Wojcieszów

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Wojcieszów
Panorama Wojcieszowa
Panorama Wojcieszowa
Herb
Herb Wojcieszowa
Państwo  Polska
Województwo  dolnośląskie
Powiat złotoryjski
Gmina gmina miejska
Prawa miejskie 1973
Burmistrz Sławomir Maciejczyk
Powierzchnia 32,17 km²
Populacja (2011)
• liczba ludności
• gęstość

3 913[1]
122 os./km²
Strefa numeracyjna
+48 75
Kod pocztowy 59-550
Tablice rejestracyjne DZL
Położenie na mapie województwa dolnośląskiego
Mapa lokalizacyjna województwa dolnośląskiego
Wojcieszów
Wojcieszów
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Wojcieszów
Wojcieszów
Ziemia 50°57′17″N 15°55′23″E/50,954722 15,923056Na mapach: 50°57′17″N 15°55′23″E/50,954722 15,923056
TERC
(TERYT)
5020126011
Urząd miejski
ul. Pocztowa 1
59-550 Wojcieszów
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Wikisłownik Hasło Wojcieszów w Wikisłowniku
Strona internetowa
BIP
Osiedle w Wojcieszowie Górnym (1955-1958) ze stoków Połomu
Kościoły w Wojcieszowie Dolnym
Krzyż milenijny
Kościół parafialny pw. Najświętszej Maryi Panny Królowej Polski

Wojcieszów (do 1945 niem. Kauffung) – miasto i gmina leżące w województwie dolnośląskim, w powiecie złotoryjskim, położone nad rzeką Kaczawą, w Górach Kaczawskich w Sudetach Zachodnich.

W latach 1954-1973 osiedle typu miejskiego. W latach 1975-1998 miasto administracyjnie należało do województwa jeleniogórskiego.

Informacje ogólne[edytuj | edytuj kod]

Według danych z 31 marca 2011 miasto liczyło 3 913 mieszkańców.

Lokalny ośrodek usługowo-turystyczny. Zakłady wapiennicze, przemysł drzewny i spożywczy. W Wojcieszowie znajdują się trzy kościoły, dwie stacje kolejowe, szkoła podstawowa i gimnazjum, dom kultury, biblioteka miejska, ruiny zamku, ruiny szubienicy, kilka pałaców oraz wiele zabytkowych domów.

Przez miasto przebiega droga wojewódzka nr 328 i nieczynna linia kolejowa LegnicaZłotoryjaMarciszówKamienna Góra.

Nazwa[edytuj | edytuj kod]

Nazwa miejscowości pochodzi od staropolskiego imienia Wojciech. W kronice łacińskiej Liber fundationis episcopatus Vratislaviensis (pol. Księga uposażeń biskupstwa wrocławskiego) spisanej za czasów biskupa Henryka z Wierzbna w latach 1295–1305 miejscowość wymieniona jest jako Woycechdorf czyli wieś Wojciecha.[2]

Historia[edytuj | edytuj kod]

W X-XII wieku Słowianie zaczęli osiedlać się wzdłuż biegu Kaczawy i to oni założyli obecny Wojcieszów, zajmując się rybołówstwem i myślistwem. Według legendy na pobliskiej Górze Połom znajdował się święty gaj i pogańska świątynia. Wojcieszów założony został w XIII wieku. W 1366 roku książę Bolko II nadał rycerzowi Zedlitzowi tutejszy folwark za wierną służbę. Około XVI wieku zaczęto wydobywać krystaliczny wapień. W połowie XVIII wieku prowadzono tu roboty górnicze w poszukiwaniu złota i rud ołowiu.

Od 1742 roku włączony został do Prus, od 1945 roku należy do Polski. W 1956 roku miasto uzyskało status osiedla, a od 1973 prawa miejskie.

W latach 1955-1958 zbudowano osiedle mieszkaniowe w rejonie ulic Kochanowskiego i Żeromskiego (Wojcieszów Górny). Autorami projektu byli: Marianna Rostkowska, Stanisław Ryniak i Jan Kalinowski z Wojewódzkiego Biura Projektów we Wrocławiu[3].

Budowa geologiczna i bogactwa mineralne[edytuj | edytuj kod]

Wojcieszów położony jest w obrębie metamorfiku kaczawskiego. Wzniesienia wokół niego zbudowane są ze staropaleozoicznych skał metamorficznych facji zieleńcowej. Są to zieleńce i łupki zieleńcowe, fyllity, łupki serycytowe, łupki kwarcowe, wapienie krystaliczne, porfiroidy. Są one silnie zaangażowane tektonicznie - zafałdowane oraz poprzecinane uskokami i żyłami kwarcowymi.

Niektóre z nich były w przeszłości eksploatowane. Zieleńce, łupki i fyllity na lokalne potrzeby, natomiast wapienie krystaliczne na skalę przemysłową. Wapienie wojcieszowskie początkowo eksploatowano jako kamienie budowlane i ozdobne, później jako surowiec dla przemysłu wapienniczego.

Ponadto, od średniowiecza w rejonie Wojcieszowa wydobywano rudy miedzi z różnymi dodatkami, a w latach 40. i 50. XX w. prowadzono poszukiwania rud uranu.

Ochrona przyrody[edytuj | edytuj kod]

Na obszarze gminy znajduje się rezerwat przyrody Góra Miłek chroniący charakterystyczny dla Sudetów fragment regla dolnego na podłożu wapiennym z występującymi naturalnymi zespołami roślinnymi i bogatą fauną bezkręgowców[4].

Struktura powierzchni[edytuj | edytuj kod]

Według danych z roku 2002[5] Wojcieszów ma obszar 32,16 km², w tym:

  • użytki rolne: 38%
  • użytki leśne: 46%

Miasto stanowi 5,59% powierzchni powiatu.

Demografia[edytuj | edytuj kod]

Dane z 30 czerwca 2004[6]:

Opis Ogółem Kobiety Mężczyźni
jednostka osób  % osób  % osób  %
populacja 4014 100 2035 50,7 1979 49,3
gęstość zaludnienia
(mieszk./km²)
124,8 63,3 61,5

Religia[edytuj | edytuj kod]

Parafie

Zabytki[edytuj | edytuj kod]

Według rejestru Narodowego Instytutu Dziedzictwa na listę zabytków wpisane są[7]:

  • kościół parafialny pw. Wniebowzięcia Matki Bożej, pierwotnie wzniesiony w XIII w., przebudowywany w XVI w., XVIII w. i w 1913 r.; gotyckie, renesansowe i barokowe nagrobki, otoczony murem, obok plebania z XVIII w.
  • kościół ewangelicki, obecnie rzym.-kat. pomocniczy pw. bł. Piotra Jerzego Frassati, z l. 1742-45, 1754 r., z wieżą z 1912 r.
  • pałac Niemitz, przy ul. Chrobrego 167, z 1816 r., przebudowany w l. 1863-4 r., neogotycki, z ogrodem i zabudowaniami gospodarczymi

Wojcieszów Dolny

  • zespół pałacowy, ul. Bolesława Chrobrego 251:
    • pałac, XVI/XVII, przebudowany w latach 1858-60[8]
    • park krajobrazowy, z XIX w.
  • zespół pałacowy „Lestgut”, ul. Chrobrego 11 (ul. Miedziana 1):
    • pałac, z 1870 r., zabudowania gospodarcze
    • park krajobrazowy, z drugiej połowy XIX w.,

Wojcieszów Górny

  • zespół pałacowy, ul. Bolesława Chrobrego 48, z 1596 r., XVII w., przebudowany w 1880 r. i 1930 r., XIX/XX w.:
    • pałac
    • park
  • zespół pałacowy, ul. Targowa 4, z XVIII/XIX w.:
  • pałac
  • park

inne zabytki:

  • zespół dworski, przy ul. Chrobrego 98, z przełomu XIX i XX w., z zabudowaniami gospodarczymi
  • ruiny zamku z XIV w., zniszczonego w czasie wojen husyckich
  • ruiny szubienicy
  • piece do wypalania wapna z XVIII/XIX wieku
  • kościół Matki Bożej Królowej Polski z lat 80. XX w.

Zagospodarowanie turystyczne[edytuj | edytuj kod]

Osoby związane[edytuj | edytuj kod]

Sąsiednie gminy[edytuj | edytuj kod]

Bolków, Janowice Wielkie, Świerzawa

Przypisy

  1. Ludność. Stan i struktura w przekroju terytorialnym. Stan w dniu 31 III 2011.
  2. Liber fundationis episcopatus Vratislaviensis online
  3. praca zbiorowa, Dwadzieścia pięć lat architektury we Wrocławiu i na Dolnym Śląsku, SARP Wrocław, 1973, s.16
  4. Rejestr rezerwatów przyrody województwa dolnośląskiego, RDOŚ stan na 18 czerwca 2013. [dostęp 27-01-2014].
  5. Portal Regionalny i Samorządowy REGIOset (pol.). regioset.pl. [dostęp 2010-09-14].
  6. Baza Demograficzna – Tablice predefiniowane – Wyniki badań bieżących; Stan i struktura ludności; Ludność według płci i miast (pol.). GUS. [dostęp 2010-09-14].
  7. Rejestr zabytków nieruchomych woj. dolnośląskiego. Narodowy Instytut Dziedzictwa. [dostęp 16.11.2012]. s. 266.
  8. Łuczyński Romuald M. Zamki, dwory i pałace w Sudetach, Legnica, 2008, s. 420

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]