Gwiazdozbiór Zająca

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Zając
Zając
Nazwa łacińska Lepus
Dopełniacz łaciński Leporis
Skrót nazwy łacińskiej Lep
Dane obserwacyjne (J2000)
Rektascensja 5 h 30 m
Deklinacja -20°
Charakterystyka
Powierzchnia 290 stopni kw.
Liczba gwiazd o obserwowanej wielkości gwiazdowej < 3 2
Najjaśniejsza gwiazda Arneb (2,58m)
Gwiazdozbiory sąsiadujące
Widoczny na szerokościach geograficznych
pomiędzy 90° S a 70° N.

Zając (łac. Lepus, dop. Leporis, skrót Lep) – niewielki gwiazdozbiór położony na południe od Oriona i na wschód od Wielkiego Psa. Jest to gwiazdozbiór nieba południowego, znany już w starożytności. Środek jego kulminuje o północy w połowie grudnia na wysokości około 20º nad południową częścią horyzontu. Liczba gwiazd dostrzegalnych nieuzbrojonym okiem: około 40.

Mity i legendy[edytuj | edytuj kod]

Arabscy astronomowie zamiast zająca widzieli w gwiazdach na tym obszarze tron Oriona. Dzisiejsza nazwa gwiazdozbioru związana jest z mitologią grecką w sposób pośredni, poprzez gwiazdozbiór Oriona. Wyobraża przycupniętego przy ziemi zająca, kryjącego się przed Syriuszem, jednym z dwóch psów mitologicznego beockiego myśliwego-olbrzyma Oriona, którego ulubionym zajęciem było polowanie na zające[1].
Gajusz Juliusz Hygin podaje jeszcze inne pochodzenie nazwy tego gwiazdozbioru. Na wyspie Leros nie było żadnego zająca – aż pewnego razu jeden z mieszkańców przywiózł z podróży samiczkę w ciąży. W niedługim czasie zwierzęta rozmnożyły się na taką skalę, że zniszczyły uprawy i nad mieszkańcami zawisła groźba głodu. Mieszkańcom udało się jednak uratować wyspę. Zająca umieszczono wśród gwiazd ku przestrodze dla innych.

Jaśniejsze gwiazdy[edytuj | edytuj kod]

Gwiazdy zmienne[edytuj | edytuj kod]

R Leporisgwiazda węglowa znana również jako Hind's Crimson Star. Jest to zmienna typu Mira Ceti, o okresie zmienności wynoszącym 427,1 dni. W tym czasie obserwowana jasność waha się od 5,5 do 11,7m. Gwiazda ta oddalona jest od Ziemi o około 1347 lat świetlnych.

Układy podwójne[edytuj | edytuj kod]

Gamma Leporis – układ podwójny gwiazd oddalonych od siebie 0 96,8″ łuku, o jasnościach i typach widmowych 3,6m i F6 oraz 6,15m i K2. Jaśniejszy składnik posiada masę 1,2 masy Słońca i promień 1,33 promienia Słońca. Odległość od Ziemi wynosi 29,3 lat świetlnych.

Inne obiekty[edytuj | edytuj kod]

W gwiazdozbiorze Zająca znajduje się gromada kulista M79 (NGC 1904), oddalona od Ziemi o około 42 tysiące lat świetlnych, która należy do halo naszej galaktyki oraz bardziej odległe galaktyki, które można dostrzec tylko przez duży teleskop.

Planety pozasłoneczne[edytuj | edytuj kod]

HD 33283 b – gwiazda HD 33283 jest obiektem o parametrach zbliżonych do parametrów Słońca, masa to 1,24 masy Słońca, promień wynosi 1,2 promienia Słońca, a temperatura powierzchniowa – 5995 K. W 2006 roku odkryto krążącą wokół niej planetę poruszającą się po bardzo wydłużonej orbicie z okresem obiegu około 18 dni. Szacowana masa to 0,33 masy Jowisza[2].

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Wikimedia Commons
WiktionaryPl nodesc.svg
Zobacz hasło Zając w Wikisłowniku

Przypisy

  1. Desselberger, Szczepanik: Tablice astronomiczne. Bielsko-Biała: 2002, s. 210. ISBN 83-7266-156-1.
  2. Tomasz Szymański: Kosmos. T. 16. Poznań: Oxford Educational, 2011, s. 20-22. ISBN 978-83-252-1367-1.