Pius V: Różnice pomiędzy wersjami
[wersja przejrzana] | [wersja przejrzana] |
Znaczniki: Z urządzenia mobilnego Z wersji mobilnej (przeglądarkowej) |
m ilustracja Znaczniki: Wycofane VisualEditor |
||
Linia 1: | Linia 1: | ||
{{Duchowny infobox |
{{Duchowny infobox |
||
|imię przybrane = Pius V |
|imię przybrane = Pius V |
||
|imię przybrane org = Pius Quintus |
|imię przybrane org = Pius Quintus |
||
|imię i nazwisko = Michele Ghislieri |
|imię i nazwisko = Michele Ghislieri |
||
|imię i nazwisko org = |
|imię i nazwisko org = |
||
|tytuł = Papież<br />Biskup Rzymu |
|tytuł = Papież<br />Biskup Rzymu |
||
|grafika = |
|grafika = El Greco 050.jpg |
||
|opis grafiki = Pius V |
|opis grafiki = Święty Pius V |
||
|alt grafiki = |
|alt grafiki = |
||
|herb = C o a Pius V.svg |
|herb = C o a Pius V.svg |
||
|dewiza = |
|dewiza = |
||
|dewiza - j. polski = |
|dewiza - j. polski = |
||
|kraj działania = [[Państwo Kościelne]] |
|kraj działania = [[Państwo Kościelne]] |
||
|data urodzenia = 17 stycznia 1504 |
|data urodzenia = 17 stycznia 1504 |
||
|miejsce urodzenia = [[Bosco Marengo|Bosco]] |
|miejsce urodzenia = [[Bosco Marengo|Bosco]] |
||
|data śmierci = 1 maja 1572 |
|data śmierci = 1 maja 1572 |
||
|miejsce śmierci = [[Rzym]] |
|miejsce śmierci = [[Rzym]] |
||
|miejsce pochówku = |
|miejsce pochówku = |
||
|1. funkcja = Papież |
|1. funkcja = Papież |
||
|1. funkcja - okres = 7 stycznia 1566 do 1 maja 1572 |
|1. funkcja - okres = 7 stycznia 1566 do 1 maja 1572 |
||
|2. funkcja = Biskup Mondovi |
|2. funkcja = Biskup Mondovi |
||
|2. funkcja - okres = 17 marca 1560–7 stycznia 1566 |
|2. funkcja - okres = 17 marca 1560–7 stycznia 1566 |
||
|wyznanie = [[katolicyzm]] |
|wyznanie = [[katolicyzm]] |
||
|kościół = [[Kościół łaciński|rzymskokatolicki]] |
|kościół = [[Kościół łaciński|rzymskokatolicki]] |
||
|inkardynacja = |
|inkardynacja = |
||
|data ślubów zakonnych = 18 maja 1521 |
|data ślubów zakonnych = 18 maja 1521 |
||
|data diakonatu = |
|data diakonatu = |
||
|data ordynacji = |
|data ordynacji = |
||
|data święceń = 1528 |
|data święceń = 1528 |
||
|data nominacji = 4 września 1556 |
|data nominacji = 4 września 1556 |
||
|data sakry = 14 września 1556 |
|data sakry = 14 września 1556 |
||
|data patriarchatu = |
|data patriarchatu = |
||
|data kreacji = 15 marca 1557 |
|data kreacji = 15 marca 1557 |
||
|papież kreujący = [[Paweł IV (papież)|Paweł IV]] |
|papież kreujący = [[Paweł IV (papież)|Paweł IV]] |
||
|kościół tytularny = [[Bazylika Santa Maria sopra Minerva|Santa Maria sopra Minerva]] (24 marca 1557)<br />[[Bazylika św. Sabiny w Rzymie|S. Sabina]] (14 kwietnia 1561)<br />S. Maria sopra Minerva (15 maja 1565) |
|kościół tytularny = [[Bazylika Santa Maria sopra Minerva|Santa Maria sopra Minerva]] (24 marca 1557)<br />[[Bazylika św. Sabiny w Rzymie|S. Sabina]] (14 kwietnia 1561)<br />S. Maria sopra Minerva (15 maja 1565) |
||
|data pontyfikatu = 7 stycznia 1566 |
|data pontyfikatu = 7 stycznia 1566 |
||
|faksymile = |
|faksymile = |
||
|opis faksymile = |
|opis faksymile = |
||
|odznaczenia = |
|odznaczenia = |
||
|commons = Category:Pius V |
|commons = Category:Pius V |
||
|wikiźródła = |
|wikiźródła = |
||
|wikicytaty = Pius V |
|wikicytaty = Pius V |
||
|wikinews = |
|wikinews = |
||
|www = |
|www = |
||
}} |
}} |
||
{{Sukcesja apostolska infobox |
{{Sukcesja apostolska infobox |
||
Linia 57: | Linia 57: | ||
|biskupi współkonsekrowani = |
|biskupi współkonsekrowani = |
||
}} |
}} |
||
{{Święty infobox |
{{Święty infobox |
||
|rodzaj = Święty |
|rodzaj = Święty |
Wersja z 14:36, 27 cze 2024
Michele Ghislieri | ||
Papież Biskup Rzymu | ||
![]() Święty Pius V | ||
| ||
Kraj działania | ||
---|---|---|
Data i miejsce urodzenia |
17 stycznia 1504 | |
Data i miejsce śmierci |
1 maja 1572 | |
Miejsce pochówku | ||
Papież | ||
Okres sprawowania |
7 stycznia 1566 do 1 maja 1572 | |
Biskup Mondovi | ||
Okres sprawowania |
17 marca 1560–7 stycznia 1566 | |
Wyznanie | ||
Kościół | ||
Śluby zakonne |
18 maja 1521 | |
Prezbiterat |
1528 | |
Nominacja biskupia |
4 września 1556 | |
Sakra biskupia |
14 września 1556 | |
Kreacja kardynalska |
15 marca 1557 | |
Kościół tytularny |
Santa Maria sopra Minerva (24 marca 1557) | |
Pontyfikat |
7 stycznia 1566 | |
![]() |
Data konsekracji |
14 września 1556 | ||||||||||
---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
Konsekrator | |||||||||||
Współkonsekratorzy | |||||||||||
|
![]() | |
Czczony przez | |
---|---|
Beatyfikacja |
27 kwietnia 1672 |
Kanonizacja |
22 maja 1712 |
Wspomnienie |
30 kwietnia |
Atrybuty |
Matka Boża, miecz ognisty, różaniec[1] |
![]() |
Pius V (łac. Pius V, właśc. Michele Ghislieri OP; ur. 17 stycznia 1504 w Bosco Marengo, zm. 1 maja 1572 w Rzymie[2]) – włoski duchowny katolicki, papież w okresie od 7 stycznia 1566 do 1 maja 1572, święty Kościoła katolickiego[3].
Życiorys
Życie przed wyborem na papieża
Jego chrzcielnym imieniem było Antonio[4]. Pochodził z ubogiej rodziny, pracował w dzieciństwie jako pasterz. Jego rodzicami byli Paolo Ghislieri i Domenica Augeria[4]. W wieku 14 lat wstąpił do zakonu dominikanów w konwencie św. Piotra Męczennika w Vigevano i przyjął imię Michał (wł. Michele)[2]. W 1528 w Genui przyjął święcenia kapłańskie. Począwszy od XVII wieku przypisuje mu się błędnie karierę akademicką – studia w Bolonii oraz profesurę teologii na uniwersytecie w Pawii. W rzeczywistości Ghislieri uczył się w studium konwentu w Vigevano, po przyjęciu święceń kapłańskich był jedynie lektorem teologii w dominikańskich konwentach św. Tomasza w Pawii[5] oraz św. Stefana w Bergamo[6]. Tytuł magisterski został mu przyznany dopiero 20 sierpnia 1553 na mocy bulli papieża Juliusza III, nie w wyniku ukończenia odpowiednich studiów, lecz na mocy autorytetu apostolskiego[7]. W latach 30. XVI wieku Michele Ghislieri był przeorem kolejno konwentów w Vigevano, Soncino, Alba i ponownie w Vigevano. W 1536 był wikariuszem trybunału inkwizycji w Bergamo[6]. Przez pewien czas był spowiednikiem gubernatora Mediolanu markiza Alfonsa d’Avalos. W 1539 był przejściowo przypisany do konwentu S. Secondo w Wenecji. W październiku 1542 został mianowany wikariuszem trybunału inkwizycyjnego w Pawii[5].
W 1550 kapituła lombardzkiej prowincji dominikanów mianowała go inkwizytorem diecezji Como[5]. Jego niezłomna postawa w sporze z miejscową kapitułą katedralną, którą podejrzewał o sprzyjanie reformacji, zwróciła uwagę kardynała Gian Pietro Carafy, inkwizytora generalnego Rzymskiej Inkwizycji, który zaczął wykorzystywać Ghislieriego jako delegata Rzymskiej Inkwizycji do poszczególnych zadań. W listopadzie i grudniu 1550 i ponownie w kwietniu i maju 1551 Ghislieri działał z ramienia Inkwizycji Rzymskiej w Bergamo, gdzie zebrał dowody mocno obciążające miejscowego biskupa Vittore Soranzo i doprowadził do jego aresztowania[5][8]. W marcu 1551 przebywał z kolei w Ferrarze, gdzie przesłuchiwał i ostatecznie skazał na śmierć Giorgio Rioli, zwanego il Siculo, jednego z najbardziej znanych przedstawicieli włoskiej reformacji[9][8]. 3 czerwca 1551 papież Juliusz III mianował go komisarzem generalnym Inkwizycji Rzymskiej (sprawował tę funkcję do 1557)[5][8][10][11].
4 września 1556 Carafa, już jako papież Paweł IV, mianował Ghislieriego biskupem Nepi i Sutri (konsekracja 14 września 1556), a w marcu 1557 kardynałem, z tytułem Santa Maria sopra Minerva[4]. W grudniu 1558 Ghislieri otrzymał także godność najwyższego inkwizytora. Papież Pius IV przeniósł go w marcu 1560 na stolicę biskupią Mondovi[2]. Stosunki Ghislieriego z Piusem IV nie układały się najlepiej, kardynał m.in. sprzeciwiał się nominacji kardynalskiej dla 13-letniego Ferdynanda Medyceusza. Mimo to w 1564 uzyskał potwierdzenie swej pozycji jako zwierzchnika Świętego Oficjum[12].
Pontyfikat
Po śmierci Piusa IV, konklawe 1565–1566 wybrało kardynała Ghislieriego na papieża 7 stycznia 1566[3]. Przyjął on imię Piusa V i został koronowany w dniu swoich urodzin, 17 stycznia 1566. Swój wybór, Pius mógł zawdzięczać liderowi reformatorskiej frakcji kardynałów, na czele z Karolem Boromeuszem[3]. Papież-asceta, wieloletni inkwizytor, poświęcił swój pontyfikat zadaniom reformy Kościoła w duchu soboru trydenckiego. Zamierzał wprowadzić w Watykanie rygory klasztorne[2].
W swojej pierwszej mowie papieskiej stwierdził, że Rzym wydaje mu się tak niemoralny, jak w czasach rozkwitu renesansu[2]. Zażądał usunięcia z Rzymu prostytutek. Nakazał, aby wszystkie rzymskie nierządnice wyszły za mąż. Decyzję tę oprotestowali senatorowie, którzy podnosili, że celibat powoduje powstanie prostytucji, a w przypadku jej zakazania księża zaczną napastować cnotliwe kobiety. Pius V odrzucił te argumenty, prostytutki zaczęły być ścigane i publicznie chłostane, co przyczyniło się do śmierci wielu z nich. Te działania spowodowały szybki wzrost ilości zachowań homoseksualnych, w związku z czym ostatecznie Pius zezwolił prostytutkom na funkcjonowanie w Rzymie, jednak ograniczając ich poruszanie się do wyznaczonego obszaru[13].
Wydał też bullę zabraniającą kapłańskim dzieciom z nieprawego łoża dziedziczenia własności Kościoła. Chciał także zniszczyć wszystkie starożytne budowle i pomniki w okolicach Rzymu, jako że były dziełem pogan. Zabronił też Rzymianom wchodzić do karczm. Zaprowadził porządek w Rzymie, wydając nakaz rezydującym przy Kurii biskupom powrotu do swoich diecezji[2]. Wygnani zostali z Rzymu także mnisi pozostający przez lata poza macierzystymi klasztorami wbrew regułom zakonnym. W oczach jednego z posłów weneckich Pius uchodził za człowieka, który chciał zmienić Rzym w jeden wielki klasztor[2]. Pomimo zatwierdzania wyroków Inkwizycji, był uważany za władcę sprawiedliwego[2]. Dwa razy w tygodniu osobiście przyjmował skargi ubogich, zaś raz w miesiącu (również osobiście) przyjmował zażalenia na urzędników papieskich oraz na wyroki sądów i rozstrzygał je na korzyść poszkodowanych. Dzięki niemu powstało wiele szkół, szpitali i przytułków. Jego sukcesem było również uzdrowienie administracji w Państwie Kościelnym. Powołał do życia Kongregację Indeksu, zajmującą się cenzurą publikacji[2]. W okresie pontyfikatu Piusa przeprowadzono trzy lokalne synody w państwach włoskich, m.in. w Neapolu i Mediolanie. Powołał także komisję do zrewidowania Wulgaty[2].
Pius V zdecydowanie wspierał katolików we Francji i poparł regentkę Katarzynę Medycejską w walce z hugenotami[2]. Jednakże w 1570 roku zawarto traktat pokojowy, zapewniający hugenotom wolność religijną[2]. Był także inicjatorem Świętej Ligi przeciwko Turcji i krótko przed śmiercią świętował sukces – flota Ligi złożona z okrętów weneckich i hiszpańskich 7 października 1571 odniosła pod Lepanto zwycięstwo nad siłami sułtana Selima II[3]. Ustanowił dzień 7 października, świętem Matki Boskiej Różańcowej[3] (początkowo pod nazwą „Matki Boskiej Zwycięskiej”). W 1570 papież ekskomunikował królową Anglii Elżbietę I[3]. Działanie takie spowodowało ochłodzenie stosunków z Hiszpanią i Francją i wręcz zantagonizowanie stosunków z cesarzem Maksymilianem II, który dodatkowo nie opowiedział się stanowczo przeciw protestantom, na co papież odpowiedział nominacją na księcia Toskanii dla Kosmy Medyceusza[2]. Sam Pius V skazał na śmierć 40 włoskich protestantów[14].
W 1567 Pius V ogłosił św. Tomasza z Akwinu Doktorem Kościoła oraz nakazał w 1570 publikację dzieł wszystkich teologa (17 tomów)[2]. Staraniem tego papieża wydane zostały odnowione, główne księgi liturgiczne rytu rzymskiego: mszał (Missale Romanum, 1570) i brewiarz (Breviarium Romanum, 1568) oraz pierwszy katechizm katolicki (Catechismus Romanus, 1566)[2]. W 1567 potępił 75 tez wyłożonych przez Michała Bajusa, prekursora jansenizmu[2].
Papież zmarł w maju 1572 po chorobie nerek. Pochowany pierwotnie w bazylice watykańskiej, 9 stycznia 1588 jego relikwie zostały przeniesione do bazyliki Matki Bożej Większej. Papież Klemens X ogłosił go 1 maja 1672 (w 100-lecie śmierci) błogosławionym, a Klemens XI świętym (22 maja 1712)[2]. Dniem jego pamięci liturgicznej w Kościele katolickim jest od reformy kalendarza liturgicznego w 1969 roku 30 kwietnia (poprzednio 5 maja)[3][15].
Pius V jest patronem Malty oraz Kongregacji Nauki Wiary.
Kreował 21 kardynałów na trzech konsystorzach[4].
Ważniejsze dokumenty papieskie
- Konstytucja apostolska Quo primum z 14 lipca 1570, ustanawiająca Wieczny Kanon Mszy Świętej.
- Konstytucja apostolska Ex omnibus afflictionibus z 1567 roku, potępiająca naukę Bajusa na temat łaski Bożej.
- Bulla Regnans in Excelsis z 27 kwietnia 1570 roku, ekskomunikująca królową Anglii Elżbietę I.
Zobacz też
Przypisy
- ↑ Józef Marecki, Lucyna Rotter, Jak czytać wizerunki świętych leksykon atrybutów i symboli hagiograficznych, Kraków: Towarzystwo Autorów i Wydawców Prac Naukowych „Universitas”, 2009, s. 508, ISBN 978-83-242-0910-1 .
- ↑ a b c d e f g h i j k l m n o p q John N. D. Kelly: Encyklopedia papieży. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy, 1997, s. 374-376. ISBN 83-06-02633-0.
- ↑ a b c d e f g Rudolf Fischer-Wollpert: Leksykon papieży. Kraków: Znak, 1996, s. 136-137. ISBN 83-7006-437-X.
- ↑ a b c d Ghislieri, O.P., Michele. The Cardinals of the Holy Roman Church. [dostęp 2013-08-19]. (ang.).
- ↑ a b c d e Simona Feci: Pio V, santo. Enciclopedia dei Papi, 2000. [dostęp 2013-08-19]. (wł.).
- ↑ a b GIULIO ORAZIO BRAVI, Note e documenti per la storia della Riforma a Bergamo (1536-1544), ARCHIVIO STORICO BERGAMASCO. Rassegna semestrale di storia e cultura, N. 2, Anno VI, 1986, s. 185 i nast.
- ↑ Michael Tavuzzi, Renaissance Inquisitors. Dominican Inquisitors and Inquisitorial Districts in Northern Italy, 1474-1527, Brill: Leiden – Boston 2007, s. 42-43, 210.
- ↑ a b c Andrea Del Col: L’Inquisizione in Italia. Mediolan: Oscar Mondadori, 2010, s. 311. ISBN 978-88-04-53433-4.
- ↑ Christopher Black: The Italian Inquisition. New Haven & Londyn: Yale University Press, 2009, s. 28. ISBN 978-0-300-11706-6.
- ↑ Christopher Black: The Italian Inquisition. New Haven & Londyn: Yale University Press, 2009, s. 23. ISBN 978-0-300-11706-6.
- ↑ Michael Tavuzzi, Renaissance Inquisitors. Dominican Inquisitors and Inquisitorial Districts in Northern Italy, 1474-1527, Brill: Leiden – Boston 2007, s. 210.
- ↑ Andrea Del Col: L’Inquisizione in Italia. Mediolan: Oscar Mondadori, 2010, s. 759. ISBN 978-88-04-53433-4.
- ↑ Sebastian Duda , Śmiertelny megaorgazm kardynała, czyli stosunki na linii prostytutki – Kościół [online], wyborcza.pl, 15 kwietnia 2019 [dostęp 2019-04-23] (pol.).
- ↑ Grzegorz Ryś: Każdy wyrok śmierci wykonany w wyniku inkwizycyjnego dochodzenia był zbrodnią. deon.pl, 2020-10-27. [dostęp 2020-10-27].
- ↑ Henryk Fros SJ, Franciszek Sowa: Księga imion i świętych. T. 4: M-P. Kraków: WAM, Księża Jezuici, 2000, s. 646. ISBN 83-7097-671-9.
Bibliografia
- Jan Wierusz Kowalski, Poczet papieży, Warszawa 1986.
- Święty Pius V, papież. Internetowa Liturgia Godzin. [dostęp 2013-08-19]. (pol.).
- Pope St. Pius V. Catholic Encyclopedia. [dostęp 2013-08-19]. (ang.).
Linki zewnętrzne
- Pius V [online], catholic-hierarchy.org [dostęp 2011-07-26] (ang.).
- Pius V w bazie opoka.org.pl (pl.)
- ISNI: 0000000120966134
- VIAF: 89607114
- ULAN: 500324154
- LCCN: n79086294
- GND: 118792423
- LIBRIS: rp369hb90dwf2cz
- BnF: 11919954n
- SUDOC: 027075516
- SBN: SBLV315151
- NLA: 50067479
- NKC: skuk0004615
- BNE: XX4579233
- NTA: 072482567
- BIBSYS: 90933786
- Open Library: OL4871357A
- PLWABN: 9810685004105606
- NUKAT: n2006076105
- J9U: 987007272953705171
- CANTIC: a10138171
- NSK: 000055521
- CONOR: 227120995, 128611683
- BNC: 000217686
- ΕΒΕ: 165482
- LIH: LNB:V*371666;=BP
- RISM: people/30026961