Gwiazdozbiór Wieloryba
| Wieloryb | |
 |
|
| Nazwa łacińska | Cetus |
| Dopełniacz łaciński | Ceti |
| Skrót nazwy łacińskiej | Cet |
| Dane obserwacyjne (J2000) | |
| Rektascensja | 1,5 h |
| Deklinacja | -10° |
| Charakterystyka | |
| Powierzchnia | 1231 stopni kw. |
| Liczba gwiazd o obserwowanej wielkości gwiazdowej < 3 | 3 |
| Najjaśniejsza gwiazda |
|
| Gwiazdozbiory sąsiadujące | |
| Widoczny na szerokościach geograficznych pomiędzy 90° S a 80° N. |
|
Wieloryb (łac. Cetus, dop. Ceti, skrót Cet) – konstelacja nieba równikowego, czwarta pod względem wielkości. Znana już w starożytności. W Polsce widoczna jesienią. Zawiera około 100 gwiazd do 6m.
Spis treści |
Mity i legendy [edytuj]
Wyobraża mitologicznego morskiego potwora Ketosa, siejącego spustoszenie w królestwie Etiopii. Pyszna królowa Kasjopeja przechwalała się, że ona i jej córka są najpiękniejsze na świecie, piękniejsze niż morskie nimfy – nereidy. Obrażone nimfy namówiły Posejdona, by zesłał na królestwo Cefeusza morskiego potwora. Jedynym ratunkiem przed potworem było złożenie mu w ofierze Andromedę. Piękną księżniczkę uratował Perseusz. Postać morskiego potwora na mapach nieba zmieniała się przez wieki. Przyjmowała kształt ryby, smoka lub węża morskiego, a także wielkiego wieloryba – jak w klasycznej interpretacji. Na mapach nieba zwykle rysowany był podobnym do morskiego smoka, z łuskami i ogonem węża. Wieloryb trzyma przednie łapy zanurzone w Erydanie.
Wybrane obiekty [edytuj]
Kaffaljidhma – gamma Ceti (γ Cet) – układ podwójny składający się z gwiazdy o typie widmowym A2 i jasności 3,47m oraz słabszego towarzysza oddalonego o 2,8″, o jasności 7,4m.
Gwiazda ο Cet – nazywana Mirą – „cudowną”. Stanowi układ podwójny, w którym składnikiem A jest czerwony olbrzym o typie spektralnym M. Jest on również prototypem gwiazd zmiennych o tej samej nazwie. Jej zmienność jest znana od końca XVI w.(za sprawą Davida Fabriciusa). Gwiazda ta porusza się z prędkością 130 km/s, pozostawiając za sobą materię w postaci warkocza długiego na 13 lat świetlnych. Składnik B (VZ Cet) jest białym karłem, który okrąża swojego towarzysza w czasie około 400 lat.
Można też obserwować mgławicę planetarną NGC 246, obiekt o jasności 8m i średnicy kątowej 4′. Ze względu na kształt określa się ją czasem mianem Czaszki.
Galaktyki [edytuj]
M 77 – galaktyka spiralna odkryta przez Pierre Méchaina w 1780 roku. Oddalona o około 60 milionów lat świetlnych o jasności 8,9m. Uznawana jest za prototyp galaktyk o aktywnym jądrze, zwanych od nazwiska ich odkrywcy galaktykami Seyferta.
NGC 247 – galaktyka spiralna z poprzeczką odkryta przez Wilhelma Herschela w 1784 roku. Jej jasność widoma wynosi 9,11m. Zajmuje obszar na niebie o powierzchni 21,4 na 6,9′ łuku[1].
Zobacz też [edytuj]
Przypisy
- ↑ Jan Desselberger: Tablice astronomiczne. Bielsko-Biała: 2002, s. 198-201. ISBN 83-7266-156-1.
Bibliografia [edytuj]
- Ian Ridpath, Wil Tirion: Collins Stars and Planets Guide (Collins Guide). Collins. ISBN 978-0-00-725120-9.
- Przemysław Rudź, Niebo, Carta Blanca Warszawa 2008 ISBN 978-83-60887-76-9
Linki zewnętrzne [edytuj]
|
|||||||||||
