Gwiazdozbiór Orła

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Orzeł
Orzeł
Nazwa łacińska Aquila
Dopełniacz łaciński Aquilae
Skrót nazwy łacińskiej Aql
Dane obserwacyjne (J2000)
Rektascensja 19,5 h
Deklinacja
Charakterystyka
Powierzchnia 652 stopnie kw.
Liczba gwiazd o obserwowanej wielkości gwiazdowej < 3 3
Najjaśniejsza gwiazda Altair (0,76m)
Gwiazdozbiory sąsiadujące
Widoczny na szerokościach geograficznych
pomiędzy 87° S a 90° N.

Orzeł (łac. Aquila, dop. Aquilae, skrót Aql) – gwiazdozbiór, jest łatwo zauważalny z powodu najjaśniejszej gwiazdy Altair, α (Aql) 0,76m (pierwsza liga jasności gwiazd – 10 miejsce). Konstelacja Orła znana była już w Mezopotamii (3 tysiące lat temu), jednak nie zawsze była nazywana Orłem. Liczba gwiazd dostrzegalnych nieuzbrojonym okiem: około 70. W Polsce widoczna latem.

Mity i legendy[edytuj | edytuj kod]

Gwiazdozbiór wyobraża mitologicznego orła, pod postacią którego Zeus sfrunął na ziemię porywając na Olimp urodziwego królewicza trojańskiego Ganimedesa, by uczynić go podczaszym bogów. Przedstawiany jako orzeł w locie, dźwigający w szponach młodego chłopca. Orzeł kieruje swój lot w stronę gwiazd Koziorożca. Był również ptakiem przynoszącym pioruny dla Zeusa. W średniowieczu astronomowie arabscy (a pod ich wpływem także europejscy) konstelację nazywali Sępem w locie (łac. vultur volans)[1]. W mitologii chińskiej gwiazdozbiór ten nazywa się Pasterzem[2].

Wybrane obiekty[edytuj | edytuj kod]

Atrakcją Orła jest eta (η)Aquilae, będąca jedną z najjaśniejszych cefeid na niebie. Jej jasność waha się między 3,48 a 4,39m, z okresem 7,177 dnia. Jest jasnym nadolbrzymem. Jej odległość od Ziemi wynosi około 1170 lat świetlnych.
Najjaśniejsza gwiazda Orła, Altair wyznacza dolny wierzchołek i wraz z Wegą i Denebem tworzą charakterystyczną formację Trójkąta Letniego[3].
W Orle istnieją dwie słabe gwiazdy podwójne: 15 Aquilae ze składnikami piątej i siódmej wielkości oraz 57 Aquilae o składnikach szóstej wielkości gwiazdowej, o separacji odpowiednio 40″ i 2,3″.

Gwiazdozbiór Orła przechodzi przez Drogę Mleczną[4]. Gromada otwarta NGC 6755 to obiekt o jasności 7,7m i dość dużej średnicy kątowej 15′. Znajdująca się obok gromada otwarta NGC 6756 jest znacznie słabsza i mniejsza, gdyż świeci z całkowitą jasnością 10,6m i ma tylko 4′ średnicy.

Gwiezdne trio[edytuj | edytuj kod]

Altair ma dwóch sąsiadów: czwartej wielkości Alshain, czyli beta (β) Aquilae, oraz trzeciej wielkości, wyraźnie pomarańczowego, Tarazeda, czyli gamma (γ) Aquilae, z którymi tworzy wyróżniające się trio[5].

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Wikimedia Commons
WiktionaryPl nodesc.svg
Zobacz hasło Orzeł w Wikisłowniku

Przypisy

  1. Nasze Gwiazdozbiory (pol.). [dostęp 2010-02-15].
  2. Mieczysław J. Künstler: Mitologia chińska. Warszawa: Oficyna Wydawnicza Auriga, 2006, s. 239. ISBN 83-922635-5.
  3. http://astro.jasiu.pl/orzel.htm (pol.). [dostęp 2010-02-15].
  4. Astronomia.pl – Polski Portal Astronomiczny (pol.). [dostęp 2010-02-15].
  5. Encyklopedia Wszechświata. Warszawa: 2006, s. 367. ISBN 978-83-01-14848-5.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]