Gwiazdozbiór Kompasu

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Kompas
Kompas
Nazwa łacińska Pyxis
Dopełniacz łaciński Pyxidis
Skrót nazwy łacińskiej Pyx
Dane obserwacyjne (J2000)
Rektascensja 9 h
Deklinacja -30°
Charakterystyka
Powierzchnia 221 stopni kw.
Liczba gwiazd o obserwowanej wielkości gwiazdowej < 3 0
Najjaśniejsza gwiazda α Pyxidis (3,68m)
Gwiazdozbiory sąsiadujące
Widoczny na szerokościach geograficznych
pomiędzy 90° S a 60° N.

Kompas (łac. Pyxis, dop. Pyxidis, skrót Pyx) – niewielki, 65. co do wielkości gwiazdozbiór nieba południowego wyodrębniony z peryferyjnych gwiazd starożytnej wielkiej konstelacji Okrętu Argo (wyobrażających maszt), pod pierwotną nazwą Puszka Okrętowa w 1752 roku przez francuskiego astronoma, kartografa i duchownego Nicolasa Louisa de Lacaille, dla upamiętnienia wynalazku kompasu magnetycznego, jednego z najważniejszych przyrządów ówczesnych nawigatorów. Trudno stwierdzić, w jaki sposób wśród zaledwie trzech gwiazd o jasności 3-4m Lacaille widział Kompas.

Liczba gwiazd dostrzegalnych nieuzbrojonym okiem: około 25. Nie zawiera gwiazd jaśniejszych niż czwartej wielkości. W Polsce gwiazdozbiór jest widoczny od stycznia do marca i wówczas można próbować dostrzec choćby γ i ζ Pyx.

Najjaśniejsze gwiazdy[edytuj | edytuj kod]

Gwiazdy zmienne[edytuj | edytuj kod]

T Pyxidis to nowa powrotna, która typowo ma jasność zaledwie 15,5m ale podczas wybuchu potrafi osiągnąć jasność nawet 6,0-7,0m - czyli na granicy widoczności nieuzbrojonym okiem. Dotychczas zaobserwowano sześć jej pojaśnień w latach 1890, 1902, 1920, 1944, 1966 i 2011. Pierwsze wybuchy powtarzały się co około 19 lat, na ostatnie czekano 45 lat. Jest to układ podwójny kataklizmiczny - składający się z gwiazdy podobnej do Słońca przelewającej swą materię na powierzchnię białego karła. Szacuje się, że za około 10 milionów lat przekroczy masę Chandrasekhara, zapadnie się pod własnym ciężarem i wybuchnie jako supernowa typu Ia. Gwiazda znajduje się w odległości około 3,3 tysięcy lat świetlnych.[1]

Gromady gwiazd[edytuj | edytuj kod]

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Wikimedia Commons

Przypisy

  1. Kamil Złoczewski: Kosmos.Tajemnice Wszechświata. Poznań: Amermedia Sp. z o.o., 2013, s. 23. ISBN 978-83-252-1918-5.
  2. Jan Desselberger, Szczepanik: Tablice astronomiczne. Bielsko-Biała: PPU „PARK” Sp. z o.o., 2002, s. 102. ISBN 83-7266-156-1.