Zamek w Rydzynie

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Zamek w Rydzynie
Obiekt zabytkowy nr rej. 52 z 29.04.1930 [1]
Elewacja zachodnia
Elewacja zachodnia
Państwo  Polska
Miejscowość Rydzyna
Adres Plac Zamkowy 1
Właściciel Stowarzyszenie Inżynierów i Techników Mechaników Polskich
Położenie na mapie Rydzyny
Mapa lokalizacyjna Rydzyny
Zamek w Rydzynie
Zamek w Rydzynie
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Zamek w Rydzynie
Zamek w Rydzynie
Ziemia 51°47′14,5278″N 16°40′15,7506″E/51,787369 16,671042
Strona internetowa

Zamek w Rydzyniezamek znajdujący się w Rydzynie przy Placu Zamkowym 1[2].

Historia[edytuj]

Pierwotny gotycki zamek Rydzyńskich z XV w. został zbudowany na sztucznej wyspie przetrwał niecałe dwa stulecia. W latach 1682–1695, częściowo na jego murach, wzniesiono barokową rezydencję Leszczyńskich herbu Wieniawa według projektu królewskiego architekta Józefa Szymona Bellottiego i Pompeo Ferrariego. Już wówczas zamek uzyskał formę czterokondygnacyjnego, czteroskrzydłowego założenia z wewnętrznym dziedzińcem i czterema basztami na narożach. Dekorację wnętrz zrealizował Michelangelo Palloni. Około 1700 dokonana została przebudowa zamku według projektu Pompeo Ferrariego, specjalnie sprowadzonego przez Leszczyńskich z Rzymu. Na wzór projektów Berniniego (Palazzo Barberini, przebudowa Luwru) przebudował on zachodnie skrzydło zamku, tworząc wyrazistą oś z rynkiem miasta.

Zamek w Rydzynie, XIX w.
Sala balowa – freski autorstwa Jerzego Wilhelma Neunhertza
Sala morska – dekoracja rzeźbiarska o motywach morskich[3]
Zamek w Rydzynie, fosa
Zespół zamkowy z XVII-XVIII, XX w.: oficyna, ujeżdżalnia
Ruiny kaskady z maszkaronem, park przy zamku w Rydzynie

Kolejna przebudowa, dokonana już dla Sułkowskich, miała miejsce w latach 1742–1745. Śląski architekt Karol Marcin Frantz, początkowo realizując koncepcje Pompeo Ferrariego, zmienił wystrój elewacji na rokokowy, założył nowe dachy i hełmy na basztach. Frantz przebudował także salę balową, w której znalazł się plafon śląskiego malarza Jerzego Wilhelma Neunhertza przedstawiający apoteozę zaślubin Aleksandra Józefa Sułkowskiego z Aleksandrą Przebendowską (bogowie olimpijscy składający hołd połączonym herbom Sułkowskich i Przebendowskich). W dalszych latach Frantz realizował już własne pomysły, m.in. ok. 1750 stworzył dodatkową oś od strony północnej poprzez wzniesienie okazałych budynków stajni, wozowni i oficyn. W samym zamku, w skrzydle północnym, dodał środkowy ryzalit, stanowiący wejście do głównej klatki schodowej oraz wybudował kamienny most łączący wejście z owalnym placem przed budynkami gospodarczymi.

Po wschodniej stronie zamku znajduje się park, pierwotnie regularny, ok. 1820 przekształcony na krajobrazowy, w stylu angielskim. W parku istniało wiele pawilonów (m.in. pomarańczarnia, pawilon turecki, zameczek myśliwski), z których obecnie zachował się tylko odremontowany pawilon strzelnicy z 1772. W pobliżu zamku, od strony północnej, dwie figury sfinksów.

Architektem ostatniej większej przebudowy z lat 1785–1790 był Ignacy Graff. Wówczas to, prawdopodobnie według projektu Dominika Merliniego, przebudowano salę balową poprzez dodanie par korynckich kolumn wielkiego porządku wokół ścian i umieszczenie posągów pomiędzy nimi. Przebudowano również wtedy oficyny. W latach 1927–1928 (pod kierunkiem Stefana Cybichowskiego) adaptowano budynek na potrzeby gimnazjum.

Od 1928 do wybuchu wojny w 1939 zamek był siedzibą eksperymentalnej szkoły Gimnazjum i Liceum im. Sułkowskich, prowadzonej przez Fundację Sułkowskich pod dyrekcją Tadeusza Łopuszańskiego. Uczniem tego gimnazjum był Franciszek Walicki, dziennikarz muzyczny, publicysta, autor tekstów piosenek, działacz kulturalny, współtwórca wielu zespołów muzycznych i także kompozytor.

W latach okupacji w zamku mieściła się szkoła Hitlerjugend z internatem.

W 1945, bezpośrednio po wyzwoleniu, zamek został ograbiony i spalony do gołych murów przez żołnierzy Armii Czerwonej. Odbudowa do stanu surowego dokonana została w latach 1950-1965. W 1970 r. zamek został przekazany Stowarzyszeniu Inżynierów i Techników Mechaników Polskich. Nowy właściciel przeprowadził w latach 1972–1977 rekonstrukcję konserwatorską niektórych wnętrz, przeznaczając budynek na hotel z zapleczem konferencyjnym i gastronomicznym, którą to rolę zamek pełni do dziś. Ukoronowaniem prac rekonstrukcji zamku do dawnej świetności było nadanie dyplomu „Europa Nostra” 15 maja 1994. W uroczystości Prezes Rady Naukowej organizacji Europa Nostra, prof. Gianni Perbelinii, wręczył Dyplom Honorowy Przewodniczącemu Rady Głównej SIMP-u[4].

Hotel „Zamek w Rydzynie” jest przedsiębiorstwem należącym do Stowarzyszenia Inżynierów i Techników Mechaników Polskich – SIMP.

Legenda[edytuj]

Istnieje legenda, że raz do roku podczas burzliwej nocy na zamku mszę świętą odprawia kościotrup księdza razem z ministrantami. W nabożeństwie tym uczestniczy biała pani, która następnie spowiada się, ale nie otrzymuje rozgrzeszenia. A później widma znikają[5].

Przypisy

Bibliografia[edytuj]

  • „Zamek i Klucz Rydzynski” – Leon Preibisz, Rydzyna 1938; reprint 1991.

Linki zewnętrzne[edytuj]