Gwiazdozbiór Byka

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Byk
Byk
Nazwa łacińska Taurus
Dopełniacz łaciński Tauri
Skrót nazwy łacińskiej Tau
Dane obserwacyjne (J2000)
Rektascensja 4 h 30 m
Deklinacja +15°
Charakterystyka
Powierzchnia 797 stopni kw
Liczba gwiazd o obserwowanej wielkości gwiazdowej < 3 4
Najjaśniejsza gwiazda Aldebaran (0,87m)
Gwiazdozbiory sąsiadujące
Roje meteorów
Widoczny na szerokościach geograficznych
pomiędzy 75° S a 90° N.

Byk (łac. Taurus, dop. Tauri, symbol Taurus.svg, skrót Tau) – duży i wyraźny gwiazdozbiór zodiakalny nieba północnego, leżący w pobliżu równika niebieskiego. Linia ekliptyki przechodzi w tym gwiazdozbiorze między formacją Plejad, a „głową byka”. Liczba gwiazd dostrzegalnych nieuzbrojonym okiem wynosi około 125. W Polsce widoczny od jesieni do wiosny. W naszych czasach przez gwiazdozbiór Byka przebiega 36,7′ ekliptyki: 1/5 znaku Barana i cały znak Bliźniąt. Słońce wędruje na tle gwiazdozbioru Byka pomiędzy 14 maja a 21 czerwca.

Pochodzenie nazwy gwiazdozbioru[edytuj | edytuj kod]

Konstelacja ta, znana już w starożytności, przedstawia byka, którego postać, wedle mitologii greckiej, przybrał Zeus, aby, uciekając się do fortelu, porwać fenicką księżniczkę Europę.

Gwiazdozbiór ten na niebie sąsiaduje m.in. z Orionem, tworząc wielką scenę polowania.

Gwiazdy[edytuj | edytuj kod]

Najjaśniejszą gwiazdą w gwiazdozbiorze Byka jest Aldebaran – czerwony olbrzym 40 razy większy od Słońca i jednocześnie jedna z najjaśniejszych gwiazd na niebie (13. pod względem jasności na ziemskim niebie), gwiazda podwójna.

Inne jaśniejsze gwiazdy w Byku:

Inne znaczące gwiazdy, w tym zmienne, podwójne i wielokrotne:

Obiekty niegwiazdowe: gromady gwiazd i mgławice[edytuj | edytuj kod]

Aldebarana otacza najbliższa oficjalnie rozróżniana gromada otwartaHiady, której najjaśniejsze gwiazdy, wraz z Aldebaranem, tworzą głowę byka. Hiady są oddalone od nas o około 150 lat świetlnych. Do gromady tej nie zalicza się samego Aldebarana, bo mimo że na niebie widoczny jest na tle gromady, to jednak znajduje się dużo bliżej. Nieopodal Hiad znajduje się druga, chyba najbardziej znana gromada otwarta, a zarazem jeden z najłatwiej zauważalnych obiektów na niebie – Plejady, których układ przypomina trochę kształt Małego Wozu. Plejady są oddalone od Ziemi o około 450 lat świetlnych. Na długo eksponowanych zdjęciach tej gromady widać obraz otaczającej je mgławicy. W Byku znajduje się też bardzo ciekawa mgławica M1 – Mgławica Kraba – położona przy końcu rogów. Jest to pozostałość po wybuchu supernowej (obserwowanym 5 lipca 1054 roku); przy pomocy dobrej lornetki ujrzymy ten obiekt w postaci drobnej plamki. W gwiazdozbiorze znajdują się również NGC 1554 i 1555.

Inne gromady gwiazd w Byku:

Roje meteorów[edytuj | edytuj kod]

Północne i południowe Taurydy, roje związane z materią pozostawioną przez kometę okresową Enckego. Oba roje są aktywne w tym samym czasie – od 25 września do 25 listopada. Różnią się datą przypadającą na maksimum aktywności (odpowiednio 12 i 5 listopada) oraz miejscem pojawienia się ( odpowiednio na południe od Plejad i na zachód od lambda Tauri (λ Tau). Mimo niewielkiej liczby meteorów na godzinę (około pięciu), stanowią ciekawe obiekty ze względu na swoją jasność.

Planety pozasłoneczne[edytuj | edytuj kod]

Gwiazda olbrzym – epsilon Tauri (ε Tau), oddalona o 146,77 lat świetlnych o typie widmowym K0 i masie 2,7 masy Słońca oraz promieniu 13,7 promienia Słońca. W 2007 roku odkryto wokół tej gwiazdy planetę (ε Tau b) o masie 7,6 masy Jowisza, obiegającą macierzystą gwiazdę po eliptycznej orbicie z okresem 594, dnia.
GJ 176, karzeł o typie widmowym M2,5. Oddalony od Ziemi 0 30,72 lat świetlnych. Jego masa to 0,49 masy Słońca, a promień to tylko 0,53 promienia Słońca. W 2007 roku odkryto krążącą planetę z okresem 8,78 dnia. Jej masa wynosi 0,0265 masy Jowisza. W 2009 roku wykryto kolejny obiekt uznawany za planetę o masie 0,044 masy Jowisza, obiegającą gwiazdę z okresem 40 dni[1].

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Wikimedia Commons
WiktionaryPl nodesc.svg
Zobacz hasło Byk w Wikisłowniku

Przypisy

  1. Tadeusz Szymański: Kosmos. Poznań: 2011, s. 23. ISBN 978-83-252-1365-7.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Ian Ridpath, Wil Tirion: Collins Stars and Planets Guide (Collins Guide). Collins, 2007. ISBN 978-0-00-725120-9.
  • J. Desselberger, J. Szczepanik: Tablice astronomiczne z przewodnikiem po gwiazdozbiorach. Bielsko-Biała: Wydawnictwo PARK, 2002, s. 69-72. ISBN 83-7266-156-1.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]