Gwiazdozbiór Delfina

Delfin
Nazwa łacińska	Delphinus
Dopełniacz łaciński	Delphini
Skrót nazwy łacińskiej	Del
Dane obserwacyjne (J2000)
Rektascensja	20,5 h
Deklinacja	13,5°
Charakterystyka
Powierzchnia	189 stopni kw.
Liczba gwiazd o obserwowanej wielkości gwiazdowej < 3	0
Najjaśniejsza gwiazda	Rotanev (3,64m)
Gwiazdozbiory sąsiadujące	Lisek Strzała Orzeł Wodnik Źrebię Pegaz
Widoczny na szerokościach geograficznych pomiędzy 77° S a 90° N.

Delfin (łac. Delphinus, dop. Delphini, skrót Del) – niewielki, ale stosunkowo wyraźny gwiazdozbiór nieba północnego położony w pobliżu równika niebieskiego, na południe od konstelacji Łabędzia, pomiędzy Pegazem a Orłem. W Polsce jest gwiazdozbiorem nieba letniego. Niektórzy początkujący obserwatorzy mylą tę konstelację z gromadą otwartą M45 czyli Plejadami. Liczba gwiazd dostrzegalnych nieuzbrojonym okiem: około 30. Ze względu na swój czworokątny kształt cały gwiazdozbiór był niegdyś zwany Trumną Hioba. Czasami tę nazwę stosuje się do układu czterech najjaśniejszych gwiazd: Sualocin (α) Delphini, Rotanev (β) Delphini, gamma (γ) Delphini i delta (δ) Delphini. Nie wiadomo kto i kiedy nadał im nazwę Trumny Hioba.

Pochodzenie nazwy gwiazdozbioru

Konstelacja ta znana była już w starożytności. Według greckich legend gwiazdozbiór przedstawia delfina, który uratował życie poety i śpiewaka Ariona, gdy ten wyskoczył za burtę statku ratując życie przed piratami. Delfin zaniósł Ariona na plażę wyprzedzając statek. Piratów zaś, gdy ci dopłynęli do brzegu, pojmano i stracono. Delfin został umieszczony na niebie na pamiątkę tego wydarzenia. Inna historia mówi, że jest to jeden z delfinów Posejdona, wysłanych, by sprowadzić mu morską nimfę Amfitrytę, którą chciał poślubić.

Gwiazdy

Najjaśniejsze gwiazdy w Delfinie mają dopiero trzecią i czwartą wielkość gwiazdową. Są to:

• Rotanev – 3,64^m, gwiazda podwójna
• Sualocin – 3,77^m
• delta Delphini^1,2 – gwiazda podwójna, jasność układu 3,8^m
• Deneb (nie mylić z Deneb w gwiazdozbiorze Łabędzia) – 4,0^m

Inne gwiazdy w tym gwiazdozbiorze, w tym gwiazdy zmienne, podwójne i wielokrotne:

• R Delphini – miryda
• EU Delphini – gwiazda zmienna półregularna o okresie ok. 60 dni (typ R CrB)

Obiekty niegwiazdowe

W Delfinie na uwagę zasługują m.in. gromady kuliste NGC 6934 oraz NGC 7006.

Ciekawostki

Alfa (α) i Beta (β) Dolphini mają niezwykłe nazwy: Sulocin i Rotanev. Czytane od tyłu dają Nicolaus Venator, co jest łacińską wersją imienia włoskiego astronoma Niccolo Cacciatorego (1780-1841). Był on asystentem Giuseppa Piazziego, dyrektora Obserwatorium w Palermo, na Sycylii. Cacciatore przeciwstawił się konwencji potajemnie nazywając dwie gwiazdy swoim imieniem i nazwiskiem w katalogu gwiazd Palermo z 1814 roku. Nikt wtedy nie spostrzegł jego wybiegu. Wykryto to dopiero dużo później, kiedy nazwy gwiazd już się przyjęły.

Zobacz też

• lista gwiazd w gwiazdozbiorze Delfina

Bibliografia

• J. Desselberger, J. Szczepanik: Tablice astronomiczne z przewodnikiem po gwiazdozbiorach. Bielsko-Biała: Wydawnictwo PARK, 2002, s. 79-80. ISBN 83-7266-156-1.