Kopernik (pierwiastek)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
(Przekierowano z Copernicium)
Skocz do: nawigacja, szukaj
Kopernik
roentgen ← kopernik → ununtrium
przewidywane rozmieszczenie elektronów na powłokach w atomie Cn
przewidywane rozmieszczenie elektronów na powłokach w atomie Cn
Ogólne informacje
Nazwa, symbol, l.a. kopernik, Cn, 112
(łac. copernicium)
Grupa, okres, blok 12, 7, d
Właściwości metaliczne metal przejściowy
Masa atomowa [285] u
Numer CAS 54084-26-3
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Wikisłownik Hasło kopernik w Wikisłowniku

Kopernik[1] (Cn) – pierwiastek chemiczny z grupy metali przejściowych w układzie okresowym.

Nazwa[edytuj | edytuj kod]

Nazwa pierwiastka została oficjalnie zatwierdzona przez IUPAC 19 lutego 2010 roku i pochodzi od nazwiska astronoma Mikołaja Kopernika[2]. Wcześniej stosowano tymczasową nazwę ununbium (symbol Uub), zgodnie z nomenklaturą IUPAC, a nieoficjalnie także "eka-rtęć" (eka-Hg), jako że pierwiastek ten w układzie okresowym znajduje się bezpośrednio pod rtęcią. Polska nazwa pierwiastka, ustalona przez Polskie Towarzystwo Chemiczne, brzmi „kopernik”[1].

Historia badań[edytuj | edytuj kod]

Kopernik został po raz pierwszy uzyskany w laboratorium GSI w Darmstadt w Niemczech poprzez bombardowanie jonami cynku-70 ołowianej tarczy (tzw. "zimna" synteza, której nie należy mylić z zimną fuzją). Dokonał tego zespół naukowców, którym kierowali S. Hoffman, V. Ninov i F.P. Hessburger, w dniu 9 lutego 1996 roku[3]. Reakcja jądrowa, w której został otrzymany izotop 277Cn, ma postać:

20882Pb + 7030Zn278112Cn*277112Cn + n

W roku 2002 zespół Hoffmana poinformował o ponownym otrzymaniu koperniku[3]. W każdym z tych eksperymentów zaobserwowano jeden atom pierwiastka o czasie życia rzędu 1 s. Jednoznacznie zidentyfikowano go na podstawie łańcucha skorelowanych ze sobą rozpadów jądrowych (w tym przypadku sześciu rozpadów α) prowadzących do znanych wcześniej jąder. Interpretacja Hoffmana została potwierdzona dzięki syntezie koperniku z tych samych substratów przez japońską grupę naukowców K. Mority i współpracowników (2005, 2007)[3]. IUPAC oficjalnie uznała odkrycie niemieckich naukowców 10 czerwca 2009[4].

W późniejszych eksperymentach izotop 283Cn o czasie życia rzędu kilku do kilkuset sekund otrzymany został przez zespoły z Dubnej i GSI w wyniku bombardowania jonami 48Ca tarcz uranowych, plutonowych i kiurowych (tzw. "gorąca fuzja")[3]. W eksperymencie w Dubnej korzystano z krzemowych detektorów promieniowania α opracowanych w Instytucie Technologii Elektronowej w Warszawie przez zespół badawczy kierowany przez Macieja Węgrzeckiego[5].

Otrzymanie koperniku w wyniku bombardowania tarczy wolframowej protonami o energiach rzędu wielu GeV, ogłoszone przez A. Marinova w roku 2003, zostało uznane za niepotwierdzone i wynikające prawdopodobnie z błędów aparaturowych. Rezultatów tych nie udało się powtórzyć w innych laboratoriach[3].

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. 1,0 1,1 Informacja w sprawie polskiej nazwy dla nowego pierwiastka Copernicium o liczbie atomowej 112. „Orbital”, s. 210, lipiec-październik 2010. Polskie Towarzystwo Chemiczne (pol.). [dostęp 2014-02-07]. 
  2. International Union of Pure and Applied Chemistry: Element 112 is Named Copernicium (ang.). 2010-02-20. [dostęp 2010-02-20].
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 3,4 R.C. Barber, H.W. Gäggeler, P.J. Karol, H. Nakahara, E. Vardaci, E. Vogt. Discovery of the element with atomic number 112 (IUPAC Technical Report). „Pure Appl. Chem.”. 81 (7), s. 1331-1343, 2009. doi:10.1351/PAC-REP-08-03-05 (ang.). 
  4. A New Chemical Element in the Periodic Table. GSI, 10.06.2009.
  5. Opracowanie i uruchomienie produkcji doświadczalnej rodziny krzemowych detektorów chromatograficznych dla eksperymentów w dziedzinie chemii radiacyjnej (pol.). Instytut Technologii Elektronowej. [dostęp 2011-11-30].