Szczekociny

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Szczekociny
miasto w gminie miejsko-wiejskiej
Ilustracja
Rynek w Szczekocinach
Herb
Herb
Państwo  Polska
Województwo  śląskie
Powiat zawierciański
Gmina Szczekociny
Prawa miejskie 1398–1870, od 1 stycznia 1923
Burmistrz Jacek Lipa
Powierzchnia 17,98 km²
Wysokość 264 m n.p.m.
Populacja (30.06.2016)
• liczba ludności
• gęstość

3713[1] w oparciu o dane GUS.
205,9 os./km²
Strefa numeracyjna +48 34
Kod pocztowy 42-445
Tablice rejestracyjne SZA
Położenie na mapie gminy Szczekociny
Mapa konturowa gminy Szczekociny, w centrum znajduje się punkt z opisem „Szczekociny”
Położenie na mapie Polski
Mapa konturowa Polski, na dole znajduje się punkt z opisem „Szczekociny”
Położenie na mapie województwa śląskiego
Mapa konturowa województwa śląskiego, u góry po prawej znajduje się punkt z opisem „Szczekociny”
Położenie na mapie powiatu zawierciańskiego
Mapa konturowa powiatu zawierciańskiego, u góry po prawej znajduje się punkt z opisem „Szczekociny”
Ziemia50°37′39″N 19°49′31″E/50,627500 19,825278
TERC (TERYT) 2416084
SIMC 0932413
Urząd miejski
ul. Senatorska 2
42-445 Szczekociny
Strona internetowa

Szczekocinymiasto w Polsce w województwie śląskim, w powiecie zawierciańskim, siedziba władz gminy miejsko-wiejskiej Szczekociny. Miejscowość położona jest nad rzeką Pilicą na obszarze Niecki Włoszczowskiej, będącej częścią Niecki Nidziańskiej.

Według danych z 31 grudnia 2012 r. miasto miało 3772 mieszkańców.

Demografia[edytuj | edytuj kod]

Piramida wieku mieszkańców Szczekocin w 2014 r.[1]Piramida wieku Szczekociny.png

Nazwa[edytuj | edytuj kod]

Miejscowość była wzmiankowana w formach Schecocino (1307), Scecoczin (1350–51), Scecociny oraz Sczecoczicze (1366), Sczekoczino (1405), Sczekoczyny (1470–80), Szczekocin (1787), Szczekociny (1827). Jest to nazwa dzierżawcza od nazwy osobowej Szczekota[2].

Historia[edytuj | edytuj kod]

Prawa miejskie nadano Szczekocinom w 1398 roku. W latach 1470−1480 Jan Długosz w księdze Liber beneficiorum dioecesis Cracoviensis wymienia miejscowość jako własność Szczekockiego herbu Odrowąż.

W XVI w. istniał tu zbór braci polskich[3]. W 1595 roku miasto położone w powiecie lelowskim województwa krakowskiego było własnością Macieja Szczepanowskiego[4].

6 czerwca 1794 pod Szczekocinami (na polach wsi Wywła) rozegrała się jedna z największych bitew insurekcji kościuszkowskiej. Dowodzone przez Tadeusza Kościuszkę wojska polskie zostały pokonane przez połączone siły rosyjsko-pruskie. W bitwie pod Szczekocinami zginęli generałowie Józef Wodzicki i Jan Grochowski, a śmiertelnie ranny został chłop, bohater spod Racławic, Bartosz Głowacki.

W dniu 1 stycznia 1923 Szczekociny odzyskały prawa miejskie[5], które straciły w 1871 roku.

Dwa dni po rozpoczęciu II wojny światowej, 3 września 1939 pod Szczekocinami zwycięską walkę z wojskami niemieckimi stoczył 8 Pułk Ułanów Księcia Józefa Poniatowskiego.

W 1942 roku około 1500 Żydów ze Szczekocin zostało wywiezionych do Treblinki i tam zamordowanych.

Historia przynależności administracyjnej[edytuj | edytuj kod]

Zabytki[edytuj | edytuj kod]

  • Barokowo-klasycystyczny zespół z pałacem zbudowany w latach 70. XVIII w. przez Jana Ferdynanda Naxa, otoczony parkiem z końca XVIII w. (po II wojnie światowej w pałacu mieściło się liceum z internatem);
  • Kościół parafialny pw. św. Bartłomieja, powstały ok. 1680 r., przebudowany w stylu wczesnoklasycystycznym w 1780 r. przez Urszulę Dembińską (ks. Jan Wiśniewski „W historycznym opisie kościołów” podaje, że kościół zbudowany był w 1450 r. przez Odrowąża ze Szczekocin, podkanclerza koronnego);
  • Budynek dawnej plebanii przy placu Panny Marii 5 w miejscowości Szczekociny, zlokalizowany na działce nr 2464 (obręb 0001 Szczekociny); wpisany do rejestru zabytków 5 grudnia 2019 (nr rej. A/583/2019)[6].

Edukacja[edytuj | edytuj kod]

Przedszkola

  • Przedszkole Publiczne, al. Jana Pawła II 5

Szkoły podstawowe

  • Szkoła Podstawowa nr 1 im. Tadeusza Kościuszki, ul. Senatorska 22
  • Społeczna Szkoła Podstawowa, ul. Śląska 86

Szkoły ponadgimnazjalne

  • Liceum Ogólnokształcące, ul. Spacerowa 12
  • Zasadnicza Szkoła Zawodowa w Zespole Szkół, ul. Spacerowa 12
  • Uzupełniające Liceum Ogólnokształcące dla Dorosłych w formie zaocznej w Zespole Szkół, ul. Spacerowa 12

Wspólnoty wyznaniowe[edytuj | edytuj kod]

W mieście działa rzymskokatolicka parafia św. Bartłomieja Apostoła.

Sport i turystyka[edytuj | edytuj kod]

  • Miejsko Gminny Ludowy Klub Sportowy Olimpijczyk
  • Uczniowski Klub Sportowy LIDER
  • Sparta Szczekociny
  • Uczniowski Klub Sportowy TALENT

Szczekociny są punktem początkowym szlak turystyczny żółty żółtego szlaku turystycznego prowadzącego do Moskorzewa.

Organizowane są również turystyczno-rekreacyjne spływy kajakowe po Pilicy, które są wielką atrakcją turystyczną dla mieszkańców Szczekocin i pobliskich miejscowości.

Fotografie ze Szczekocin
Jeden z budynków w zespole przypałacowym
Kościół św. Bartłomieja
Rynek w Szczekocinach
Pomnik Żydów szczekocińskich

Miasta partnerskie[edytuj | edytuj kod]

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b Szczekociny w liczbach, [w:] Polska w liczbach [online], polskawliczbach.pl [dostęp 2020-08-12] (pol.), liczba ludności w oparciu o dane GUS.
  2. Kazimierz Rymut: Nazwy miejscowe północnej części dawnego województwa krakowskiego. Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich, 1967, s. 164.
  3. Czesław Tadeusz Zwolski, Ponidzie. Busko Zdrój Jędrzejów Kazimierza Wielka Pińczów Staszów. Przewodnik turystyczny, Warszawa 1971, s. 29
  4. Województwo krakowskie w drugiej połowie XVI wieku ; Cz. 2, Komentarz, indeksy, Warszawa 2008, s. 111.
  5. Dz.U. z 1922 r. nr 95, poz. 876
  6. Wykaz wpisanych obiektów do rejestru zabytków w okresie od 1 stycznia 1999 r. do 1 stycznia 2020 r. (pol.) wkz.katowice.pl [dostęp 2019-12-24]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]