Gwiazdozbiór Pucharu

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Puchar
Puchar
Nazwa łacińska Crater
Dopełniacz łaciński Crateris
Skrót nazwy łacińskiej Crt
Dane obserwacyjne (J2000)
Rektascensja 11,5 h
Deklinacja -15°
Charakterystyka
Powierzchnia 282 stopnie kw.
Liczba gwiazd o obserwowanej wielkości gwiazdowej < 3 0
Najjaśniejsza gwiazda delta Crateris (3,56m)
Gwiazdozbiory sąsiadujące
Widoczny na szerokościach geograficznych
pomiędzy 90° S a 69[1]° N.

Puchar (łac. Crater, dop. Crateris, skrót Crt) – gwiazdozbiór nieba południowego, położony blisko równika niebieskiego. Jest to konstelacja słabo widoczna, znana już w starożytności. Liczba gwiazd dostrzegalnych nieuzbrojonym okiem wynosi około 20. W Polsce najlepiej widoczna jest wiosną. Obszar ten zawierał kiedyś dwa inne, zarzucone przez astronomów, gwiazdozbiory. W XVIII w. francuski astronom J.J.Lalande wprowadził gwiazdozbiór Kota (Felis), leżący między Hydrą a Pompą, a inni wprowadzili Sowę (Noctua), leżącą przy ogonie Hydry.

Mity i legendy[edytuj | edytuj kod]

Wyobraża kielich mitologicznego boga wina Dionizosa lub część pucharu greckiego boga Apolla, który potrzebował wodę, aby złożyć ofiarę Zeusowi, wysłał kruka , by przyniósł wodę ze źródła na Ziemi. Po drodze łakomy kruk zatrzymał się, by zjeść figi. By mieć alibi, schwytał węża wodnego (Hydrę) i winił go za swoje spóźnienie. Ale Apollo przejrzał oszustwo i wygnał całą trójkę na niebo.

Najjaśniejsze gwiazdy[edytuj | edytuj kod]

Konstelacja składa się ze słabych gwiazd , najjaśniejsza , delta Crateris (δ Crt) ma jasność 3,56m, pozostałe - w kolejności: γ, alfa Crateris (α Crt), beta Crateris (β Crt), θ, ζ i ε Crt - są jaśniejsze niż 5m. Wymienione gwiazdy wraz z η Crt (5,2m) tworzą kształt przypominający puchar.[2]

  • delta Crateris , typ widmowy K0 III, jasność 3,56m, odległość 195 lat świetlnych,
  • gama Crateris, typ widmowy A9 V, jasność 4,06m, odległość 84 lata świetlne,
  • alfa Creteris, (Alkes) typ widmowy K1 III, jasność 4,08m, odległość 174 lata świetlne.

W gwiazdozbiorze znajduje się gwiazda zmienna R Crateris - czerwona gwiazda półregularna (typ widmowy M7) o jasności w zakresie 9,8-11,2m w okresie około 160 dni.

Galaktyki[edytuj | edytuj kod]

Ciekawa para oddziałujących galaktyk: NGC 4038 I NGC 4039 o jasności 10,0m. Kiedy przechodziły przez siebie, grawitacja wyciągnęła z nich gwiazdy i gaz, tworząc kształt przypominający czułki owada, stąd ich popularna nazwa - Czułki. Puchar zawiera kilka galaktyk spiralnych, w tym NGC 3511 (w parze z NGC 3513) na zachód od β Crt, NGC 3887 ponad ζ Cra oraz NGC 3981 na granicy z Krukiem - wszystkie odkryte przez Williama Herschela.

Przypisy

  1. Praca zbiorowa: Kosmos. Warszawa: Buchmann Sp. z o. o., 2012, s. 360. ISBN 978-83-7670-323-7.
  2. Kamil Złoczewski: Kosmos. Tajemnice Wszechświata.. T. 63. Poznań: Amermedia Sp. z o.o., 2013, s. 23. ISBN 978-83-252-1916-1.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Encyklopedia Wszechświata, Praca zbiorowa, Wydawnictwo Naukowe PWN Warszawa 2006 ISBN 978-83-01-14848-5


Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Wikimedia Commons