Panthera

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Panthera[1]
Oken, 1816
lwica na polowaniu
lwica na polowaniu
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ strunowce
Podtyp kręgowce
Gromada ssaki
Podgromada ssaki żyworodne
Infragromada łożyskowce
Rząd drapieżne
Rodzina kotowate
Rodzaj Panthera
Gatunki

zobacz opis w tekście

Systematyka Systematyka w Wikispecies
Commons Multimedia w Wikimedia Commons

Panthera – rodzaj ssaków z rodziny kotowatych (Felidae) zaliczanych – z powodu dużych rozmiarów – do grupy wielkich kotów (podrodzina Pantherinae). Obejmuje pięć współcześnie żyjących gatunków (lwa, tygrysa, lamparta, jaguara i irbisa) i kilka wymarłych.

Indian Tiger.jpg

Tygrys
Lion-with-half-eaten-warthog.jpg

Lew
Onça pintada.jpg

Jaguar
Great male Leopard in South Afrika-JD.JPG

Lampart
Panthère des neiges Thoiry 19802.jpg

Irbis

Cechy charakterystyczne[edytuj | edytuj kod]

Przedstawiciele rodzaju Panthera jako jedyne kotowate potrafią ryczeć, związane jest to z odpowiednią budową krtani. Charakterystyczne jest też niepełne skostnienie kości gnykowej.

Systematyka[edytuj | edytuj kod]

Do rodzaju Panthera zaliczane są gatunki współcześnie żyjące:

oraz gatunki wymarłe:

Pantera śnieżna (irbis) czasami umieszczana jest w rodzaju Uncia[6], a pantera mglista i pantera borneańska zaliczane są do rodzaju Neofelis.

Prace Luo i in. (2004) oraz Mazáka i Grovesa (2006) wykazały istotne różnice genetyczne pomiędzy podgatunkami tygrysa i na tej podstawie Mazák i Groves dokonali rewizji rodzaju i zaproponowali przesunięcie tygrysa sumatrzańskiego i wymarłego już tygrysa jawajskiego do rangi gatunków[7].

Ewolucja[edytuj | edytuj kod]

Prawdopodobnie wspólny przodek gatunków zaliczanych do Panthera był morfologicznie najbardziej zbliżony do współczesnego lamparta. Żył około 5-4 mln lat temu. Wszystkie żyjące współcześnie gatunki są ze sobą bardzo blisko spokrewnione. Tygrys oddzielił się najwcześniej od linii ewolucyjnej pozostałych gatunków[8]. Najmniej różnią się geny jaguara i tygrysa[9].

Hybrydy[edytuj | edytuj kod]

Information icon.svg Osobny artykuł: Panthera - hybrydy.

Pokrewieństwa pomiędzy wielkimi kotami są na tyle bliskie, że ich gatunki mogą się łatwo krzyżować dając czasami płodne potomstwo w linii żeńskiej. Najczęściej spotykaną hybrydą jest potomek tygrysicy i lwa - nazywany lygrysem. Obecnie takie krzyżówki spotykane są jedynie w niewoli, ale nie można wykluczyć, że dawniej - kiedy obszary występowania obydwu gatunków pokrywały się w większym stopniu - występowały również w warunkach naturalnych.

lew Venus symbol.svg tygrys Venus symbol.svg jaguar Venus symbol.svg lampart Venus symbol.svg
lew Mars symbol.svg lew lygrys liguar* liard*
tygrys Mars symbol.svg tyglew tygrys tiguar* tigard*
jaguar Mars symbol.svg jaglion* jaguatiger* jaguar jagupard*
lampart Mars symbol.svg leopon leotig* leguar* lampart

(*) nazwy angielskie

Interakcje z człowiekiem[edytuj | edytuj kod]

Znany już z zapisów kopalnych konflikt pomiędzy przedstawicielami rodzajów Homo i Panthera istniał od początku ich współistnienia. Duże, drapieżne koty żywiły się ssakami kopytnymi i naczelnymi. Człowiekowate poruszające się wolniej od kopytnych stanowiły dla wielkich kotów alternatywne źródło mięsa, zwłaszcza dla osobników okaleczonych lub chorych - takich, które utraciły pełną sprawność łowiecką[10].

Information icon.svg Osobny artykuł: Ataki tygrysów na ludzi.
Information icon.svg Osobny artykuł: Lwy z Tsavo.
Information icon.svg Osobny artykuł: Pantera z Rudraprayag.

Przypisy

  1. Panthera w: Integrated Taxonomic Information System (ang.)
  2. W. E. Johnson, E. Eizirik, J. Pecon-Slattery, W. J. Murphy, A. Antunes, E. Teeling i S. J. O'Brien. The Late Miocene Radiation of Modern Felidae: A Genetic Assessment. „Science”. 311, s. 73-77, 2006. doi:10.1126/science.1122277 (ang.). 
  3. E. Eizirik, W. E. Johnson, S. J. O'Brien, S. J. Submitted. Molecular systematics and revised classification of the family Felidae (Mammalia, Carnivora). „Journal of Mammalogy”. 
  4. 4,0 4,1 Przez wielu autorów Panthera atrox i Panthera spelaea uważane są za podgatunki lwa (Panthera leo)
  5. Z. Jack Tseng, Xiaoming Wang, Graham J. Slater, Gary T. Takeuchi, Qiang Li, Juan Liu i Guangpu Xie. Himalayan fossils of the oldest known pantherine establish ancient origin of big cats. „Proceeding of the Royal Society B: Biological Sciences”. 281 (1774), s. 20132686, 2014. doi:10.1098/rspb.2013.2686 (ang.). 
  6. Wilson Don E. & Reeder DeeAnn M. (red.) Uncia uncia. w: Mammal Species of the World. A Taxonomic and Geographic Reference (Wyd. 3.) [on-line]. Johns Hopkins University Press, 2005. (ang.) [dostęp 3 czerwca 2010]
  7. J.H. Mazák & C.P. Groves: A taxonomic revision of the tigers (Panthera tigris) of Southeast Asia. Mammalian Biology 71(5): 268-287 (2006).
  8. Janczewski, D.W., Modi, W.S., Stephens, J.C., O’Brien, S.J., 1995. Molecular evolution of mitochondrial 12S RNA and cytochrome b sequences in the pantherine lineage of Felidae. Molecular Biology Evolution 12 (4), 690–707.
  9. Mattern, M.Y., McLennan, D.A., 2000. Phylogeny and speciation of felids. Cladistics 16, 232–253.
  10. Julian C. Kerbis Peterhans & Thomas Patrick Gnoske, The science of ‘Man-eating’* among lions (Panthera leo) with a reconstruction of the natural history of the “Man-eaters of Tsavo” (en)

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]