Gwiazdozbiór Delfina

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Delfin
Delfin
Nazwa łacińska Delphinus
Dopełniacz łaciński Delphini
Skrót nazwy łacińskiej Del
Dane obserwacyjne (J2000)
Rektascensja 20,5 h
Deklinacja 13,5°
Charakterystyka
Powierzchnia 189 stopni kw.
Liczba gwiazd o obserwowanej wielkości gwiazdowej < 3 0
Najjaśniejsza gwiazda Rotanev (3,64m)
Gwiazdozbiory sąsiadujące
Widoczny na szerokościach geograficznych
pomiędzy 77° S a 90° N.

Delfin (łac. Delphinus, dop. Delphini, skrót Del) – niewielki, ale stosunkowo wyraźny gwiazdozbiór nieba północnego położony w pobliżu równika niebieskiego, na południe od konstelacji Łabędzia, pomiędzy Pegazem a Orłem. W Polsce jest gwiazdozbiorem nieba letniego. Niektórzy początkujący obserwatorzy mylą tę konstelację z gromadą otwartą M45, czyli Plejadami. Liczba gwiazd dostrzegalnych nieuzbrojonym okiem: około 30. Ze względu na swój czworokątny kształt cały gwiazdozbiór był niegdyś zwany Trumną Hioba. Czasami tę nazwę stosuje się do układu czterech najjaśniejszych gwiazd: Sualocin (α) Delphini, Rotanev (β) Delphini, gamma (γ) Delphini i delta (δ) Delphini. Nie wiadomo kto i kiedy nadał im nazwę Trumny Hioba[1].

Pochodzenie nazwy gwiazdozbioru[edytuj | edytuj kod]

Konstelacja ta znana była już w starożytności. Według greckich legend gwiazdozbiór przedstawia delfina, który uratował życie poety i śpiewaka Ariona, gdy ten wyskoczył za burtę statku, ratując życie przed piratami. Delfin zaniósł Ariona na plażę, wyprzedzając statek. Piratów zaś, gdy ci dopłynęli do brzegu, pojmano i stracono. Delfin został umieszczony na niebie na pamiątkę tego wydarzenia. Inna historia mówi, że jest to jeden z delfinów Posejdona, wysłanych, by sprowadzić mu morską nimfę Amfitrytę, którą chciał poślubić. W „Mitologii” Jana Parandowskiego delfin jest przewodnikiem po podwodnym królestwie Posejdona.

Gwiazdy[edytuj | edytuj kod]

Najjaśniejsze gwiazdy w Delfinie mają dopiero trzecią i czwartą wielkość gwiazdową. Są to:

  • β Del Rotanev – 3,64m, układ podwójny spektroskopowy
  • α Del Sualocin – 3,77m, która jest układem siedmiu gwiazd – składniki A i G są ze sobą związane fizycznie, natomiast B, C, D, E i F znajdują się jedynie w pobliżu siebie na niebie.
  • δ Del delta Delphini1,2 – gwiazda podwójna, jasność układu 3,8m
  • ε Del Deneb (nie mylić z Deneb w gwiazdozbiorze Łabędzia) – 4,0m, Deneb Dulfim, co oznacza po arabsku „ogon delfina” i właśnie tam się znajduje.
  • γ Del 4,23m to układ podwójny składający się z białożółtego karła 5,14m oraz pomarańczowego podolbrzyma 4,27m. Składniki położone na niebie w odległości około 10″.

Inne gwiazdy w tym gwiazdozbiorze, w tym gwiazdy zmienne, podwójne i wielokrotne:

Obiekty niegwiazdowe[edytuj | edytuj kod]

W Delfinie na uwagę zasługują m.in. gromady kuliste NGC 6934, NGC 7006 oraz mgławice planetarne NGC 6891 (10,7m) i NGC 6905 (12,5m).

Ciekawostki[edytuj | edytuj kod]

  • Alfa (α) i Beta (β) Dolphini mają niezwykłe nazwy: Sualocin i Rotanev. Czytane wspak ujawniają imię – Nicolaus Venator (w wolnym tłumaczeniu – Mikołaj Myśliwy), co jest łacińską wersją imienia włoskiego astronoma Niccolo Cacciatorego (1780-1841). Był on asystentem Giuseppa Piazziego, dyrektora Obserwatorium w Palermo, na Sycylii. Cacciatore przeciwstawił się konwencji, potajemnie nazywając dwie gwiazdy swoim imieniem i nazwiskiem w katalogu gwiazd Palermo z 1814 roku. Nikt wtedy nie spostrzegł jego wybiegu. Wykrył to dużo później brytyjski astronom Thomas Webb, kiedy nazwy gwiazd już się przyjęły.
  • Gwiazda ρ Aql w roku 1992 przekroczyła granicę z konstelacją Orła i teraz należy do Delfina[2].
  • Gromada kulista NGC 6934 została włączona przez Patricka Moore'a do stworzonego przez niego Katalogu Caldwella, zawierającego obiekty, które miłośnik astronomii musi zobaczyć.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Wikimedia Commons
WiktionaryPl nodesc.svg
Zobacz hasło Delfin w Wikisłowniku

Przypisy

  1. Encyklopedia Wszechświata. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2006, s. 369. ISBN 978-83-01-14848-5.
  2. Kamil Złoczewski: Kosmos. Poznań: Amermedia, 2013, s. 21. ISBN 978-83-252-2006-8.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • J. Desselberger, J. Szczepanik: Tablice astronomiczne z przewodnikiem po gwiazdozbiorach. Bielsko-Biała: Wydawnictwo PARK, 2002, s. 79-80. ISBN 83-7266-156-1.