Kościół św. Michała Archanioła w Szalowej

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Kościół św. Michała Archanioła
w Szalowej
Distinctive emblem for cultural property.svg A/1403/M z dnia 05.03.1931 i 20.02.2014[1]
kościół parafialny
Ilustracja
Widok od frontu
Państwo  Polska
Województwo  małopolskie
Miejscowość Szalowa
Wyznanie katolickie
Kościół rzymskokatolicki
Parafia św. Michała Archanioła w Szalowej
Wezwanie św. Michała Archanioła
Położenie na mapie gminy Łużna
Mapa lokalizacyjna gminy Łużna
Kościół św. Michała Archanioła w Szalowej
Kościół św. Michała Archanioła
w Szalowej
Położenie na mapie powiatu gorlickiego
Mapa lokalizacyjna powiatu gorlickiego
Kościół św. Michała Archanioła w Szalowej
Kościół św. Michała Archanioła
w Szalowej
Położenie na mapie województwa małopolskiego
Mapa lokalizacyjna województwa małopolskiego
Kościół św. Michała Archanioła w Szalowej
Kościół św. Michała Archanioła
w Szalowej
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Kościół św. Michała Archanioła w Szalowej
Kościół św. Michała Archanioła
w Szalowej
Ziemia49°40′56,00″N 21°01′17,75″E/49,682222 21,021597
Wnętrze

Kościół św. Michała Archanioła w Szalowejrzymskokatolicki kościół parafialny z pierwszej połowy XVIII wieku.

Kościół w Szalowej znajduje się na szlaku architektury drewnianej województwa małopolskiego i uznawany jest za jeden z najcenniejszych drewnianych barokowych kościołów w Polsce. Obiekt o charakterze bazylikowym unikatowym na skalę europejską. 23 listopada 2017 prezydent RP wpisał kościół na listę pomników historii[2].

Historia[edytuj | edytuj kod]

Kościół został wniesiony w 1736 lub 1739 roku[3] wg projektu nieznanego architekta dzięki staraniom ówczesnego właściciela wsi Krzysztofa Jordana i proboszcza szalowskiego Wojciecha Stefanowskiego. Poświęcony był w 1756 roku. Remontowany: w 1808 roku, kiedy uzupełniono polichromię; w 1911 roku, kiedy dachy kościoła pokryto blachą oraz w latach 1952-54. W 2012 roku rozpoczęto w kościele i jego otoczeniu prace remontowo-konserwatorskie finansowane przez Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego. Oszalowano ściany i dachy pokryto gontem.

Architektura i wyposażenie[edytuj | edytuj kod]

Kościół jest orientowany, konstrukcji zrębowej z drzewa jodłowego. Trójnawowy w układzie bazylikowym, do nawy głównej przylegają arkadami o falistym wykroju wspartymi na słupach, niższe nawy boczne oświetlone własnymi oknami. Do trójbocznie zamkniętego prezbiterium tej samej szerokości co nawa główna dostawione są dwie zakrystie. Do korpusu nawowego od frontu przylegają trzy kruchty. Dachy: nad nawą główną i prezbiterium dwuspadowy, przechodzący nad prezbiterium w wielopołaciowy, z ośmioboczną sygnaturką zwieńczoną hełmem z latarnią; nad nawami bocznymi pulpitowe; łamane nad kruchtami. Unikatowym elementem konstrukcyjnym są dostawione w zachodniej części nawy dwie zrębowe wieże z baniastymi hełmami, które z trójkątnym frontonem pomiędzy nimi tworzą jednolitą fasadę. Fronton ozdobiony jest XVIII-wieczną rzeźbą św. Michała Archanioła walczącego z szatanem w postaci smoka.

Wewnątrz w prezbiterium i nawie pozorne sklepienia kolebkowe, a strop płaski w nawach bocznych. Świątynię zdobi rokokowa polichromia z połowy XVIII wieku: na ścianach wielobarwne kompozycje kwiatowe, na sklepieniach sceny figuralne.

Wyposażenie kościoła bogate i jednolite w stylu pochodzi głównie z XVIII wieku. Główne jego elementy to:

  • ołtarz główny i sześć ołtarzy bocznych: drewniane, późnobarokowe, kolumnowe z dekoracją rokokową; jeden boczny z otoczonym kultem obrazem św. Jana z około 1640 roku,
  • chrzcielnica z czarnego marmuru,
  • konfesjonały, ławki,
  • ambona wraz z galeryjką kolatorską,
  • obraz Veraicon pod belką tęczową (XVII wiek),
  • chór muzyczny

Otoczenie kościoła[edytuj | edytuj kod]

Obiekt otacza masywny kamienny mur, w obrębie którego stoi od północy barokowa kaplica Miłosierdzia Bożego z 1739 roku oraz od południa XIX-wieczna murowana arkadowa dzwonnica.

Lista światowego dziedzictwa UNESCO[edytuj | edytuj kod]

W 2000 został wytypowany, wraz z kilkoma innymi kościołami drewnianymi z terenu Małopolski, do wpisania na listę światowego dziedzictwa UNESCO. Jednak w 2003, ze względu na swą odrębność (pozostałe były gotyckie), nie został na tę listę wpisany.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Narodowy Instytut Dziedzictwa: Rejestr zabytków nieruchomych – województwo małopolskie. 2018-06-30. [dostęp 2016-02-20].
  2. Informacja na oficjalnej stronie Prezydenta RP
  3. Praca zbiorowa, Szlak Architektury Drewnianej Małopolska, Kraków 2010, str. 191

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Magdalena i Artur Michniewscy, Marta Duda, Sebastian Wypych Kościoły drewniane Karpat i Podkarpacia, Wydawnictwo Rewasz, Pruszków 2001, s. 161-162, ​ISBN 83-85557-88-1​, ​ISBN 83-85368-79-5
  • Szlak Architektury Drewnianej Małopolska, Bartłomiej Cisowski i inni, Kraków: Urząd Marszałkowski Województwa Małopolskiego. Departament Promocji i Turystyki. Zespół ds. Turystyki, 2010, s. 191–192, ISBN 978-83-60538-61-6, OCLC 995427727.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]