Gwiazdozbiór Mikroskopu

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Mikroskop
Mikroskop
Nazwa łacińska Microscopium
Dopełniacz łaciński Microscopii
Skrót nazwy łacińskiej Mic
Dane obserwacyjne (J2000)
Rektascensja 21 h
Deklinacja -35°
Charakterystyka
Powierzchnia 210 stopnie kw.
Liczba gwiazd o obserwowanej wielkości gwiazdowej < 3 0
Najjaśniejsza gwiazda γ Microscopii (4,67m)
Gwiazdozbiory sąsiadujące
Widoczny na szerokościach geograficznych
pomiędzy 90° S a 44[1]° N.

Mikroskop (łac. Microscopium, dop. Microscopii, skrót Mic) – niewielki i mało wyraźny gwiazdozbiór nieba południowego, jeden z kilkunastu, jakie w latach 1752-1763 wprowadził francuski astronom, kartograf i duchowny Nicolas Louis de Lacaille, badacz południowej półkuli nieba. Pierwszy raz pojawił się na mapach nieba w 1756 roku, a następnie w roku 1801 został umieszczony w dziele „Uranographia” Johanna Bodego. Słabo świecące gwiazdy konstelacji, leżącej między Strzelcem i Rybą Południową, wyobrażają wczesny model mikroskopu optycznego[2], doniosły wynalazek przełomu XVI i XVII wieku. W Polsce widoczny częściowo wiosną. Co do wielkości jest zaledwie 66. konstelacją na niebie[3]. Liczba gwiazd dostrzegalnych nieuzbrojonym okiem: około 20.

Mity i legendy[edytuj | edytuj kod]

Konstelacja, podobnie jak Teleskop, powstała z inicjatywy de Lacaille'a. Podczas swojej wizyty w obserwatorium na Przylądku Dobrej Nadziei w latach 1751-1752 ojciec de Lacaille zebrał jako pierwszy blade gwiazdy Mikroskopu w jedną konstelację. Nazwa upamiętnia wynalezienie mikroskopu; odkrycia dokonał pod koniec XVI wieku Holender Zacharias Janssen, produkujący okulary. W celu stworzenia gwiazdozbioru Lacaille musiał „obrabować” z kilku gwiazd sąsiednią konstelację Ryby Południowej.
Później z kolei Johann Bode „skradł” kilka gwiazd z Mikroskopu, by stworzyć własną konstelację Globus Aerostaticus (Balon Powietrzny), którą zamieścił w swojej Uranographii w roku 1803, ale taka grupa nigdy się nie przyjęła.
Wielu obserwatorów amatorów twierdzi, że Mikroskop jest największym hołdem dla zamiłowania Lacaille'a do mniej ekscytujących gwiazd. Niewiele jest ciemniejszych, mniejszych i bardziej niepozornych grup gwiazd niż Mikroskop, nawet pośród tych gwiazdozbiorów, które stworzył. Ponieważ Mikroskop jest względnie nowym wynalazkiem, nie istnieją opowieści mitologiczne związane z tym gwiazdozbiorem.

Gwiazdy Mikroskopu[edytuj | edytuj kod]

Główne gwiazdy tworzą na południe od Koziorożca odwróconą, lekko skrzywioną literę L. Wszystkie są piątej wielkości lub ciemniejsze, a cała grupa niewiele przypomina mikroskop.

  • Najjaśniejsza – gamma Microscopii (γ Mic), jedna z gwiazd pożyczonych przez Lacaille'a z Ryby Południowej. To czerwony olbrzym typu G6, który musiał olśniewać praludzi. Mający około 2,5 masy Słońca i 64 razy jaśniejszy od niego, zbliża się do końca swojej drogi, wykorzystując teraz syntezę jąder helu, a nie jak wtedy, kiedy obecny olbrzym powstał jako karzeł klasy B. Obserwowanie ruchu gammy, która oddala się od nas z szybkością 15 km/s, nasuwa ciekawą myśl – gwiazda ta oddala się po bliskim kontakcie ze Słońcem. Teraz jest gwiazdą piątej wielkości, ale jakieś 3,5 – 3,8 milionów lat temu znajdowała się w odległości zaledwie sześciu lat świetlnych od Słońca i świeciła jak gwiazda -3 wielkości. Gwiazda znajduje się relatywnie blisko – w odległości około 229 lat świetlnych. Jej ruch względem innych gwiazd wskazuje na przynależność do gwiazd Grupy Ruchomej Wielkiej Niedźwiedzicy[1][3].
  • Druga co do jasności to epsilon Microscopii (ε Mic), karzeł o białej barwie.
  • Trzecia to theta1 Microscopii (θ1 Mic). Drugi element tego układu, θ2 Mic, jest w istocie również układem podwójnym składającym się z gwiazd o jasnościach 6,4 i 7,0m[3].
  • Alfa Mikroskopu to najbardziej interesująca gwiazda podwójna tego gwiazdozbioru. Żółta gwiazda piątej wielkości ma blisko siebie bladego towarzysza, którego łatwo dostrzec za pomocą 15-centymetrowego teleskopu[1]. Gwiazda znajduje się w odległości około 380 lat świetlnych[3].
  • AU Mikroskopu to młodziutka gwiazda mająca zaledwie 12 mln lat, otoczona jest bardzo pylistym dyskiem – pozostałością po zderzeniu komet i planetoid krążących wokół niej[1].

Z gwiazd słabszych warto zwrócić uwagę na gwiazdę rozbłyskową AX Microscopii. Jej typowa jasność to 6,67m, a jej pojaśnienia są najsilniej obserwowane w ultrafiolecie. Mimo to zdarzają się nie częściej niż raz na dobę, a ich amplituda wynosi nie więcej niż 0,1m. Gwiazda została odkryta przez Nicolasa Louisa de Lacaille'a, stąd jej oznaczenie Lacaille 8760. Ciekawostką jest to, że AX Mic jest jak do tej pory najjaśniejszym znanym nam czerwonym karłem, odległym od Słońca o zaledwie 12,9 lat świetlnych [3].

Interesujące obiekty[edytuj | edytuj kod]

Gwiazdozbiór leży daleko od Drogi Mlecznej i poza kilkoma galaktykami, z których większość jest blada i mała, ma niewiele do zaoferowania obserwatorom amatorom. Nie ma obiektów z katalogu Messiera. Najjaśniejsze obiekty to galaktyki spiralne NGC 6925 i NGC 6923. NGC 6925 jest najjaśniejsza, a więc i najłatwiejsza do zaobserwowania przez 20-centymetrowy teleskop. Wygląda jak mały mglisty owal z dużym jaśniejszym centrum[1][3].

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Wikimedia Commons

Przypisy

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 Praca zbiorowa: Kosmos. Warszawa: Buchmann Sp. z o.o., 2012, s. 408-409. ISBN 978-83-7670-323-7.
  2. Encyklopedia Wszechświata. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2006, s. 387. ISBN 978-83-01-14848-5.
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 3,4 3,5 Kamil Złoczewski: Kosmos. Tajemnice Wszechświata. T. 93. Poznań: Amermedia Sp. z o.o., 2014, s. 22-23. ISBN 978-83-252-2250-5.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]