Gwiazdozbiór Góry Stołowej

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Góra Stołowa
Góra Stołowa
Nazwa łacińska Mensa
Dopełniacz łaciński Mensae
Skrót nazwy łacińskiej Men
Dane obserwacyjne (J2000)
Rektascensja 6 h
Deklinacja -80°
Charakterystyka
Liczba gwiazd o obserwowanej wielkości gwiazdowej < 3 0
Najjaśniejsza gwiazda α Mensae (5,08m)
Gwiazdozbiory sąsiadujące
Widoczny na szerokościach geograficznych
pomiędzy 90° S a 10° N.

Góra Stołowa (łac. Mensa, dop. Mensae, skrót Men, inna spotykana nazwa Stół) – gwiazdozbiór nieba południowego, oznaczony przez francuskiego astronoma, kartografa i duchownego, Nicolasa Louisa de Lacaille w roku 1751 dla upamiętnienia Góry Stołowej na Przylądku Dobrej Nadziei, na której w latach 1750-1752 prowadził swoje obserwacje. Jest to jedyny gwiazdozbiór, któremu nadał nazwę niezwiązaną z naukowym bądź artystycznym narzędziem i jedyny układ gwiazd na niebie nazwany na cześć obiektu ziemskiego. Jego pierwotna nazwa, Mons Mensae, w XIX wieku została skrócona do Mensa. Zawiera 1/3 Wielkiego Obłoku Magellana. Liczba gwiazd dostrzegalnych nieuzbrojonym okiem: około 40. W Polsce niewidoczny. Góra Stołowa to najsłabszy spośród wszystkich 88 gwiazdozbiorów. Jest to 75 co do wielkości gwiazdozbiór na niebie. Jego najjaśniejsza gwiazda to alfa Mensae, piątej wielkości gwiazdowej. Najciekawszym obiektem konstelacji jest fragment Wielkiego Obłoku Magellana wystający z sąsiedniej Złotej Ryby.

Najjaśniejsze gwiazdy[edytuj | edytuj kod]

  • α Men, jasność 5,08m, typ widmowy G5V, odległość 33,1 lat świetlnych
  • γ Men, jasność 5,18m, typ widmowy K4III, odległość 101 lat świetlnych

alpha Mensae[edytuj | edytuj kod]

Jest to gwiazda podobna do Słońca. Jest karłem typu widmowego G5, o prawie tej samej masie i promieniu, świecącym zaledwie 17% słabiej niż Słońce. W odległości 3,5″ łuku towarzyszy mu czerwony karzeł. Układ ten znajduje się 33 lata świetlne od Słońca[1].

Gwiazdy zmienne[edytuj | edytuj kod]

  • TZ Men, jasność max. 6,19m, min. 6,87m, gwiazda zmienna zaćmieniowa typu β Per, okres zmian 8,569 doby[2].
  • W Mensea o maksymalnej jasności zaledwie 13,8m i należy do klasy gwiazd R Coronae Borealis. Te obiekty nazywa się popularnie nowymi odwróconymi, gdyż co jakiś czas ich atmosfera robi się ciemniejsza, wzbogacona w pył. Jej jasność spada wówczas nawet do 18,3m.

Gromady gwiazdowe[edytuj | edytuj kod]

W obszarze Góry Stołowej znajdują się gromady gwiazdowe. Najjaśniejsze z nich to:

Jedną z najciekawszych jest NGC 1987 (12m). Jest to bogata w gwiazdy gromada otwarta, odkryta przez Johana Herschela w 1834 roku. Znajduje się na wschód od β Men. Jej wiek szacowany jest na około 1,1 miliarda lat.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Wikimedia Commons

Przypisy

  1. Kamil Złoczewski: Kosmos, Wokół bieguna południowego. Poznań: Amermedia Sp. z o.o., 2013, s. 23. ISBN 978-83-252-2120-1.
  2. Tablice astronomiczne. Bielsko-Biała: PPU „PARK”, 2002, s. 85. ISBN 83-7266-156-1.