Pieszyce

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Pieszyce
Pieszyce
Herb
Herb Pieszyc
Państwo  Polska
Województwo  dolnośląskie
Powiat dzierżoniowski
Gmina gmina miejska
Burmistrz Mirosław Obal
Powierzchnia 63,61 km²
Populacja (2011)
• liczba ludności
• gęstość

9 689 [1]
147,4 os./km²
Strefa numeracyjna
(+48) 74
Kod pocztowy 58-250 do 58-252
Tablice rejestracyjne DDZ
Położenie na mapie województwa dolnośląskiego
Mapa lokalizacyjna województwa dolnośląskiego
Pieszyce
Pieszyce
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Pieszyce
Pieszyce
Ziemia 50°43′N 16°35′E/50,716667 16,583333Na mapach: 50°43′N 16°35′E/50,716667 16,583333
TERC
(TERYT)
5020102031
Urząd miejski
ul. Kościuszki 2
58-250 Pieszyce
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Strona internetowa

Pieszyce (niem. Peterswaldau) - gmina miejska leżąca na Śląsku (Dolnym Śląsku), w województwie dolnośląskim, w powiecie dzierżoniowskim.

Według danych z 31 marca 2011 miasto liczyło 9 689 mieszkańców.

Położenie[edytuj | edytuj kod]

Miasto jest położone u podnóża Gór Sowich w Kotlinie Dzierżoniowskiej, ciągnie się kilka kilometrów wzdłuż Pieszyckiego Potoku (niem. Peterswaldauer Wasser[2]). W skład administracyjny miasta wchodzą również sołectwa: Kamionki, Rościszów, Piskorzów i Bratoszów.

Historia[edytuj | edytuj kod]

  • Wieś powstała jako osada rolnicza w XIII wieku. Rozwijała się także jako ośrodek administracyjny dużej posiadłości ziemskiej.
  • Na początku XVIII wieku powstały manufaktury, a później tkalnie fabryczne przerabiające bawełnę.
  • W 1844 w Pieszycach i Bielawie wybuchło powstanie tkaczy, które ogarnęło całe Przedgórze Sudeckie.
  • W II poł. XIX w. nastąpiła dalszy rozwój miejscowego przemysłu włókienniczego.
  • W 1900 uruchomiono połączenie kolejowe z Dzierżoniowem.
  • Podczas II wojny światowej działał kobiecy podobóz pracy - filia Gross-Rosen.
  • W 1946 miejscowość została włączona do nowo powstałego województwa wrocławskiego na terenie powojennej Polski, pod nazwą Pieszyce (w pierwszych latach po wojnie używano także nazwy Pietrolesie).
  • W latach 1945-54 siedziba wiejskiej gminy Pieszyce.
  • Po wojnie kontynuowane były tradycje przemysłu włókienniczego, zakłady z Bielawy, Dzierżoniowa, Pieszyc i Piławy tworzyły drugi co do wielkości ośrodek w Polsce (po ośrodku łódzkim).
  • 18 lipca 1962 miejscowość uzyskała prawa miejskie.
  • W latach 1975-1998 miasto administracyjnie należało do województwa wałbrzyskiego.
  • W 1977 zawieszono, a w 1978 ostatecznie zlikwidowano linię kolejową wiodącą przez miasto.

Zabytki[edytuj | edytuj kod]

Według rejestru Narodowego Instytutu Dziedzictwa na listę zabytków wpisane są obiekty[3]:

  • kościół par. pw. św. Jakuba, gotycki z prezbiterium z XIV wieku i wieżą z 1525 r. przebudowany w XVIII wieku i na początku XX. Wejście ozdobione gotyckim portalem, a wewnątrz zespół nagrobków renesansowych i barokowych z XVI I XVII wieku[potrzebne źródło]
  • kościół par. pw. św. Antoniego, poewangelicki, ob. rzym.-kat., wzniesiony ok. 1873[4]. Budowla w stylu neogotyckim, na planie krzyża, z obrazami pędzla A. Borna we wnętrzu[5]
  • zespół pałacowy, z XVII-XVIII w.
    • pałac z 1550 r., przebudowany w latach 1615-1617[6] jako renesansowy. W latach 1679 i 1710 został rozbudowany na wspaniałą barokową rezydencję. Pałac otacza park, w którym są resztki fos, murów obronnych i rzeźb. Pieszycki pałac był jednym z najokazalszych na Śląsku. 3 tys. m² powierzchni użytkowej, 60 pokoi i piękny park. W XVII w. zwany był Śląskim Wersalem. W okresie II wojny światowej mieścił obóz koncentracyjny dla kobiet. Po wojnie doraźnie remontowany. Jeszcze w latach 70. XX stulecia wykorzystywany na kolonie i obozy. Później stopniowo niszczał i był rozgrabiany. W grudniu 2000 roku zakupili go Alicja i Marjan Hajdukowie z Las Vegas
    • park, z XVII w., XVIII-XX w.
    • zabudowa podzamcza:
      • dwór, ob. dom mieszkalny, pl. Zamkowy 2, z 1580 r., 1818 r.
      • dom, pl. Zamkowy 3, z połowy XVII w., 1818 r.
      • budynek gospodarczy, obok domu nr 3, z pierwszej połowy XVI w., 1818 r.
      • brama na dziedziniec gospodarczy, z początku XVIII w.
      • mury obronne, z XVII w.
  • zajazd, ul. Kopernika 138, z 1812 r.

Pieszyce - Kamionki

  • kościół fil. pw. Aniołów Stróżów, z 1793-95 r.
  • willa nr 66 „Wilnianka”, z 1900 r.

Pieszyce - Piskorzów

  • kościół fil. pw. św. Jana Nepomucena, z XVI w., 1730 r., 1921 r.

Pieszyce - Rościszów

  • kościół par. pw. św. Bartłomieja, z XIV-XVIII w.
  • zespół pałacowy, ul. Piękna 71, z XVII w., XIX/XX w.:
    • pałac
    • park
  • sanatorium przeciwgruźlicze (nr 11), murowano-drewniane, z 1903 r.
  • zagroda nr 27, murowano-szachulcowa, z 1826 r.:
    • dom
    • spichrz
  • dom nr 66, murowano-szachulcowy, z 1819 r.
  • dom nr 73, murowano-szachulcowy, z 1786 r.
  • dom mieszkalno-gospodarczy nr 77, murowano-szachulcowy, z połowy XIX w.

Religia[edytuj | edytuj kod]

Większość mieszkańców miasta stanowią członkowie Kościoła Rzymskokatolickiego. Na terenie miasta działalność religijną prowadzi także Kościół Zielonoświątkowy, protestancka wspólnota o charakterze ewangelicznym (zbór: ul. 9 Maja 2) oraz Zbór Świadków Jehowy[7]

Struktura powierzchni[edytuj | edytuj kod]

Według danych z roku 2002[8] Pieszyce mają obszar 63,6 km², w tym:

  • użytki rolne: 49%
  • użytki leśne: 42%

Miasto stanowi 13,29% powierzchni powiatu.

Demografia[edytuj | edytuj kod]

Dane z 31 grudnia 2007[9]:

Opis Ogółem Kobiety Mężczyźni
jednostka osób  % osób  % osób  %
populacja 9 440 100 4 937 52,3 4 503 47,7
gęstość zaludnienia
(mieszk./km²)
148,4 77,6 70,8

Transport i komunikacja[edytuj | edytuj kod]

Początki kolei żelaznych w Pieszycach sięgają przełomu XIX i XX wieku. W październiku 1900 zakończono budowę i uruchomiono 10,8 km 1-torową linię kolejową Dzierżoniów-Pieszyce-Bielawa Zachodnia. Linia ta funkcjonowała do grudnia 1976, w styczniu 1977 zawieszono przewozy, zarówno pasażerskie jak i towarowe. W 1978 rozpoczęto demontaż torowiska na całej długości linii[10].

Współpraca międzynarodowa[11][edytuj | edytuj kod]

Sąsiednie gminy[edytuj | edytuj kod]

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Ludność. Stan i struktura w przekroju terytorialnym. Stan w dniu 31 III 2011.
  2. Leopold von Zedlitz-Neukirch: Neues hydrographisches Lexikon für die deutschen Staaten, Halle 1883, str. 301.
  3. Rejestr zabytków nieruchomych woj. dolnośląskiego. Narodowy Instytut Dziedzictwa. [dostęp 4.9.2012]. s. 15,16.
  4. Rejestr zabytków nieruchomych (pol.). Krajowy Ośrodek Badań i Dokumentacji Zabytków, 2008-01-25. [dostęp 2008-04-06].
  5. Adam Bałabuch, Stanisław Chomiak, Marek Korgul, Wiesław Mróz, Stanisław Szupieńko, Sławomir Wiśniewski, Jan Zyzak: Schematyzm Diecezji Świdnickiej. Świdnica: Świdnicka Kuria Biskupia, 2005. ISBN 83-921533-0-8.
  6. Łuczyński Romuald M. Zamki, dwory i pałace w Sudetach, Legnica, 2008, s. 291
  7. Dane według raportów wyszukiwarki zborów (www.jw.org) z 4 czerwca 2014.
  8. Portal Regionalny i Samorządowy REGIOset (pol.). regioset.pl. [dostęp 2010-09-14].
  9. Baza Demograficzna – Tablice predefiniowane – Wyniki badań bieżących; Stan i struktura ludności; Ludność według płci i miast (pol.). GUS. [dostęp 2010-09-14].
  10. Ogólnopolska Baza Kolejowa (pol.). [dostęp 19 stycznia 2009].
  11. www.pieszyce.pl. [dostęp 2011-09-13].

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]