Gwiazdozbiór Kasjopei

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Kasjopeja
Kasjopeja
Nazwa łacińska Cassiopeia
Dopełniacz łaciński Cassiopeiae
Skrót nazwy łacińskiej Cas
Dane obserwacyjne (J2000)
Rektascensja 1 h
Deklinacja 60°
Charakterystyka
Powierzchnia 598 stopni kw.
Liczba gwiazd o obserwowanej wielkości gwiazdowej < 3 3
Najjaśniejsza gwiazda Szedar (2,24m)
Gwiazdozbiory sąsiadujące
Widoczny na szerokościach geograficznych
pomiędzy 30° S a 90° N.

Kasjopeja (łac. Cassiopeia, dop. Cassiopeiae, skrót Cas), inaczej zwana też Kasjopeagwiazdozbiór nieba północnego, w Polsce okołobiegunowy, znany już w starożytności, położony w obszarze Drogi Mlecznej. Liczba gwiazd dostrzegalnych nieuzbrojonym okiem wynosi około 90. W Polsce jest widoczny przez cały rok.

Pochodzenie nazwy[edytuj | edytuj kod]

Według legendy Kasjopeja była piękną, lecz zarozumiałą królową Etiopii, żoną króla Cefeusza (Kefeusa) i matką Andromedy. Chełpiąc się swą urodą obraziła nereidy, które rozgniewane, wraz z Amfitrytą, wzburzyły wody powodując powodzie. Na niebie jest przedstawiona, gdy siedzi na krześle, czesząc włosy. Kasjopeja została skazana na okrążanie bieguna niebieskiego, czasem zwisając niegodnie głową do dołu.

Gwiazdy i inne obiekty[edytuj | edytuj kod]

Gwiazdozbiór jest łatwy do odszukania, gdyż jego główne gwiazdy układają się w kształt litery W. W 1572 roku w pobliżu gwiazdy κ Cassiopeiae nastąpił jeden z trzech wybuchów supernowej zaobserwowanych w naszej Galaktyce, opisany przez Tychona Brahe. Odległa o 7500 lat świetlnych gwiazda, obecnie o jasności 19m, nazwana na jego cześć Supernową Tychona, rozbłysła wówczas do -4,0m[1]. Pozostałości tej supernowej do dziś emitują fale radiowe. Inna supernowa, z roku 1660, która pozostała niezauważona przez ówczesnych obserwatorów, pozostawiła najsilniejsze radioźródło na niebie, znane jako Cassiopeia A.

Najjaśniejsze gwiazdy[edytuj | edytuj kod]

  • α Cas, Szedar (pierś), gwiazda ciągu głównego o jasności 2,24m odległa o 228,5 lat świetlnych,
  • β Cas, Caph, gwiazda ciągu głównego o jasności 2,3m odległa o 54 lata świetlne,
  • γ Cas, Cih, gwiazda odległa o 610 lat świetlnych. Jest to gwiazda zmienna, należąca do tzw. typu gwiazd zmiennych z rozciągłymi atmosferami – jej jasność waha się od 3,0 do 1,6 wielkości gwiazdowych, bez ustalonego okresu,
  • δ Cas, Ruchba (kolano), gwiazda ciągu głównego o jasności 2,7m odległa o 99 lat świetlnych,
  • ε Cas, Segin olbrzym o jasności 3,4m, odległy o 442 lata świetlne.

Obiekty niegwiazdowe[edytuj | edytuj kod]

  • M 52 (NGC 7654) – gromada otwarta zawierająca ok. 120 gwiazd, odległa o 3800 lat świetlnych, widoczna w małym teleskopie,
  • M 103 (NGC 581) – gromada otwarta.

Rój meteorów[edytuj | edytuj kod]

Z gwiazdozbioru promieniują meteory z maksymalną aktywnością na przełomie lipca i sierpnia, dając średnio 20 zjawisk w ciągu godziny[2].

Ciekawostki[edytuj | edytuj kod]

Gwiazdozbiór ten był wspomniany w filmie Igraszki losu. Wzmianka na temat gwiazdozbioru pojawia się również w filmie Roberta Zemeckisa pt. Kontakt oraz Bibliotekarz: Tajemnica Włóczni w reżyserii Petera Winthera.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Wikimedia Commons
WiktionaryPl nodesc.svg
Zobacz hasła Kasjopea i Kasjopeja w Wikisłowniku

Przypisy

  1. Jan Desselberger, Jacek Szczepanik: Tablice astronomiczne. Bielsko-Biała: Park, 2002, s. 98. ISBN 83-7266-156-1.
  2. Przemysław Rudź: Niebo. Warszawa: Carta Blanca, 2008, s. 176-177. ISBN 978-83-60887-76-9.