Gwiazdozbiór Wieloryba

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Wieloryb
Wieloryb
Nazwa łacińska Cetus
Dopełniacz łaciński Ceti
Skrót nazwy łacińskiej Cet
Dane obserwacyjne (J2000)
Rektascensja 1,5 h
Deklinacja -10°
Charakterystyka
Powierzchnia 1231 stopni kw.
Liczba gwiazd o obserwowanej wielkości gwiazdowej < 3 3
Najjaśniejsza gwiazda
Gwiazdozbiory sąsiadujące
Widoczny na szerokościach geograficznych
pomiędzy 90° S a 80° N.

Wieloryb (łac. Cetus, dop. Ceti, skrót Cet) – konstelacja nieba równikowego, czwarta pod względem wielkości. Znana już w starożytności. W Polsce widoczna jesienią. Zawiera około 100 gwiazd o jasności do 6m.

Mity i legendy[edytuj | edytuj kod]

Wyobraża mitologicznego morskiego potwora Ketosa, siejącego spustoszenie w królestwie Etiopii. Pyszna królowa Kasjopeja przechwalała się, że ona i jej córka są najpiękniejsze na świecie, piękniejsze niż morskie nimfy – nereidy. Obrażone nimfy namówiły Posejdona, by zesłał na królestwo Cefeusza morskiego potwora. Jedynym ratunkiem przed potworem było złożenie mu w ofierze Andromedy. Piękną księżniczkę uratował Perseusz. Postać morskiego potwora na mapach nieba zmieniała się przez wieki. Przyjmowała kształt ryby, smoka lub węża morskiego, a także wielkiego wieloryba – jak w klasycznej interpretacji. Na mapach nieba zwykle rysowany był podobnym do morskiego smoka, z łuskami i ogonem węża. Wieloryb trzyma przednie łapy zanurzone w Erydanie.

Wybrane obiekty[edytuj | edytuj kod]

Kaffaljidhma – gamma Ceti (γ Cet) – układ podwójny składający się z gwiazdy o typie widmowym A2 i jasności 3,47m oraz słabszego towarzysza oddalonego o 2,8″, o jasności 7,4m.
Gwiazda ο Cet – nazywana Mirą – „cudowną”. Stanowi układ podwójny, w którym składnikiem A jest czerwony olbrzym o typie spektralnym M. Jest on również prototypem gwiazd zmiennych o tej samej nazwie. Jej zmienność jest znana od końca XVI w. (za sprawą Davida Fabriciusa). Gwiazda ta porusza się z prędkością 130 km/s, pozostawiając za sobą materię w postaci warkocza długiego na 13 lat świetlnych. Składnik B (VZ Cet) jest białym karłem, który okrąża swojego towarzysza w czasie około 400 lat.
Można też obserwować mgławicę planetarną NGC 246, obiekt o jasności 8m i średnicy kątowej 4′. Ze względu na kształt określa się ją czasem mianem Czaszki.

Galaktyki[edytuj | edytuj kod]

M 77galaktyka spiralna odkryta przez Pierre Méchaina w 1780 roku. Oddalona o około 60 milionów lat świetlnych o jasności 8,9m. Uznawana jest za prototyp galaktyk o aktywnym jądrze, zwanych od nazwiska ich odkrywcy galaktykami Seyferta.
NGC 247 – galaktyka spiralna z poprzeczką odkryta przez Wilhelma Herschela w 1784 roku. Jej jasność widoma wynosi 9,11m. Zajmuje obszar na niebie o powierzchni 21,4 na 6,9′ łuku[1].

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Wikimedia Commons
WiktionaryPl nodesc.svg
Zobacz hasło Wieloryb w Wikisłowniku

Przypisy

  1. Jan Desselberger: Tablice astronomiczne. Bielsko-Biała: Park, 2002, s. 198-201. ISBN 83-7266-156-1.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]