Przejdź do zawartości

Pałac w Sobieszowie

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Pałac w Sobieszowie
Symbol zabytku nr rej. 900/J z 14.08.1987[1]
Ilustracja
Pałac w Sobieszowie
Państwo

 Polska

Województwo

 dolnośląskie

Miejscowość

Jelenia Góra (Sobieszów)

Typ budynku

pałac

Inwestor

Johann Anton von Schaffgotsch (1675-1742)

Rozpoczęcie budowy

1705

Ukończenie budowy

1712

Pierwszy właściciel

Johann Anton von Schaffgotsch (1675-1742)

Położenie na mapie Jeleniej Góry
Mapa konturowa Jeleniej Góry, po lewej znajduje się ikonka pałacu z opisem „Pałac w Sobieszowie”
Położenie na mapie Polski
Mapa konturowa Polski, po lewej nieco na dole znajduje się ikonka pałacu z opisem „Pałac w Sobieszowie”
Położenie na mapie województwa dolnośląskiego
Mapa konturowa województwa dolnośląskiego, po lewej znajduje się ikonka pałacu z opisem „Pałac w Sobieszowie”
Ziemia50°50′47″N 15°38′21″E/50,846389 15,639167

Pałac w Sobieszowie – zabytkowy[2] pałac[3] w Jeleniej Górze, w województwie dolnośląskim.

Zespół zabudowy położony jest w środkowej części Sobieszowa (aktualnie dzielnicy Jeleniej Góry), pomiędzy ulicami Karkonoską a Cieplicką. Pałac stoi na krawędzi skarpy, przy drodze do Piechowic.

Historia

[edytuj | edytuj kod]

Po pożarze w roku 1675 zamku Chojnik, rodowego gniazda Schaffgotschów, jego właściciele zmuszeni byli do wzniesienia nowej siedziby. Budowę rozpoczęto w 1705 r. na zlecenie Johanna Antona von Schaffgotsch(inne języki) (1675-1742), żonatego z Marią Franciszką Serényi von Kis-Serény (1679–1707)[4]. Kierował nią mistrz budowlany Eliasz Scholze z Bolesławca. Zakończenie prac budowlanych nastąpiło w 1712 r. Pałac początkowo był główną siedzibą rodu. Po przeprowadzce Schaffgotschów do pałacu w Cieplicach stał się ich rezydencją letnią. Pod koniec XVIII w. Schaffgotschowie przekazali budynek zarządcy dóbr i sądowi ziemskiemu. Wnętrza przebudowane po 1945 r. Do roku 2012 mieściła się tu siedziba Zespołu Szkół Rolniczych i Agroturystycznych[5]. 14 sierpnia 2013 budynek został przekazany Karkonoskiemu Parkowi Narodowemu w celu utworzenia centrum edukacyjnego[6]. W 2023 roku gmach otwarto pracach konserwatorskich[7].

Opis obiektu

[edytuj | edytuj kod]

Pałac o planie prostokątnym położono na obudowanych kamieniami skarpach z szerokimi schodami od frontu. Obiekt trzykondygnacyjny, o elewacji frontowej 11-osiowej z trzyosiowymi ryzalitami wejściowymi na osi, wieńczonymi prostymi tympanonami. Pod okapem przebiega fryz ornamentowy o motywie akantu. Pośrodku, na osi elewacji, fryz przerywa maszkaron. W elewacji ogrodowej zachował się kamienny, prostokątny portal zwieńczony frontonem typu entrecoupé (z przerwą)[8], w której znajduje się kartusz z bujnymi labrami wychodzącymi z przerwy, zawierający pierwotnie hrabiowski (graf) herb Schaffgotschów[9]. Bryłę nakrywa dach czterospadowy. W przyziemiu zachował się dwutraktowy układ wnętrz z holem i klatką schodową pośrodku, w części północno-wschodniej – wnętrza w układzie trzytraktowym. Poniżej pałacu został zaplanowany szeroki dziedziniec gospodarczy, otoczony zabudowaniami dawnego folwarku z XVIII i XIX w. Na majdan składają się oficyny i budynki gospodarcze, wydzielające pośrodku czworoboczny dziedziniec. W części obiektów przetrwały kamienne portale, sklepienia kolebkowe i sklepienia baldachimowe wsparte na filarach.

Przypisy

[edytuj | edytuj kod]
  1. Rejestr zabytków nieruchomych woj. dolnośląskiego. [dostęp 2013-03-31 s.44]. [zarchiwizowane z tego adresu (2019-03-27)].
  2. Rejestr zabytków nieruchomych – województwo dolnośląskie [online], Narodowy Instytut Dziedzictwa, 31 marca 2024.
  3. NID: Wykaz zabytków nieruchomych wpisanych do rejestru zabytków, woj. dolnośląskie. nid.pl, 2023-06-30. [dostęp 2023-07-19]. (pol.).
  4. Maria Franziska Serényi de Kisserény. [dostęp 2024-06-03].
  5. Janusz Czerwiński, Ryszard Chanas: Dolny Śląsk - przewodnik. Warszawa: Sport i Turystyka, 1977 s. 223
  6. Co z pałacem w Sobieszowie?
  7. "Pałac w Sobieszowie" jak nowy [online], Jelonka.com, 28 września 2023 [dostęp 2024-02-27] (pol.).
  8. Fronton. [dostęp 2024-01-18]. (fr.).
  9. Portal elewacji ogrodowej. polska-org.pl. [dostęp 2023-07-29]. (pol.).

Bibliografia

[edytuj | edytuj kod]
  • Wojciech Kapałczyński, Piotr Napierała: Zamki, pałace i dwory Kotliny Jeleniogórskiej. Wrocław: Fundacja Doliny Pałaców i Ogrodów Kotliny Jeleniogórskiej, 2005, s. 34-36. ISBN 83-92292-21-9.
  • Zabytki sztuki w Polsce : Śląsk. Warszawa: Krajowy Ośrodek Badań i Dokumentacji Zabytków, 2006., 2005, s. 363. ISBN 83-92290-61-5.
  • A. Kuzio-Podrucki, Schaffgotschowie. Dzieje wielkiego rodu z Europy Środkowej, Katowice 2024, ISBN 978-8367152-61-7