Gwiazdozbiór Ryb

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ryby
Ryby
Nazwa łacińska Pisces
Dopełniacz łaciński Piscium
Skrót nazwy łacińskiej Psc
Dane obserwacyjne (J2000)
Rektascensja 0 h
Deklinacja +15°
Charakterystyka
Powierzchnia 889 stopni kw.
Liczba gwiazd o obserwowanej wielkości gwiazdowej < 3 0
Najjaśniejsza gwiazda η Piscium (3,62m)
Gwiazdozbiory sąsiadujące
Roje meteorów Piscydy
Widoczny na szerokościach geograficznych
pomiędzy 75° S a 90° N.

Ryby (łac. Pisces, dop. Piscium, symbol Pisces.svg, skrót Psc) – duży, czternasty co do wielkości gwiazdozbiór zodiakalny nieba północnego, znajdujący się w pobliżu równika niebieskiego. Pierwotnie wyróżniano Rybę północną i południową, jednak dla uniknięcia nieporozumień związanych z sąsiednim, odrębnym gwiazdozbiorem Ryby Południowej, dziś określeń tych nie stosuje się. W Polsce widoczny jesienią. Liczba gwiazd widocznych nieuzbrojonym okiem: około 75.

Mity i legendy[edytuj | edytuj kod]

Grecy zapożyczyli tę konstelację z Babilonu. Mit z nią związany odnosi się do początków istnienia bogów greckich i ich walki z tytanami i gigantami. Wyobraża dwie ryby, w które zamienili się mitologiczna bogini miłości Afrodyta i jej syn Eros skacząc do wód Eufratu w ucieczce przed stugłowym potworem Tyfonem, związani sznurem by się nie zgubili. Niekiedy też kojarzony z dziećmi ryby, która ocaliła przed utonięciem egipską boginię Izydę.

Punkt równonocy wiosennej[edytuj | edytuj kod]

Około 8° na południe od gwiazdy ω Piscium znajduje się punkt równonocy wiosennej, w którym ekliptyka przecina się z równikiem niebieskim. Słońce przechodzi przez ten punkt w dniu 21 marca, rozpoczynając tym samym astronomiczną wiosnę. Punkt ten nazywany jest również Punktem Barana, ponieważ w czasach starożytnych znajdował się on właśnie w gwiazdozbiorze Barana. Przesuwa się na skutek zjawiska precesji. Za około 500 lat znajdzie się w gwiazdozbiorze Wodnika. Przez gwiazdozbiór przebiega obecnie 36,9° ekliptyki – ponad 1/4 znaku Ryby i prawie cały znak Barana. Słońce wędruje na tle gwiazdozbioru Ryby pomiędzy 12 marca a 18 kwietnia.

Gwiazdy zmienne[edytuj | edytuj kod]

19 Piscium (TX Psc) – węglowy olbrzym późnego typu spektralnego (C5), która wykazuje nieregularne pulsacje. Obserwowana zmienność jasności waha się między 4,79 a 5,20m.
47 Piscium (TV Psc) – olbrzym późnego typu (M3-M4). W obserwowanej krzywej jasności widać półregularne pulsacje od 4,65 do 5,42m.

Układy podwójne[edytuj | edytuj kod]

alfa Psc, zwana też Al Rischa – układ podwójny gwiazd typu A o jasności odpowiednio 5,23 i 4,33m.
dzeta Piscium (ζ Psc) – układ wielokrotny złożony z olbrzyma o typie widmowym A7 i jasności 5,24m oraz układu spektroskopowego oddalonego o 23″, w którego skład wchodzą gwiazdy – karły o typie widmowym G7 i F7.

Galaktyki[edytuj | edytuj kod]

M 74 – galaktyka uważana za jeden z najlepszych przykładów galaktyki spiralnej. Została wybrana na prototyp klasy galaktyk Sc. Jest oddalona od Ziemi o około 30-40 milionów lat świetlnych i zajmuje na niebie obszar 10,2 na 9,5 sekundy łuku[1].

Rój meteorów[edytuj | edytuj kod]

Łowcy meteorów mogą zliczać zjawiska związane z rojem Piscydów, pochodzących od komety Morehouse'a, a który osiąga maksimum aktywności około 11 września.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Tomasz Szymański: Kosmos. T. 11. Poznań: Oxford Educational, 2011, s. 22-23. ISBN 978-83-252-1362-6.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Ian Ridpath, Wil Tirion: Collins Stars and Planets Guide (Collins Guide). London: Collins, 2007. ISBN 978-0-00-725120-9.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]