Bystrzyca Kłodzka

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Ujednoznacznienie Ten artykuł dotyczy miasta. Zobacz też: inne znaczenia tego słowa.
Bystrzyca Kłodzka
Panorama Bystrzycy Kłodzkiej
Panorama Bystrzycy Kłodzkiej
Herb
Herb Bystrzycy Kłodzkiej
Państwo  Polska
Województwo  dolnośląskie
Powiat kłodzki
Gmina Bystrzyca Kłodzka
gmina miejsko-wiejska
Data założenia XI
Prawa miejskie 1319 r. (XIV)
Burmistrz Renata Surma
Powierzchnia 10,74 km²
Wysokość 330-385 m n.p.m.
Populacja (2011)
• liczba ludności
• gęstość

10 652 Green Arrow Up.svg [1]
979 os./km²
Strefa numeracyjna
(+48) 74
Kod pocztowy 57-500
Tablice rejestracyjne DKL
Położenie na mapie województwa dolnośląskiego
Mapa lokalizacyjna województwa dolnośląskiego
Bystrzyca Kłodzka
Bystrzyca Kłodzka
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Bystrzyca Kłodzka
Bystrzyca Kłodzka
Ziemia 50°18′N 16°39′E/50,300000 16,650000Na mapach: 50°18′N 16°39′E/50,300000 16,650000
TERC
(TERYT)
5020108064
Urząd miejski
ul. Sienkiewicza 6
57-500 Bystrzyca Kłodzka
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Wikisłownik Hasło Bystrzyca Kłodzka w Wikisłowniku
Strona internetowa

Bystrzyca Kłodzka (wymowa i; niem. Habelschwerdt, dial. Hoabeschwerde[2], czes. Kladská Bystřice) – miasto w województwie dolnośląskim, w powiecie kłodzkim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Bystrzyca Kłodzka. Historycznie było położone w hrabstwie kłodzkim. W latach 1975-1998 miasto administracyjnie należało do województwa wałbrzyskiego.

Bystrzyca Kłodzka leży w Rowie Górnej Nysy, przy ujściu Bystrzycy do Nysy Kłodzkiej. Jedno z najważniejszych miast krainy historycznej zwanej ziemią kłodzką[3].

Według danych GUS z 31 marca 2011, miasto liczyło 10 652 mieszkańców.

Środowisko naturalne[edytuj | edytuj kod]

Geografia[edytuj | edytuj kod]

Information icon.svg Osobny artykuł: Góry Bystrzyckie (Sudety).

Bystrzyca Kłodzka (przy współrzędnych 50°17′N 16°38′E/50,283333 16,633333) leży w południowej części województwa dolnośląskiego, w południowej części powiatu kłodzkiego, w środkowej części gminy Bystrzyca Kłodzka.

Trzecie co do liczby ludności miasto powiatu kłodzkiego, leży w południowej części historycznego hrabstwa kłodzkiego, u ujścia rzeki Bystrzycy do Nysy Kłodzkiej, na wysokości ok. 340–370 m n.p.m., w Obniżeniu Bystrzycy Kłodzkiej, stanowiącym oś Rowu Górnej Nysy, pomiędzy Górami Bystrzyckimi na zachodzie, a Wysoczyzną Idzikowską na wschodzie[4].

Od Kłodzka, stolicy powiatu miasto jest oddalone o 17,6 km[5]. Bystrzyca Kłodzka na północy graniczy z Zabłociem i Starym Waliszowem, Starą Bystrzycą na zachodzie, Długopolem Dolnym i Wilkanowem na południu i Pławnicą na wschodzie[4].

Warunki naturalne[edytuj | edytuj kod]

Bystrzyckie stare miasto znajdujące się w centrum miasta znajduje się na wąskiej ostrodze umiejscowionej w widłach obu rzek przepływających przez Bystrzycę Kłodzką. Na niej na wysokości ok. 360 m n.p.m. rozplanowano miasto średniowieczne. Zbocza jej opadają bardzo stromo w kierunku południowym i wschodnim, miejscami skalnymi urwiskami. Są to pozostałości po plejstoceńskiej terasie nadrzecznej o wysokości do 20 m. Przeciwległy brzeg, tzw. Góra Parkowa jest ukształtowana w podobny sposób. Sprawia to, że Bystrzyca Kłodzka posiada jedną z najpiękniejszych panoram miejskich, prezentującą ciekawy styl zabudowy tarasowej, szczególnie oglądaną z prawego brzegu Nysy Kłodzkiej[6].

Bystrzyca Kłodzka leży na klimatycznej strefie przejściowej, z niewielką przewagą klimatu kontynentalnego[7]. Średnia temperatura roku wynosi 7,4 °C, z kolei roczna amplituda sięga 19,3 °C[8]. Opady atmosferyczne zamykają się w graniach 790 mm[9].

Przyroda[edytuj | edytuj kod]

Flora[edytuj | edytuj kod]

Roślinność naturalna Bystrzycy Kłodzkiej należy do Działu Sudeckiej Krainy Podgórza Okręgu Środkowosudeckiego. Jest ona typowa dla pogórza Sudeckiego. W lasach występują elementy środkowoeuropejskie takie jak buk, klon zwyczajny, i lipa szerokolistna. Obecnie większość lasów grądowych przekształcono w łąki, pola i parki, zaś lasy mieszane tworzą zadrzewienie izolowanych wzniesień lub obrzeży obniżeń. Do najbardziej charakterystycznych okazów pierwotnej flory ziemi bystrzyckiej należy pełnik europejski[10].

Fauna[edytuj | edytuj kod]

Fauna nie różni się w znacznie od innych regionów pozagórskich. Przeważają na tym terenie gatunki środkowoeuropejskie. Występują również gatunki górskie takie jak: traszka górska i salamandra plamista. Pospolite są gatunki drobniejsze, zwłaszcza gryzoni, jak nornik zwyczajny, ryjówka aksamitna, czy kret. Można także spotkać koszatkę oraz jeża europejskiego i zająca szaraka. Z ptaków do najczęściej występujących w mieście gatunków należą: wróblowate, gołębie, kosy i szpaki[11].

Toponimia[edytuj | edytuj kod]

Miejscowość w Kotlinie Kłodzkiej otrzymała swoją nazwę w nawiązaniu do położenia nad "bystrą" wodą, ponieważ słowo Bystrzyca oznacza rwący górski potok[12]. Nazwa ta sugeruje na ścisły związek osady z rzeką, szczególnie często występujący w nazwach miejscowości w Czechach i na Słowacji, stąd pojawiła się teoria, że założycielami miasta byli osadnicy pochodzący zza Przełęczy Międzyleskiej. Poglądu tego nie można jednak zweryfikować dlatego, że jeszcze w XII w. Polacy i Czesi posługiwali się wspólnym językiem[13].

Obecna nazwa miejscowości wprowadzona po II wojnie światowej nawiązuje do czeskiej nazwy Bystrice obowiązującej w późnym średniowieczu. Niemiecka nazwa Bystrzycy Kłodzkiej – Habelschwerdt pojawia się po raz pierwszy w dokumentach z 1319 r. Nazwę niemiecką tłumaczy się na dwa sposoby, co wynika z braku źródeł dotyczących jego początków[14]:

  • Pierwszy nawiązuje do położenia miasta na tarasowym wzgórzu, znajdującym się u zbiegu dwóch rzek, w związku z tym wywodzić by się ona miała od słów: hügel, co oznacza wzgórze, pagórek oraz werder, co jest określeniem kępy na podmokłym terenie albo rzece (ostrów).
  • Z kolei druga teoria ma odnosić pochodzenie nazwy od konkretnej osoby:
    • Habel – według starej legendy żył w czasach przedchrześcijańskich i miał być wartownikiem strzegącym bezpieczeństwa drogi biegnącej wzdłuż Nysy Kłodzkiej. Jego potomkami miał być jeden z bystrzyckich rodów mieszczańskich[15].
    • Gaweł z Lamberku – pochodził z Lwówka Śląskiego i w XII w. był czeskich zarządcą ziemi kłodzkiej, któremu miało się przypisywać założenie miasta[16].

Symbole miasta[edytuj | edytuj kod]

Information icon.svg Osobny artykuł: Herb Bystrzycy Kłodzkiej.

Jedynym symbolem miasta jest herb, przedstawiający srebrnego lwa wspiętego w prawo, ze złotą koroną na głowie, z otwartym pyskiem, z podniesionym i rozwidlonym ogonem, ze złotymi pazurami, umieszczonego w czerwonym polu tarczy[17].

Historia[edytuj | edytuj kod]

W XI wieku osada czeska, na miejscu lub obok której rycerz Havel (Gaweł) z Lemberka założył w XIII wieku miejscowość dla kolonistów niemieckich o nazwie Hawelswerde ("Kępa Gawłowa"). W 1319 r. występuje już ona jako miasto.

W 1429 r. zdobyte i zniszczone przez husytów. Po wojen husyckich ponowny rozwój miasta[18].

W czasie wojny Macieja Korwina z Jerzym z Podiebradów o koronę czeską w 1469 r. miasto musiało zapłacić okup wojskom Macieja Korwina[18].

W 1473 r. książę ziębicki i hrabia kłodzki Henryk I Starszy z Podiebradów nadał Bystrzycy prawo mili[18].

W 1514 r. miasto otrzymało wodociągi[18].

W XVI wieku ośrodek sukiennictwa.

W latach 20. XVI w. w mieście zaczął szerzyć się luteranizm. Po 1540 r. ewangelicy stanowili większość wśród mieszkańców miasta. W 1548 istniała tu gmina ewangelicka z pastorem J. Tyrannem z Ząbkowic Śląskich, a w 1564 przejęli oni kościół parafialny[18].

W okresie reformacji ruch anabaptystów.

Od 1567 r. miasto znalazło się pod bezpośrednim panowaniem Habsburgów, po wykupie przez cesarza hrabstwa kłodzkiego.

W czasie wojny trzydziestoletniej miasto było wielokrotnie plądrowane przez wojska obu walczących stron, obie też nakładały nań kontrybucje i karały mieszczan za niewłaściwe w danej chwili wyznanie. Pod koniec wojny, w 1646 r. Szwedzi podpalili miasto i przedmieścia[19].

Pożary niszczyły miasto w latach 1703, 1753, 1763[19].

Od 1742 r. należało ono do Prus.

W 1779 r., w czasie "wojny kartoflanej", wojska austriackie zdobyły i złupiły miasto[19].

W latach 1818-1975 siedziba powiatu bystrzyckiego.

W 1945 miasto zostało włączone do Polski – polską nazwę miasta oparto na przedlokacyjnej nazwie czeskiej. Dotychczasową ludność wysiedlono do Niemiec. W maju 2008 roku, na patrona miasta przyjęto Świętego Floriana[20].

Status Bystrzycy Kłodzkiej[edytuj | edytuj kod]

Przynależność polityczno-administracyjna miasta Bystrzycy Kłodzkiej
Okres Państwo Zwierzchność Jednostka administracyjna Status miasta
XI w.-1093 Flag of Bohemia.svg Państwo Czeskie ziemia kłodzka osada Bystrzyca
1093-1102 Polska Państwo Polskie ziemia kłodzka osada Bystrzyca
1102-1198 Flag of Bohemia.svg Państwo Czeskie ziemia kłodzka osada Bystrzyca
1198-1253/1278 Flag of Bohemia.svg Królestwo Czeskie ziemia kłodzka osada Bystrzyca
1278-1290 Herb wroclaw.svg księstwo wrocławskie ziemia kłodzka osada Bystrzyca
1290-1319 Flag of Bohemia.svg Królestwo Czeskie ziemia kłodzka osada Bystrzyca
1319-1327 Flag of Bohemia.svg Królestwo Czeskie ziemia kłodzka miasto Bystrzyca
1327-1335 Herb wroclaw.svg Księstwo Wrocławskie ziemia kłodzka miasto Bystrzyca
1335-1336 Flag of Bohemia.svg Królestwo Czeskie ziemia kłodzka miasto Bystrzyca
1336-1341 POL księstwo ziębickie COA.svg księstwo ziębickie Królestwo Czeskie ziemia kłodzka miasto Bystrzyca
1341-1378 Flag of Bohemia.svg Królestwo Czeskie ziemia kłodzka miasto Bystrzyca
1378-1388 Moravia.svg Margrabstwo Moraw Królestwo Czeskie ziemia kłodzka miasto Bystrzyca
1388-1397 Flag of Bohemia.svg Królestwo Czeskie ziemia kłodzka miasto Bystrzyca
1397-1402 Party per pale demo.svg POL województwo śląskie II RP COA.svg Księstwo Opawsko-Raciborskie Królestwo Czeskie ziemia kłodzka miasto Bystrzyca
1402-1459 Flag of Bohemia.svg Królestwo Czeskie ziemia kłodzka miasto Bystrzyca
1459-1567 POL Hrabstwo kłodzkie COA.svg Hrabstwo Kłodzkie Królestwo Czeskie miasto Bystrzyca
1567-1742 Cesarstwo Austrii Monarchia Habsburska Hrabstwo Kłodzkie miasto Bystrzyca
1742-1816 Flag of the Kingdom of Prussia (1750-1801).svg Królestwo Prus Kamera wrocławska, departament wrocławski, powiat kłodzki miasto Bystrzyca
1816-1818 Flag of the Kingdom of Prussia (1750-1801).svg Królestwo Prus prowincja Śląsk, Rejencja dzierżoniowska, powiat kłodzki miasto Bystrzyca
1818-1820 Flag of the Kingdom of Prussia (1750-1801).svg Królestwo Prus prowincja Śląsk, Rejencja dzierżoniowska, powiat bystrzycki miasto Bystrzyca
1820-1871 Flag of the Kingdom of Prussia (1750-1801).svg Królestwo Prus prowincja Śląsk, Rejencja wrocławska, powiat bystrzycki miasto Bystrzyca
1871-1918 Flag of the German Empire.svg Rzesza Niemiecka Królestwo Prus, prowincja Śląsk, Rejencja wrocławska, powiat bystrzycki miasto Bystrzyca
1918-1919 Flag of Germany (3-2 aspect ratio).svg Rzesza Niemiecka land Prusy, prowincja Śląsk, Rejencja wrocławska, powiat bystrzycki miasto Bystrzyca
1918-1933 Flag of Germany (3-2 aspect ratio).svg Rzesza Niemiecka land Prusy, prowincja Dolny Śląsk, Rejencja wrocławska, powiat bystrzycki miasto Bystrzyca
1933-1938 Flag of German Reich (1935–1945).svg Rzesza Niemiecka land Prusy, prowincja Dolny Śląsk, Rejencja wrocławska, powiat bystrzycki miasto Bystrzyca
1938-1941 Flag of German Reich (1935–1945).svg Rzesza Niemiecka land Prusy, prowincja Śląsk, Rejencja wrocławska, powiat bystrzycki miasto Bystrzyca
1941-1945 Flag of German Reich (1935–1945).svg Rzesza Niemiecka land Prusy, prowincja Dolny Śląsk, Rejencja wrocławska, powiat bystrzycki miasto Bystrzyca
1945-1946 Polska Rzeczpospolita Polska Okręg II (Dolny Śląsk), powiat bystrzycki miasto powiatowe
1946-1950 Polska Rzeczpospolita Polska województwo wrocławskie, powiat bystrzycki miasto powiatowe, gmina miejsko-wiejska
1950-1952 Polska Rzeczpospolita Polska województwo wrocławskie, powiat bystrzycki miasto powiatowe, gmina miejsko-wiejska
1952-1954 Polska Polska Rzeczpospolita Ludowa województwo wrocławskie, powiat bystrzycki miasto powiatowe, gmina miejsko-wiejska
1954-1973 Polska Polska Rzeczpospolita Ludowa województwo wrocławskie, powiat bystrzycki miasto powiatowe
1973-1975 Polska Polska Rzeczpospolita Ludowa województwo wrocławskie, powiat bystrzycki miasto powiatowe, gmina miejsko-wiejska
1975-1990 Polska Polska Rzeczpospolita Polska Ludowa województwo wałbrzyskie gmina miejsko-wiejska
1990-1998 Polska Rzeczpospolita Polska województwo wałbrzyskie, rejon bystrzycki gmina miejsko-wiejska
od 1999 Polska Rzeczpospolita Polska województwo dolnośląskie, powiat kłodzki gmina miejsko-wiejska


Architektura i urbanistyka[edytuj | edytuj kod]

Układ urbanistyczny[edytuj | edytuj kod]

Mały Rynek w Bystrzycy Kłodzkiej

Bystrzyca Kłodzka w pełni zachowała swój układ urbanistyczny wywodzący się z czasów średniowiecznych, który należy do jednych z najciekawszych zespołów na Śląsku.[21] Wynika to z faktu, że miasto lokowano na surowym korzeniu oraz na specyficznym terenie przez co od samego początku uzyskało ostateczne, optymalne rozplanowanie. Miasto zajmuje spłaszczenie na ostrodze stromo opadającej w kierunku zakola Nysy Kłodzkiej, u jej spływu z Bystrzycą Łomnicką. Kształt miasta zbliżony był do zniekształconego owalu. O oryginalności układu przesądza kilka czynników[22]:

  • w najwyżej położonym punkcie miasta zlokalizowano kościół parafialny, a nie jak kazała tradycja w pobliżu rynku.
  • w najniższej części osady, ale za to na cyplu ostrogi zbudowano obronne wójtostwo,
  • rynek uzyskał kształt zbliżony do trapezu, a wytyczony został w rozmiarze 62 X 108 m,
  • po za obszarem miasta znajdował się szpital z kaplicą i przytułkiem oraz szpital zakaźny, młyny, folwarki, a także kaplica św. Floriana.

Ze względu na usytuowanie miasta na wysokim brzegu jego zabudowa ukształtowała się tarasowo, tworząc niepowtarzalną panoramę, a wiele uliczek i zaułków łączących okolice rynku z dolinami obu rzek zbudowano w postaci stromych przejść, niekiedy wiodących po kamiennych stopniach[22].

Zabytki[edytuj | edytuj kod]

Information icon.svg Osobny artykuł: Zabytki Bystrzycy Kłodzkiej.
Kolumna Trójcy Świętej

Miasto pomimo wielu pożarów, zniszczeń wojennych oraz powodzi zachowało poza cennym układem urbanistycznym także liczny i cenny zespół zabytkowych budowli do których zaliczyć można[23]:

Polityka i administracja[edytuj | edytuj kod]

Władze miasta[edytuj | edytuj kod]

Bystrzyca Kłodzka ma status gminy miejsko-wiejskiej.

Burmistrzowie Bystrzycy Kłodzkiej (od 1990)[24]:

Miasto jest siedzibą gminy. W Bystrzycy Kłodzkiej znajdują siedziby prokuratury rejonowej, Urzedu Stanu Cywilnego, Rejonowego Urzędu Pracy, Urzędu Skarbowego oraz oddział zamiejscowy Starostwa Powiatowego w Kłodzku[25].

Gospodarka[edytuj | edytuj kod]

Prowadząca do ratusza ul. Kościelna przy której ulokowanych jest wiele punktów handlowych i usługowych

Bystrzyca Kłodzka jest ośrodkiem przemysłu drzewnego, papierniczego, zapałczanego, spożywczego. W mieście istnieje kilka zakładów przemysłowych, które dają zatrudnienie mieszkańcom miasta i okolic. Od 2007 roku na terenie miasta istnieje podstrefa Wałbrzyskiej Specjalnej Strefy Ekonomicznej „INVEST-PARK”. Podstrefa Bystrzyca Kłodzka obejmuje obszar o powierzchni 2,7 ha. Teren podstrefy jest w całości terenem niezabudowanym, co stwarza dogodne warunki do kształtowania zabudowy. Przedsiębiorcy inwestujący na proponowanych terenach należących do WSSE mają możliwość uzyskania zwolnienia z podatku od nieruchomości.

Oprócz tego w mieście istnieje wiele sklepów, punktów usługowych, serwisowych, stacje benzynowe, serwisy samochodowe, hurtownie, kilka restauracji, hotel, posterunek policji, szpital i urząd pocztowy.

Transport[edytuj | edytuj kod]

W mieście krzyżują się drogi krajowe i wojewódzkie:

Przez miasto przebiega też linia kolejowa Kłodzko – Międzylesie. Istnieją dwie stacje kolejowe: Bystrzyca Kłodzka i Bystrzyca Kłodzka Przedmieście.

Komunikację autobusową w mieście i okolicach zapewnia lokalny oddział PKS Kłodzko. Zapewnia on połączenia z: Kłodzkiem, Wrocławiem, Lądkiem, Stroniem Śląskim, Polanicą, Kudową, Nową Rudą oraz Międzylesiem.

Kultura[edytuj | edytuj kod]

W 1960 roku Kazimierz Kutz realizował tutaj plenerowe zdjęcia do swego filmu Nikt nie woła.

W Bystrzycy Kłodzkiej kręcono sceny do filmów i seriali tj.

W Bystrzycy Kłodzkiej znajduje się także basen ulokowany na Górze Parkowej. Znajduje się tu także jedyne w Polsce Muzeum Filumenistyczne.

Co roku w dniach 2-3 maja odbywa się jarmark floriański bardziej znany jako dni miasta.Wtedy do miasta są zapraszane gwiazdy estrady polskiej i zagranicznej,ale oprócz tego są stragany,gry i zabawy jak i atrakcje dla najmłodszych.

Sport[edytuj | edytuj kod]

W Bystrzycy funkcjonują dwa kluby sportowe z dziedziny piłki ręcznej i piłki nożnej:

  • Krokus Bystrzyca Kłodzka(piłka ręczna II liga)
  • Polonia Bystrzyca Kłodzka(piłka nożna A Klasa)

Wcześniej był organizowany przed dniami miasta wyścig rowerowy na Górze Floriańskiej o puchar Burmistrza Bystrzycy. Co roku jest organizowany bieg bystrzycki, który trasę ma przez większość miasta.

Szlaki turystyczne[edytuj | edytuj kod]

szlak turystyczny żółty Przeworno - Gromnik - Biały KościółŻelowiceOstra GóraNiemcza - Gilów - Piława Dolna - Góra Parkowa - Bielawa - Kalenica - Nowa Ruda - Sarny - Tłumaczów - Radków - Skalne Wrota - Pasterka - Karłów - Lisia Przełęcz - Białe Skały - Skalne Grzyby - Batorówek - Batorów - Skała Józefa - Duszniki-Zdrój - Schronisko PTTK „Pod Muflonem” - Szczytna - Zamek Leśna - Polanica-Zdrój - Przełęcz Sokołowska - Łomnicka Równia - Huta - Zalesie - Stara Bystrzyca - Bystrzyca Kłodzka - Pławnica - Szklary - Igliczna - Międzygórze - Jawor - Przełęcz Puchacza[26]

szlak turystyczny zielony Gorzanów - Stara Łomnica - Huta - Młoty - Spalona - Schronisko PTTK „Jagodna” - Bystrzyca Kłodzka

szlak turystyczny czarny Bystrzyca Kłodzka - Stary Waliszów - Romanowo - Ołdrzychowice Kłodzkie - Rogówek - Droszków - Przełęcz Leszczynowa - Chwalisław - Złoty Stok

Religia[edytuj | edytuj kod]

Na terenie miasta działalność religijną prowadzą następujące kościoły i związki wyznaniowe:

Współpraca zagraniczna[edytuj | edytuj kod]

Miasto Bystrzyca Kłodzka współpracuje z pięcioma gminami z Czech, Niemiec, Francji, Hiszpanii oraz Polski. Są to miejscowości:

  • Usti nad Orlicą – to miasto położone w Czechach na wysokości 347 m n.p.m. Liczy nieco ponad 16 tysięcy mieszkańców. Umowa partnerska z Usti nad Orlicą została podpisana 18 maja 1994 roku.
  • Alcaniz – to miasto położone w Hiszpanii w prowincji Saragossa. Liczy ponad 60 tysięcy mieszkańców. Umowa partnerska pomiędzy Alcaniz a Bystrzycą została podpisana 16 listopada 1999 roku.
  • Laissey – to niewielka miejscowość położona w regionie Franche-Comté we Francji. Liczy zaledwie 500 mieszkańców. Umowa pomiędzy Laissey a Bystrzycą zawarta została 1 grudnia 2000 roku.
  • Amberg – to miasto położone w Niemczech w landzie Bawaria. Miasto liczy ponad 44 tysiące mieszkańców i jest ważnym ośrodkiem przemysłowym. Umowa partnerska między obydwoma miastami została podpisana 18 października 2001 roku.
  • Kaźmierz – to gmina w zachodniej Wielkopolsce, położona 30 km od Poznania. Liczy niespełna 7000 mieszkańców. Umowa pomiędzy Kaźmierzem a Bystrzycą została podpisana 10 listopada 1995 roku.
  • Massa Martana – to miejscowość i gmina we Włoszech, w regionie Umbria, w prowincji Perugia. Według danych na rok 2004 gminę zamieszkuje 3537 osób.

Oprócz umów partnerskich z gminami zagranicznymi miasto Bystrzyca Kłodzka jest członkiem stowarzyszeń o randze ogólnopolskiej. Są to:

  • Stowarzyszenie Gmin Ziemi Kłodzkiej
  • Stowarzyszenie Gmin Polskich Euroregionu Glacensis
  • Związek Gmin Śnieżnickich
  • Dolnośląska Organizacja Turystyczna

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Ludność. Stan i struktura w przekroju terytorialnym. Stan w dniu 31 III 2011.
  2. Dialekt kłodzki w śląskiej testowej Wikipedii
  3. hasło: Bystrzyca Kłodzka, [w:] Encyklopedia Popularna PWN, Warszawa 2008.
  4. 4,0 4,1 Kotlina Kłodzka. Mapa turystyczna, 1:10 000, wyd. Eko-Graf, Wrocław 1997.
  5. Dane na podstawie lokalizatora internetowego "Zumi.pl"
  6. Słownik geografii turystycznej Sudetów, pod red. M. Staffa, t. 15 Kotlina Kłodzka i Rów Górnej Nysy, Wydawnictwo I-BIS, Wrocław, 1994, s. 64.
  7. A. Schmuck, Regiony termiczne województwa wrocławskiego, "Czasopismo Geograficzne", 28: 1957, s. 3-4.
  8. P. Migoń, Ziemia Kłodzka. Przewodnik, Wrocław 1996, s. 19-20.
  9. Charakterystyka gminy. Informacje ogólne o gminie Bystrzyca Kłodzka, informacja na oficjalnej stronie miasta i gminy Bystrzyca Kłodzka, (dostęp: 27.04.2011)
  10. Słownik geografii turystycznej Sudetów, op. cit., s. 22-23.
  11. Środowisko. Informacje ogólne o gminie Bystrzyca Kłodzka, informacja na oficjalnej stronie miasta i gminy Bystrzyca Kłodzka, (dostęp: 27.04.2011)
  12. J. Miodek, Słownik ojczyzny polszczyzny, Wrocław 2002, s. 82.
  13. M. Ruchniewicz, S. Rosik, P. Wiszewski, Bystrzyca Kłodzka. Zarys rozwoju miasta na przestrzeni wieków, DTSK Silesia, Urząd Miasta i Gminy w Bystrzycy Kłodzkiej, Wrocław-Bystrzyca Kłodzka 2007, s. 21.
  14. M. Ruchniewicz, S. Rosik, P. Wiszewski, op. cit., s. 23.
  15. F. Volkmer, Geschichte der Stadt Habelschwerdt, Habelschwerdt 1987, s. 3.
  16. M. Ruchniewicz, S. Rosik, P. Wiszewski, op. cit., s. 24.
  17. Statut Miasta i Gminy Bystrzyca Kłodzka, Część 1, § 4. 1.
  18. 18,0 18,1 18,2 18,3 18,4 Słownik geografii turystycznej Sudetów, op. cit., s. 66
  19. 19,0 19,1 19,2 Słownik geografii turystycznej Sudetów, op. cit., s. 68
  20. Zgoda Watykanu na ustanowienie św. Floriana patronem Bystrzycy Kłodzkiej.
  21. Słownik geografii turystycznej Sudetów, op. cit., s. 70.
  22. 22,0 22,1 Słownik geografii turystycznej Sudetów, op. cit., s. 71.
  23. Wykaz ważniejszych zabytków na oficjalnej stronie miasta, (dostęp: 28.04.2010)
  24. Opracowano na podstawie Popularnej Encyklopedii Ziemi Kłodzkiej, pod red. J. Laski i M. Kowalcze, t. 1 i 2, Kłodzko 2009.
  25. Instytucje działające na terenie gminy – wykaz na oficjalnym serwisie miejskim, (dostęp: 19.01.2011)
  26. Informacje zawarte na stronie PTTK Strzelin; dostęp: 16.03.2014
  27. Sala Królestwa w Bystrzycy Kłodzkiej

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]