Gwiazdozbiór Jednorożca

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Jednorożec
Jednorożec
Nazwa łacińska Monoceros
Dopełniacz łaciński Monocerotis
Skrót nazwy łacińskiej Mon
Dane obserwacyjne (J2000)
Rektascensja 7 h
Deklinacja -5°
Charakterystyka
Powierzchnia 482 stopnie kw
Liczba gwiazd o obserwowanej wielkości gwiazdowej < 3 0
Najjaśniejsza gwiazda α Monocerotis (3,94m)
Gwiazdozbiory sąsiadujące
Roje meteorów
Widoczny na szerokościach geograficznych
pomiędzy 90° S a 85° N.

Jednorożec (łac. Monoceros, dop. Monocerotis, skrót Mon) – słabo widoczna konstelacja nieba południowego. Znajduje się bardzo blisko równika niebieskiego i dzięki temu może być obserwowana na szerokości geograficznej Polski w miesiącach zimowych. Ten stosunkowo nowy gwiazdozbiór, wprowadzony na niebo dopiero w XVII stuleciu, składa się ze słabych gwiazd. Liczba gwiazd dostrzegalnych nieuzbrojonym okiem wynosi około 80. Znajdziemy go w Drodze Mlecznej między Syriuszem a Procjonem. Znajduje się w nim kilka otwartych gromad gwiazd. Takie nieregularne skupienia nazywamy także gromadami galaktycznymi, ponieważ występują w pasie Drogi Mlecznej. Liczą one od kilkudziesięciu do tysiąca gwiazd, a ich wiek wynosi najczęściej kilka milionów lat.

Geneza[edytuj | edytuj kod]

Gwiazdozbiór nieba równikowego, zaproponowany w 1624 roku przez niemieckiego astronoma Jakoba Bartscha, przypisywany również Janowi Heweliuszowi, który jako pierwszy zamieścił go w wydanym (pośmiertnie) w 1690 roku atlasie Firmamentum Sobiescianum. Przedstawiany jako rumak z rogiem na czole, nawiązuje do legendarnego jednorożca, symbolu niewinności i rozwagi.

Najjaśniejsze gwiazdy[edytuj | edytuj kod]

  • β Mon, typ widmowy B3 V, jasność 3,76m, odległość 690 lat świetlnych,
  • α Mon, typ widmowy K0 3, jasność 3,94m, odległość 144 lata świetlne,
  • γ Mon, typ widmowy K3 III, jasność 3,99m, odległość 640 lat świetlnych[1].

Obiekty niegwiazdowe[edytuj | edytuj kod]

Interesującym obiektem w Jednorożcu jest mgławica w kształcie róży, zwana Rosettą (Róża). Tworzy ją olbrzymia kula gazowa o średnicy pięćdziesięciu lat świetlnych, oddalona od nas o trzy tysiące lat świetlnych. Jej promieniowanie pochodzi od gorącej gwiazdy znajdującej się we wnętrzu mgławicy.

W lutym 2009 roku satelita COROT odkrył planetę o parametrach fizycznych zbliżonych do Ziemi. Poza bardzo krótkim okresem obiegu gwiazdy, wynoszącym zaledwie 20,4 godziny, masa (niecałe pięć razy większa od Ziemi) oraz średnica (mniej niż dwa razy większa od ziemskiej), czynią z planety COROT-7 b – przynajmniej na razie (2009 i 2010 rok) – obiekt najbardziej podobny do Ziemi (choć część naukowców sądzi, że jest to jądro gazowego olbrzyma podobnego do Saturna[2][3], którego zewnętrzna, gazowa atmosfera została zerodowana przez wiatr gwiazdy).

Roje meteorów[edytuj | edytuj kod]

Z Jednorożca promieniuje rój meteorów zwany alfa Monocerotydami, który osiąga maksimum około 21 listopada. Pochodzi prawdopodobnie z rozpadu komety van Gent-Peltier-Daimaca.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Tablice astronomiczne. Bielsko-Biała: PPU „PARK”, 2002, s. 94. ISBN 83-7266-156-1.
  2. Most Earthlike Exoplanet Started out as Gas Giant. 06.01.2010.
  3. CoRoT-7b to jądro gazowego olbrzyma?. 11.01.2010.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Ian Ridpath, Wil Tirion: Collins Stars and Planets Guide (Collins Guide). London: Collins, 2007. ISBN 978-0-00-725120-9.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

Commons in image icon.svg