Gwiazdozbiór Koziorożca

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Koziorożec
Koziorożec
Nazwa łacińska Capricornus
Dopełniacz łaciński Capricorni
Skrót nazwy łacińskiej Cap
Dane obserwacyjne (J2000)
Rektascensja 21 h
Deklinacja -20°
Charakterystyka
Powierzchnia 414 stopni kw.
Liczba gwiazd o obserwowanej wielkości gwiazdowej < 3 1
Najjaśniejsza gwiazda Deneb Algedi (δ Capricorni - 2,85m)
Gwiazdozbiory sąsiadujące
Roje meteorów
Widoczny na szerokościach geograficznych
pomiędzy 90° S a 70° N.

Koziorożec (łac. Capricornus, dop. Capricorni, skrót Cap) – jeden z gwiazdozbiorów zodiakalnych, znany już w starożytności. Jest dziesiątym i zarazem najmniejszym spośród gwiazdozbiorów zodiakalnych. Położony jest na południowej półkuli nieba. Liczba gwiazd dostrzegalnych nieuzbrojonym okiem wynosi około 50. W Polsce widoczny latem.

Mity i legendy[edytuj | edytuj kod]

W wyobrażeniach starożytnych Greków przedstawia on pół kozła, pół rybę, gdyż taką właśnie postać przybrał według nich rogaty bożek Pan, gdy wraz z innymi bogami uciekał przed potworem Tyfonem do Egiptu. Wskoczył do wody i próbował zmienić się w rybę, aby uciec. Niestety jego przeistoczenie nie udało się całkowicie-został w połowie kozłem, w połowie rybą. Za pomoc udzieloną Zeusowi został przez niego umieszczony wśród gwiazd.

Wybrane obiekty[edytuj | edytuj kod]

Algiedi (α Cap), znana też jako Giedi, składa się z nadolbrzyma o typie widmowym G3 i jasności 4,4m oraz olbrzyma o typie G8 i jasności 3,8m. Oba te obiekty mają towarzyszy.
Gwiazda beta Cap (nazywana Dabih, co oznacza „rzeźnik”) to gwiazda podwójna: jaśniejsza świeci z jasnością 3,4m, a słabsza – 6,2m. W rzeczywistości β Cap jest jeszcze bardziej skomplikowana i oba składniki posiadają kolejnych, ale już o wiele słabszych towarzyszy.
Deneb Algedi „ogon kozła” to układ wielokrotny gwiazd, w którym składnik A jest zmienną typu Algol o okresie zmienności 1,02 dnia i zmianie jasności od 2,81 do 3,05m

M 30gromada kulista, owalnie ukształtowana, o jasnym centrum, odkryta przez Charlesa Messiera w 1764 roku. Oddalona jest o około 28 tysięcy lat świetlnych i zajmuje obszar o średnicy 12 minut łuku. Jej jasność wizualna to 7,2m[1].

Zwrotnik Koziorożca[edytuj | edytuj kod]

Z gwiazdozbiorem tym powiązane jest także przesilenie zimowe. Równoleżnik, na którym Słońce jest w zenicie w momencie tego przesilenia nazywany jest zwrotnikiem Koziorożca. Nazwa ta wynika z faktu, że właśnie w tym gwiazdozbiorze znajdowało się Słońce w momencie przesilenia około 2000 lat temu, gdy nadano nazwę temu równoleżnikowi. W dzisiejszych czasach, na skutek precesji, w chwili przesilenia zimowego, Słońce znajduje się w obrębie gwiazdozbioru Strzelca. Przez gwiazdozbiór Koziorożca przebiega obecnie 27,8° ekliptyki – niemal cały znak Wodnika. Słońce wędruje na tle gwiazdozbioru Koziorożca między 19 stycznia a 16 lutego.

Rój meteorów[edytuj | edytuj kod]

Warto zwrócić uwagę na rój meteorów związanych z konstelacją, Kaprikornidy, które w połowie lipca dają około ośmiu meteorów na godzinę.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Wikimedia Commons
WiktionaryPl nodesc.svg
Zobacz hasło Koziorożec w Wikisłowniku

Przypisy

  1. Tomasz Szymański: Kosmos. Poznań: Oxford Educational, 2011, s. 22-23. ISBN 978-83-252-1363-3.