Gwiazdozbiór Skorpiona

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Skorpion
Skorpion
Nazwa łacińska Scorpius
Dopełniacz łaciński Scorpii
Skrót nazwy łacińskiej Sco
Dane obserwacyjne (J2000)
Rektascensja 17 h
Deklinacja -35°
Charakterystyka
Powierzchnia 497 stopnie kw.
Liczba gwiazd o obserwowanej wielkości gwiazdowej < 3 12
Najjaśniejsza gwiazda Antares (1,06m)
Gwiazdozbiory sąsiadujące
Widoczny na szerokościach geograficznych
pomiędzy 90° S a 55° N.

Skorpion (znany także jako Niedźwiadek, łac. Scorpius, dop. Scorpii, skrót Sco) – jedna z konstelacji zodiakalnych. Znajduje się na południowej półkuli nieba, jednak pod koniec lata z terenów Polski da się niekiedy dojrzeć tuż ponad horyzontem kilka gwiazd tego gwiazdozbioru, między innymi β, σ, π i α Scorpii (Antares). W całości widoczny na południe od równoleżnika 45°N. W naszych czasach przez gwiazdozbiór Skorpiona przebiega tylko 6,5° ekliptyki – nieco ponad 1/5 znaku. Słońce przebywa na tle tego gwiazdozbioru od 23 do 30 listopada, po czym kolejne trzy tygodnie spędza w nie należącym do Zodiaku gwiazdozbiorze Wężownika[1]. Liczba gwiazd dostrzegalnych nieuzbrojonym okiem wynosi około 100. Najjaśniejszą gwiazdą tej konstelacji jest Antares.

Mity i legendy[edytuj | edytuj kod]

Historia Skorpiona jest ściśle związana z historią Oriona. W mitologii greckiej Skorpion był tym, który zabił Oriona. Według jednej z legend został wysłany przez Artemis, boginię przyrody i łowiectwa, po tym jak Orion próbował ją zaatakować. Inna mówi, że to Matka Ziemia wysłała Skorpiona, by upokorzyć Oriona, gdyż ten przechwalał się, że potrafi zabić każdą dziką bestię. Polska nazwa „Niedźwiadek” pochodzi stąd, że jest to dawniej używane, polskie określenie skorpion[2].

Wybrane obiekty[edytuj | edytuj kod]

  • Antares (α) Scorpii, to czerwony nadolbrzym setki razy większy od Słońca. Leży na tyle blisko ekliptyki, że dość często bywa zakrywany przez Księżyc. Barwa Antaresa jest podobna do barwy Marsa i stąd jego nazwa (Ares, bóg wojny, był greckim odpowiednikiem Marsa).
  • Delta δ) Scorpii zwykle ma jasność 2,3m, ale w 2000 roku niespodziewanie pojaśniała o 50%.
  • Beta (β) Scorpii to para gwiazd o składnikach trzeciej i piątej wielkości.
  • Obok Antaresa znajduje się jedna z najbliższych nam gromad kulistych M 4 (NGC 6121, oddalona od Słońca zaledwie o 7 tysięcy lat świetlnych). Inna ciekawa gromada kulista to M 80 (NGC 6093) będąca jedną z najzasobniejszych w gwiazdy gromad Drogi Mlecznej. Trzecia znana gromada kulista to NGC 6388, o jasności 6,9m i średnicy kątowej 8,7′.
  • Gromada otwarta M 6 (NGC 6405), zwana Motylem, najbliżej kątowo położona od centrum galaktyki gromada z katalogu Messiera. Zawiera blisko 100 gwiazd na wczesnym etapie ewolucji. Kolejna gromada otwarta NGC 6231, mniej zasobna w gwiazdy o całkowitej jasności 2,6m, średnicy kątowej 15′, należy do najmłodszych tego typu obiektów w naszej galaktyce. Jej wiek ocenia się na zaledwie 3 mln lat.
  • Najsilniejsze źródło rentgenowskie na niebie to Scorpius X-1. Jest to układ podwójny złożony z błękitnego olbrzyma trzynastej wielkości i gwiazdy neutronowej.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Wikimedia Commons
WiktionaryPl nodesc.svg
Zobacz hasło Skorpion w Wikisłowniku

Przypisy

  1. Jacek Desselberger, Szczepanik: Tablice astronomiczne. Bielsko-Biała: 2002, s. 165-168. ISBN 83-7266-156-1.
  2. Definicja słowa "niedźwiadek". W: Słownik Języka Polskiego [on-line]. PWN. [dostęp 2008-10-29].

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]