Ryba Południowa

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Ryba Południowa
Ryba Południowa
Nazwa łacińska Piscis Austrinus
Dopełniacz łaciński Piscis Austrini
Skrót nazwy łacińskiej PsA
Dane obserwacyjne (J2000)
Rektascensja 22 h
Deklinacja -30°
Charakterystyka
Powierzchnia 245 stopnie kw.
Liczba gwiazd o obserwowanej wielkości gwiazdowej < 3 1
Najjaśniejsza gwiazda Fomalhaut (1,17m)
Gwiazdozbiory sąsiadujące
Roje meteorów
Widoczny na szerokościach geograficznych
pomiędzy 90° S a 60° N.

Ryba Południowa (łac. Piscis Austrinus, dop. Piscis Austrini, skrót PsA) – mała konstelacja, leżąca na południowej półkuli nieba. Jest to 60. co do wielkości konstelacja na niebie. W Polsce widoczny jesienią. Liczba gwiazd dostrzegalnych nieuzbrojonym okiem: około 25. Jest jednym z 48 gwiazdozbiorów opisanych przez Ptolemeusza w II wieku. Gwiazdy należące w przeszłości do ogona gwiazdozbioru zostały wydzielone do konstelacji Żurawia. Eratostenes nazywał konstelację Wielką Rybą i uważał ją za rodzica zodiakalnych Ryb.

Mity i legendy[edytuj | edytuj kod]

Wyobraża mitologiczną rybkę, która uratowała przed utonięciem egipską boginię Izydę, ta zaś w podzięce uwieczniła na niebie rybę i jej dzieci, czyli gwiazdozbiór Ryb. Była znana starożytnym Grekom. Przedstawia rybę, która była uważana za matkę dwóch ryb z gwiazdozbioru Ryby. Związana również z pobliską konstelacją Wodnika, który w paszczę ryby leje strumieniem wodę z dzbana[1]. Ryba Południowa związana jest również z syryjskim mitem o Atargatis (Grecy nazywali ją Derketo), która po dramatycznych perypetiach - po drodze zabijając swojego ukochanego i porzucając dziecko- została przemieniona w morską syrenę.

Wybrane obiekty[edytuj | edytuj kod]

Najjaśniejsza gwiazda Ryby Południowej, Fomalhaut, jest pierwszą (zachodnią) z trzech jasnych gwiazd nieba południowego ułożonych w jednej linii (wraz z Achernar i Kanopus), stanowiących ważny element orientacyjny dla dawnych żeglarzy. Gwiazda pierwszej wielkości alfa (α) Piscis Austrini – sprawia, że Ryba Południowa wyróżnia się na półkuli południowej. Ta jasnoniebieska gwiazda jest oddalona o 25 lat świetlnych. Nazwa tej gwiazdy po arabsku oznacza – pysk ryby. W Polsce Fomalhaut jest doskonale widoczny na przełomie lata i jesieni, górując o połnocy w okolicach 15 września. Na szerokości geograficznej Warszawy widoczny jest na wysokości około ośmiu stopni nad horyzontem. Następne co do jasności gwiazdy są słabsze niż 4m.[2]

  • Drugą co do jasności gwiazdą jest epsilon Piscis Austrini (ε PsA; 4,18m), a trzecią - delta Piscis Austrini (δ PsA; 4,2m). Ta ostatnia stopniowo zbliża się do Słońca i za około 2,8 miliona lat będzie nas dzielić odległość zaledwie 83 lat świetlnych (obecnie jest to około 170 lat świetlnych). W związku z tym jej jasność zwiększy się do 2,87m.
  • Beta (β) Piscis Austrini to szeroki układ podwójny o składnikach czwartej i ósmej wielkości gwiazdowej.
  • Gamma (γ) Piscis Austrini składa się z bliskiej pary gwiazd piątej i ósmej wielkości.

Wśród gwiazd zmiennych warta uwagi jest S Piscis Austrini, która jest zmienną typu Mira Ceti. Jej jasność zmienia się w zakresie 8-14,5m w ciągu 271,1 dnia. Innego rodzaju zmienną jest półregularna V Piscis Austrini, której jasność waha się od 8 do 9m z okresem 148 dni.

W gwiazdozbiorze nie ma jasnych obiektów głębokiego nieba. Najjaśniejsze galaktyki mają jasność około 11m. To między innymi galaktyki NGC 7173, NGC 7174, NGC 7176 i piękna galaktyka spiralna NGC 7314 o jasności 11,9m.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Wikimedia Commons
WiktionaryPl nodesc.svg
Zobacz hasło Ryba Południowa w Wikisłowniku

Przypisy

  1. Jan Desselberger, Jacek Szczepanik: Tablice astronomiczne. Bielsko-Biała: Park, 2002, s. 156. ISBN 83-7266-156-1.
  2. Kamil Złoczewski: Kosmos 90.Tajemnice Wszechświata.. Poznań: Amermedia Sp. z o.o., 2013, s. 22-23. ISBN 978-83-252-2130-0.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Encyklopedia Wszechświata, Praca zbiorowa Wydawnictwo Naukowe PWN Warszawa 2006 ISBN 978-83-01-14848-5