Milicz

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Ujednoznacznienie Ten artykuł dotyczy miasta. Zobacz też: inne miejscowości o nazwie Milicz.
Milicz
Herb Flaga
Herb Milicza Flaga Milicza
Państwo  Polska
Województwo  dolnośląskie
Powiat milicki
Gmina Milicz
gmina miejsko-wiejska
Data założenia XII wiek
Prawa miejskie 1245
Burmistrz Paweł Wybierała
Powierzchnia 13,50 km²
Populacja (2011)
• liczba ludności
• gęstość

11 964 [1]
880 os./km²
Strefa numeracyjna
(+48) 71
Kod pocztowy 56-300
Tablice rejestracyjne DMI
Położenie na mapie województwa dolnośląskiego
Mapa lokalizacyjna województwa dolnośląskiego
Milicz
Milicz
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Milicz
Milicz
Ziemia 51°32′N 17°17′E/51,533333 17,283333Na mapach: 51°32′N 17°17′E/51,533333 17,283333
TERC
(TERYT)
5020313034
Urząd miejski
ul. Trzebnicka 2
56-300 Milicz
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Wikinews Wiadomości w Wikinews
Wikisłownik Hasło Milicz w Wikisłowniku
Strona internetowa

Milicz (łac. Milicium, niem. Militsch) – miasto w północnej części województwa dolnośląskiego, leżące w powiecie milickim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Milicz, nad rzeką Barycz.

Historycznie leży na Dolnym Śląsku, na pograniczu z Wielkopolską. W latach 1975-1998 miasto administracyjnie należało do woj. wrocławskiego.

Według danych z 31 marca 2011 miasto ma 11 964 mieszkańców. Siedziba urzędu miejskiego i starostwa powiatowego.

Miasto leży przy drodze krajowej nr 15, przy linii kolejowej WrocławJarocin, ok. 55 km od Wrocławia, 125 km od Poznania i ok. 45 km od Ostrowa Wielkopolskiego.

Od nazwy Milicza wziął nazwę największy w Europie zespół stawów hodowlanychStawy Milickie. Co roku władze miejskie organizują tu imprezę zwaną Świętem Karpia Milickiego oraz Dni Ziemi Milickiej.

W miejscowości działało Państwowe Gospodarstwo Rybackie Milicz.

Nazwa[edytuj | edytuj kod]

Nazwa Mielicz wśród innych nazw śląskich miejscowości w urzędowym pruskim dokumencie z 1750 wydanym w języku polskim w Berlinie[2].

Nazwa miejscowości pochodzi prawdopodobnie od polskiego słowa miły[3]. Milicz wzmiankowany po raz pierwszy w dokumencie z 1136 jako Milice oraz Milich[3]. Na dokument ten powołuje się niemiecki językoznawca Heinrich Adamy w swoim dziele o znaczeniu nazw miejscowości na Śląsku wydanym w 1888 roku we Wrocławiu. Wymieniając ją jako najwcześniejszą zanotowaną nazwę podaje jednocześnie jej znaczenie "Lieblingort" czyli po polsku "Miła, ulubiona miejscowość"[3].

Wymieniony jako jedna z posiadłości arcybiskupstwa gnieźnieńskiego – zamek „Milich” w przywileju papieża Hadriana IV z 1154. Natomiast dokument z 1249 wymienia Milicz po łacinie jako Milicium[4]. Miejscowość pod obecnie stosowaną nazwą Milicz zanotowany jest w łacińskojęzycznym dokumencie Przemysła I z 1249 roku.[5] Nazwa miejscowości w obecnie używanej formie Milicz wymieniona jest w łacińskim dokumencie z 1312 roku wydanym w Głogowie.[6] W księdze łacińskiej Liber fundationis episcopatus Vratislaviensis (pol. Księga uposażeń biskupstwa wrocławskiego) spisanej za czasów biskupa Henryka z Wierzbna w latach 1295–1305 miejscowość wymieniona jest w staropolskiej formie Mylicz[7][8]. Nazwę miejscowości w obecnej polskiej formie "Milicz" wymienia spisany ok. 1300 roku średniowieczny łaciński utwór opisujący żywot świętej Jadwigi Vita Sanctae Hedwigis.[9]

Jeszcze w 1750 polska nazwa „Mielicz” wymieniona jest w języku polskim przez Fryderyka II pośród innych miast śląskich w zarządzeniu urzędowym wydanym dla mieszkańców Śląska[10]. Nazwę miejscowości jako Mielidza oraz Mielicza w książce "Krótki rys jeografii Szląska dla nauki początkowej" wydanej w Głogówku w 1847 wymienił śląski pisarz Józef Lompa.[11]

Rys historyczny[edytuj | edytuj kod]

Od czasów Bolesława Krzywoustego Milicz należał do ziemi śląskiej i był siedzibą kasztelanii. W latach 1164-1358 należał do Księstwa wrocławskiego, wymieniony jako jedno z miast przypadłych księciu Bolesławowi Wysokiemu.

Po Henryku Pobożnym miasto odziedziczył jego syn Henryk III. Później stanowił własność Henryka IV Probusa, a potem Henryka Grubego. W wyniku wojny z księciem głogowskim Milicz wchodzi we władanie Henryka Głogowczyka w 1290. Po śmierci Henryka Wiernego w 1309 miasto wraz z Oleśnicą dziedziczą książęta oleśniccy – Bolko i Konrad od których Milicz zakupiło biskupstwo wrocławskie. Od 1494 siedziba wolnego państwa stanowego należącego do Kurzbachów, a od 1590 do Maltzanów. Zachowany średniowieczny układ miasta zbliżony do owalu, z rynkiem i ulicami zbiegającymi się przy dawnych bramach miejskich. Od 1348 w ramach Korony Czeskiej (w jej ramach część śląskiego księstwa oleśnickiego, od końca XV w. jako ośrodek państwa stanowego – baronatu), od 1742 w Królestwie Pruskim, od 1871 w Cesarstwie Niemieckim, od 1918 w tzw. Republice Weimarskiej, przekształconej po 1933 w Niemcy pod rządami dyktatora Adolfa Hitlera (tzw. III Rzesza).

22 stycznia 1945 zdobyty przez Armię Czerwoną został wraz z tzw. Ziemiami Odzyskanymi przyznany Polsce w ramach ładu pojałtańskiego przez zwycięskie mocarstwa II wojny światowej jako rekompensata za utracone przez Polskę Kresy Wschodnie.

Rynek

Zabytki[edytuj | edytuj kod]

Według rejestru Narodowego Instytutu Dziedzictwa na listę zabytków wpisane są[12]:

  • miasto
  • kościół par. pw. św. Michała Archanioła, neorenesansowy z l. 1817-1821 – XIX wieku, z chrzcielnicą z 1561
  • kościół par. pw. św. Anny, z l. 1807-1808 – XIX wieku; ośrodek kultu św. Anny, od 2001 istnieje tutaj trzecia, najmłodsza parafia, ul. Łowiecka 1
  • kościół ewangelicki, jeden z sześciu tzw. „kościołów łaski”, obecnie pom. kościół rzymskokatolicki pw. św. Andrzeja Boboli w Miliczu, szachulcowy, z 1709 – XVIII wieku
  • ruiny zamku książąt oleśnickich z XIV wieku, XV w.
  • zespół pałacowy, z drugiej poł. XVIII w.:
    • pałac klasycystyczny, z końca XVIII wieku, od 1963 Zespół Szkół Leśnych
    • park pałacowy; pierwszy na Śląsku park w stylu angielskim o powierzchni ok. 80 ha, powstał około 1800
  • dom, ul. Okrzei 22, z XVIII/XIX w.

inne zabytki:

  • ruiny Czarnej Bramy w pałacu parkowym
  • grobowiec hrabiego Maltzana
  • brama wjazdowa (dworska)
  • grodzisko Chmielnik, ślady osadnictwa z ok. 7000 lat p.n.e. z około 1815
Czarna Brama
Budynek banku PKO BP; dawna apteka

Nazwa, herb, flaga[edytuj | edytuj kod]

Nazwa Milicz pochodzi od imienia Milik, którego można uznać za legendarnego założyciela miasta. Została stworzona poprzez dodanie martwego już dziś przyrostka j, a więc brzmiała Milikj – podobnie jak Wrocławj czy Poznanj powstałe od Wroclawa i Poznana. Przyrostek ten z czasem powodował zmiękczenie poprzedzającej go spółgłoski, stąd dzisiejsza wymowa Wrocławia czy Poznań. Pierwotnie zatem nazwa Milicz musiała być wymawiana przez miękkie cz, które jednak w dalszych dziejach języka polskiego stwardniało.

Herb Milicza przedstawiający świętego Jerzego na koniu zabijającego smoka istnieje co najmniej od XV w., gdyż taki wizerunek widnieje na najstarszej zachowanej pieczęci miejskiej.

Burmistrzowie i pełniący funkcję burmistrza od 1990[edytuj | edytuj kod]

  • 1990-1994 – J. Wierzowiecki
  • 1994-1998 – T. Staniewska
  • 1998-2002 – W. Wall
  • 2002-2006 – R. Mieloch
  • 2006-2010 – D. Stachowiak, J. Supeł, D. Stachowiak, R. Augustyn, R. Mieloch, D. Duszyński, P. Wybierała
  • 2010-2014 – P. Wybierała

Komunikacja[edytuj | edytuj kod]

Przez miasto przebiegają drogi: krajowa i wojewódzkie:

oraz linia kolejowa ze stacją Milicz łącząca Milicz z miastami: Wrocław, Oleśnica, Krotoszyn, Jarocin, Poznań.

Komunikacje autobusowa w Miliczu i okolicach zapewnia lokalny oddział przedsiębiorstwa PKS Wolow sp. z o.o. Utrzymywane są regularne linie do Wrocławia, Wołowa, Trzebnicy, Oleśnicy, Poznania, Ostrowa Wielkopolskiego, Żmigrodu, Sulmierzyc, Krotoszyna, Jutrosina i in. Można tu też spotkać autobusy przedsiębiorstw PKS Konin, PKS Polbus Wrocław, PKS Leszno, PKS Ostrów Wielkopolski, PKS Bydgoszcz oraz PKS-Tour Jelenia Góra.

Klimat[edytuj | edytuj kod]

Średnia temperatura i opady dla Milicza
Miesiąc Sty Lut Mar Kwi Maj Cze Lip Sie Wrz Paź Lis Gru Roczna
Rekordowo wysokie temperatury [°C] 14 18 23 29 31 35 37 37 32 27 19 15 37
Średnie najwyższe temperatury [°C] 1.2 2.9 7.2 13.4 18.9 22.2 23.7 23.6 18.9 13.5 6.6 2.5 12,9
Średnia dzienna temperatura [°C] -1.7 -0.5 2.9 8.1 13.2 16.5 18.0 17.6 13.5 8.8 3.5 -0.1 8,3
Średnie najniższe temperatury [°C] -4.6 -3.7 -0.9 3.1 7.5 11.0 12.5 12.1 8.8 4.9 0.7 -2.7 4,0
Rekordowo niskie temperatury [°C] -28 -27 -20 -6 -2 1 4 3 -2 -6 -13 -24 -28
Opady [mm] 25 23 26 32 47 57 74 55 39 33 34 33 480
Średnia liczba dni z opadami 8 7 7 8 10 11 12 9 9 7 9 10 107
Źródło: Na podstawie wielolecia 1950-2000 [13] 2013-11-07

Turystyka i rekreacja[edytuj | edytuj kod]

Liczne trasy rowerowe przebiegają także przez kompleksy stawów hodowlanych (największych w Europie), malownicze tereny Parku Krajobrazowego „Dolina Baryczy” i na obrzeżach chronionego Rezerwatu „Stawy Milickie”. W Miliczu znajduje się też ostoja koników polskich. Rzeka Barycz wykorzystywana jest również do turystyki kajakowej.

Wspólnoty wyznaniowe[edytuj | edytuj kod]

W Miliczu mieści się dekanat Milicz wraz parafiami rzymskokatolickimi św. Andrzeja Boboli, św. Anny, św. Michała Archanioła. Działalność religijną prowadzą także dwa Zbory Świadków Jehowy: Milicz-Południe, Milicz-Północ[14].

Znane osoby związane z miastem[edytuj | edytuj kod]

  • Maria von Maltzan – hrabina, działaczka opozycji antyhitlerowskiej, ratująca Żydów w czasie II wojny światowej
  • Ida von Reinsberg-Düringsfeld – niemiecka pisarka
  • Marek Bukowski – aktor, reżyser, scenarzysta oraz producent (urodził się w Miliczu)
  • Damian Wojtaszek – siatkarz, reprezentant Polski

Współpraca międzynarodowa[edytuj | edytuj kod]

Miasta partnerskie:

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Ludność. Stan i struktura w przekroju terytorialnym. Stan w dniu 31 III 2011
  2. Pruski dokument z 1750 ustalający urzędowe opłaty na Śląsku – „Wznowione powszechne taxae-stolae sporządzenie, Dla samowładnego Xięstwa Sląska, Podług ktorego tak Auszpurskiey Konfessyi iak Katoliccy Fararze, Kaznodzieie i Kuratusowie Zachowywać się powinni. Sub Dato z Berlina, d. 8. Augusti 1750”.
  3. 3,0 3,1 3,2 Heinrich Adamy: Die Schlesischen Ortsnamen ihre entstechung und bedeutung. Breslau: Verlag von Priebotsch`s Buchhandlung, 1888, s. 9.
  4. Władysław Jan Grabski „300 miast wróciło do Polski” Instytut wydawniczy PAX Wrocław 1960.
  5. "Kodeks dyplomatyczny Wielkopolski", tom I, Biblioteka Kórnicka, Poznań 1877, str.243.
  6. "Codex Diplomaticus Maioris Poloniae", tomus II, Biblioteka Kórnicka, Poznań 1878, str. 292..
  7. Liber fundationis episcopatus Vratislaviensis online.
  8. H. Markgraf, J.W. Schulte, „Codex Diplomaticus Silesiae T.14 Liber Fundationis Episcopatus Vratislaviensis”, Breslau 1889.
  9. "Monumenta Poloniae Historica", Tom IV, Akademia Umiejętności w Krakowie, Lwów 1884, "Vita Sanctae Hedwigis", str. 607.
  10. „Wznowione powszechne taxae-stolae sporządzenie, Dla samowładnego Xięstwa Sląska, Podług ktorego tak Auszpurskiey Konfessyi iak Katoliccy Fararze, Kaznodzieie i Kuratusowie Zachowywać się powinni. Sub Dato z Berlina, d. 8. Augusti 1750”.
  11. Józef Lompa, „Krótki rys jeografii Śląska dla nauki początkowej”, Głogówek 1847, str.11.
  12. Rejestr zabytków nieruchomych woj. dolnośląskiego. Narodowy Instytut Dziedzictwa. [dostęp 19.9.2012]. s. 124.
  13. European Climate Assessment & Dataset. [dostęp 2013-11-07].
  14. Dane według raportów wyszukiwarki zborów (www.jw.org) z 4 czerwca 2014.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]