-1918-5.
  3. Praca zbiorowa: Encyklopedia Wszechświata. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2006, s. 380. ISBN 978-83-01-14848-5.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Commons in image icon.svg
Zobacz hasło Pompa w Wikisłowniku