Kalety

From Wikipedia
Jump to: navigation, search
Inne znaczenia Ten artykuł dotyczy miasta w województwie śląskim. Zobacz też: inne miejscowości o nazwie Kalety.
Kalety
Pomnik poświęcony Bojownikom o Wolność i Demokrację
Pomnik poświęcony Bojownikom o Wolność i Demokrację
Herb
Herb Kalet
Państwo  Polska
Województwo  śląskie
Powiat tarnogórski
Gmina gmina miejska
Prawa miejskie 1951
Burmistrz Klaudiusz Kandzia[1]
Powierzchnia 76,29 km²
Populacja (31.12.2012)
• liczba ludności
• gęstość

8625
113,06 os./km²
Strefa numeracyjna
(+48) 34
Kod pocztowy 42-660
Tablice rejestracyjne STA
Położenie na mapie województwa śląskiego
Mapa lokalizacyjna województwa śląskiego
Kalety
Kalety
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Kalety
Kalety
Ziemia 50°33′54″N 18°52′57″E/50,565000 18,882500
TERC
(TERYT)
2243313011
Urząd miejski
ul. Żwirki i Wigury 2
42-660 Kalety
Strona internetowa
BIP

Kalety (niem. Stahlhammer[2]) – miasto w województwie śląskim, w powiecie tarnogórskim, położone na terenie historycznej ziemi lublinieckiej oraz na Górnym Śląsku.

Według danych z 31 grudnia 2012 r. miasto miało 8625 mieszkańców[potrzebne źródło].

Nazwa[edit | edit source]

W alfabetycznym spisie miejscowości na terenie Śląska wydanym w 1830 roku we Wrocławiu przez Johanna Knie miasto występuje pod polską nazwą Kalita oraz nazwami niemieckimi Stahlhammer i Neuforge we fragmencie Neuforge oder Stahlhammer, polnisch Kalita"[3]. Spis wymienia także okoliczne miejscowości i części miasta: Figlarnia, Habik, Mokrusch, Sosnitza, Zawodzie[3].

Położenie[edit | edit source]

Według danych z roku 2002 Kalety mają obszar 76,68 km², w tym: użytki rolne 11%, użytki leśne 85%[4].

Według danych z 1 stycznia 2011 r. powierzchnia miasta wynosiła 76,29 km²[5]. Miasto stanowi 11,8% powierzchni powiatu.

Miasto z punktu widzenia fizycznogeograficznego leży na Równinie Opolskiej, nad Małą Panwią.

Miasto historycznie przynależy do Górnego Śląska.

W latach 1922–1939 miasto administracyjnie należało do województwa śląskiego, w latach 1945–1950 do województwa śląskiego, w latach 1950–1957 i w latach 1957–1975 do województwa katowickiego (w latach 1953–1956 zwanym województwem stalinogrodzkim), w latach 1975–1998 do województwa częstochowskiego.

Demografia[edit | edit source]

Dane z 30 czerwca 2004[6]:

Opis Ogółem Kobiety Mężczyźni
jednostka osób  % osób  % osób  %
populacja 9657 100 4878 51,7 4690 48,3
gęstość zaludnienia
(mieszk./km²)
113 58,4 54,6

Historia[edit | edit source]

Pozostałości zabudowy dawnych Kaletańskich Zakładów Celulozowo-Papierniczych w Kaletach
Pozostałości zabudowy dawnych Kaletańskich Zakładów Celulozowo-Papierniczych w Kaletach
Kościół św. Franciszka z Asyżu w Kaletach Miotku

Historia hutnictwa i górnictwa na Górnym Śląsku wywodzi się z dzielnicy Kalet, Kuczowa. Żelazo wytapiano tutaj w kuźnicach, czyli manufakturach hutniczych. Używano do tego węgla drzewnego, którym rozpalano ogniska w tzw. dymarkach. Właściciel jednej z fabryk w Kaletach, Czech Koulhaas, w 1799 roku zakupił od kapitana Berharda von Mletzko wieś Katowice. Postanowił wydobywać tu węgiel kamienny. Stał się też właścicielem wtedy nieczynnej kuźnicy Boguckiej, którą uruchomił i unowocześnił. Dzięki temu dał podstawy do produkcji nowoczesnej stali na terenie Katowic. Wynalazek Koulhaasa doprowadził do upadku hut w dolinie Małej Panwi i tym samym przyczynił się do przemysłowego rozwoju Katowic[12], które między innymi, dzięki temu stały się najważniejszym miastem regionu.

Zabytki[edit | edit source]

Dzielnice[edit | edit source]

Miasto składa się z 9 dzielnic zwyczajowych, które wcześniej były odrębnymi miejscowościami:

oraz osiedla Segenau.

Edukacja[edit | edit source]

  • Zespół Szkół Elektroniczno-Ekonomicznych. Szkoła powstała 2 września 1946 r. i nosiła wówczas nazwę Szkoły Przemysłowej Fabryki Celulozy i Papieru w Kaletach. W momencie powstania była to szkoła zawodowa. W późniejszym okresie przekształciła się w technikum elektryczne, a następnie elektroniczne. Od października 2010 roku w budynku szkoły mieści się Ośrodek Wychowawczy.
  • 2 szkoły podstawowe
  • 2 gimnazja

Gospodarka[edit | edit source]

W mieście funkcjonowała fabryka celulozy i papieru. W chwili obecnej jest poddawana likwidacji. Gospodarka miasta jest oparta o małe zakłady przerobu drewna oraz pozostałe po dawnej fabryce celulozy i papieru spółki, zatrudniające znikomą liczbę mieszkańców[potrzebne źródło].

Miasta partnerskie[edit | edit source]

Wspólnoty religijne[edit | edit source]

Katolicyzm
Protestantyzm
Inne

Sport[edit | edit source]

  • Sekcja piłki nożnej:
    • Klub Sportowy Unia Kalety, założony w 1921 r.
    • Ludowy Klub Sportowy Małapanew Kuczów
  • Sekcja speedrowera:
    • TPD Kalety

Przyroda[edit | edit source]

W Kaletach znajduje się cis o obwodzie 214 cm i wysokości 16 m. Cis ma pojedynczy, prosty pień i regularną, dobrze rozwiniętą koronę. Najwyższy wierzchołek jest martwy, natomiast na wysokości około 6 m, drzewo wykształciło dwa dodatkowe wierzchołki[18].

Transport[edit | edit source]

Drogi[edit | edit source]

Linie kolejowe[edit | edit source]

Przypisy

  1. Wyniki wyborów 2010 na terenie Kalet.
  2. http://www.verwaltungsgeschichte.de/sch_lublinitz.html
  3. 3,0 3,1 Johann Knie 1830 ↓, s. 395.
  4. Portal Regionalny i Samorządowy REGIOset (pol.). regioset.pl. [dostęp 2010-09-14].
  5. Powierzchnia i ludność w przekroju terytorialnym w 2011 r. Warszawa: Główny Urząd Statystyczny, 2011-08-10. ISSN 1505-5507.
  6. Baza Demograficzna – Tablice predefiniowane – Wyniki badań bieżących; Stan i struktura ludności; Ludność według płci i miast (pol.). GUS. [dostęp 2010-09-14].
  7. Kto zmienił przemysł hutniczy na Górnym Śląsku, [w:] „MM Silesia, dostęp 5 lipca 2009 r.
  8. Historia Kaletańskich Zakładów Celulozowo-Papierniczych, [w:] www.kzcp.republika.pl, dostęp 5 lipca 2009 r.
  9. M. Filak, Kolej w historii Tarnowskich Gór w okresie XIX i XX wieku, [w:] „Montes Tarnovicensis” 2008, nr 28, dostęp 5 lipca 2009 r.
  10. 10,0 10,1 Historia Kaletańskich Zakładów Celulozowo-Papierniczych, Op. cit.
  11. Dz. U. z 1950 r. Nr 51, poz. 472
  12. Kto zmienił przemysł hutniczy na Śląsku? – Wieści – MM Moje Miasto.
  13. 13,0 13,1 Krajowy Ośrodek Badań i Dokumentacji Zabytków, Rejestr zabytków nieruchomych. Województwo śląskie, [w:] www.kobidz.pl, dostęp 5 lipca 2009 r.
  14. E. Goszyk, Pałac myśliwski w Zielonej, [w:] „Montes Tarnovicensis” 2005, nr 18, dostęp 5 lipca 2009 r.
  15. M. Świech, Być jak hrabia Donnersmack, [w:] www.dom.gazeta.pl, dostęp 5 lipca 2009 r.
  16. Miasto Kalety – www.kalety.pl – Leśny zakątek Śląska.
  17. Dane według raportów wyszukiwarki zborów (www.jw.org) z 25 stycznia 2013.
  18. Cis pospolity.

Bibliografia[edit | edit source]

  1. Johann Knie: Alpabetisch, Statistisch, Topographische Uebersicht aller Dorfer, Flecken, Stadt und andern Orte der Konigl. Preus. Provinz Schliesen.... Breslau: Barth und Comp., 1830.

Linki zewnętrzne[edit | edit source]