Copernicium (Cn) – pierwiastek chemiczny z grupy metali przejściowych w układzie okresowym. Nazwa pierwiastka została oficjalnie zatwierdzona przez IUPAC 19 lutego 2010 roku i pochodzi od nazwiska astronoma Mikołaja Kopernika[1], polska forma nazwy nie została dotąd ustalona. Wcześniej stosowano tymczasową nazwę ununbium (Uub), zgodnie z nomenklaturą IUPAC, a nieoficjalnie także "eka-rtęć" (eka-Hg), jako że pierwiastek ten w układzie okresowym znajduje się bezpośrednio pod rtęcią.
Copernicium został po raz pierwszy uzyskany w laboratorium GSI w Darmstadt w Niemczech poprzez bombardowanie jonami cynku-70 ołowianej tarczy (tzw. "zimna" synteza, której nie należy mylić z zimną fuzją). Dokonał tego zespół naukowców, którym kierowali S. Hoffman, V. Ninov i F. P. Hessburger, w dniu 9 lutego 1996 roku[2]. Reakcja jądrowa, w której został otrzymany izotop 277Cn, ma postać:
- 20882Pb + 7030Zn → 278112Cn* → 277112Cn + n
W roku 2002 zespół Hoffmana poinformował o ponownym otrzymaniu copernicium[2]. W każdym z tych eksperymentów zaobserwowano jeden atom pierwiastka o czasie życia rzędu 1 s. Jednoznacznie zidentyfikowano go na podstawie łańcucha skorelowanych ze sobą rozpadów jądrowych (w tym przypadku sześciu rozpadów α) prowadzących do znanych wcześniej jąder. Interpretacja Hoffmana została potwierdzona dzięki syntezie copernicium z tych samych substratów przez japońską grupę naukowców K. Mority i współpracowników (2005, 2007)[2]. IUPAC oficjalnie uznała odkrycie niemieckich naukowców 10 czerwca 2009[3].
W późniejszych eksperymentach izotop 283Cn o czasie życia rzędu kilku do kilkuset sekund otrzymany został przez zespoły z Dubnej i GSI w wyniku bombardowania jonami 48Ca tarcz uranowych, plutonowych i kiurowych (tzw. "gorąca fuzja")[2]. W eksperymencie w Dubnej korzystano z krzemowych detektorów promieniowania α opracowanych w Instytucie Technologii Elektronowej w Warszawie przez zespół badawczy kierowany przez Macieja Węgrzeckiego[4].
Otrzymanie copernicium w wyniku bombardowania tarczy wolframowej protonami o energiach rzędu wielu GeV, ogłoszone przez A. Marinova w roku 2003, zostało uznane za niepotwierdzone i wynikające prawdopodobnie z błędów aparaturowych. Rezultatów tych nie udało się powtórzyć w innych laboratoriach[2].
Zobacz też [edytuj]
Przypisy
- ↑ International Union of Pure and Applied Chemistry: Element 112 is Named Copernicium (ang.). 2010-02-20. [dostęp 2010-02-20].
- ↑ 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 R.C. Barber, H.W. Gäggeler, P.J. Karol, H. Nakahara, E. Vardaci, E. Vogt. Discovery of the element with atomic number 112 (IUPAC Technical Report). „Pure Appl. Chem.”. 81 (7), s. 1331-1343, 2009. doi:10.1351/PAC-REP-08-03-05 (ang.).
- ↑ A New Chemical Element in the Periodic Table. GSI, 10.06.2009.
- ↑ Opracowanie i uruchomienie produkcji doświadczalnej rodziny krzemowych detektorów chromatograficznych dla eksperymentów w dziedzinie chemii radiacyjnej (pol.). Instytut Technologii Elektronowej. [dostęp 2011-11-30].
Multimedia w Wikimedia Commons
Hasło copernicium w Wikisłowniku
