Panthera
| Panthera | |
 lwica na polowaniu |
|
| Systematyka | |
| Domena | eukarionty |
| Królestwo | zwierzęta |
| Typ | strunowce |
| Podtyp | kręgowce |
| Gromada | ssaki |
| Podgromada | ssaki żyworodne |
| Szczep | łożyskowce |
| Rząd | drapieżne |
| Rodzina | kotowate |
| Rodzaj | Panthera[1] Oken, 1816 |
| Gatunki | |
|
zobacz opis w tekście |
|
 Systematyka w Wikispecies |
|
 Galeria zdjęć w Wikimedia Commons |
|
Panthera – rodzaj ssaków z rodziny kotowatych zaliczanych - z powodu dużych rozmiarów - do grupy wielkich kotów (podrodzina Pantherinae). Obejmuje pięć współcześnie żyjących gatunków (lwa, tygrysa, lamparta, jaguara i irbisa) i kilka wymarłych.
 Tygrys |
 Lew |
 Jaguar |
 Lampart |
 Irbis |
Spis treści |
[edytuj] Cechy charakterystyczne
- Przedstawiciele rodzaju Panthera jako jedyne kotowate potrafią ryczeć, związane jest to z odpowiednią budową krtani
- Niepełne skostnienie kości gnykowej
[edytuj] Systematyka
Do rodzaju Panthera zaliczane są gatunki współcześnie żyjące:
- Panthera leo – lew
- Panthera onca – jaguar
- Panthera pardus – lampart
- Panthera tigris – tygrys
- Panthera uncia – irbis[2][3]
oraz gatunki wymarłe:
- Panthera atrox[4] – lew amerykański
- Panthera gombaszoegensis
- Panthera palaeosinensis
- Panthera pardoides
- Panthera spelaea[4] – lew jaskiniowy
- Panthera youngi
- Panthera zdanskyi
Pantera śnieżna (irbis) czasami umieszczana jest w rodzaju Uncia[5], a pantera mglista i pantera borneańska zaliczane są do rodzaju Neofelis.
Prace Luo i in. (2004) oraz Mazáka i Grovesa (2006) wykazały istotne różnice genetyczne pomiędzy podgatunkami tygrysa i na tej podstawie Mazák i Groves dokonali rewizji rodzaju i zaproponowali przesunięcie tygrysa sumatrzańskiego i wymarłego już tygrysa jawajskiego do rangi gatunków[6].
[edytuj] Ewolucja
Prawdopodobnie wspólny przodek gatunków zaliczanych do Panthera był morfologicznie najbardziej zbliżony do współczesnego lamparta. Żył około 5-4 mln lat temu. Wszystkie żyjące współcześnie gatunki są ze sobą bardzo blisko spokrewnione. Tygrys oddzielił się najwcześniej od linii ewolucyjnej pozostałych gatunków[7]. Najmniej różnią się geny jaguara i tygrysa[8].
[edytuj] Hybrydy
Pokrewieństwa pomiędzy wielkimi kotami są na tyle bliskie, że ich gatunki mogą się łatwo krzyżować dając czasami płodne potomstwo w linii żeńskiej. Najczęściej spotykaną hybrydą jest potomek tygrysicy i lwa - nazywany lygrysem. Obecnie takie krzyżówki spotykane są jedynie w niewoli, ale nie można wykluczyć, że dawniej - kiedy obszary występowania obydwu gatunków pokrywały się w większym stopniu - występowały również w warunkach naturalnych.
lew  |
tygrys |
jaguar |
lampart |
|
lew  |
lew | lygrys | liguar* | liard* |
| tygrys |
tigon* | tygrys | tiguar* | tigard* |
| jaguar |
jaglion* | jaguatiger* | jaguar | jagupard* |
| lampart |
leopon | leotig* | leguar* | lampart |
(*) nazwy angielskie
[edytuj] Interakcje z człowiekiem
Znany już z zapisów kopalnych konflikt pomiędzy przedstawicielami rodzajów Homo i Panthera istniał od początku ich współistnienia. Duże, drapieżne koty żywiły się ssakami kopytnymi i naczelnymi. Człowiekowate poruszające się wolniej od kopytnych stanowiły dla wielkich kotów alternatywne źródło mięsa, zwłaszcza dla osobników okaleczonych lub chorych - takich, które utraciły pełną sprawność łowiecką[9].
Przypisy
- ↑ Panthera. w: Integrated Taxonomic Information System (ang.) [dostęp 15 maja 2009]
- ↑ W. E. Johnson, E. Eizirik, J. Pecon-Slattery, W. J. Murphy, A. Antunes, E. Teeling i S. J. O'Brien. The Late Miocene Radiation of Modern Felidae: A Genetic Assessment. „Science”. 311, s. 73-77, 2006. doi:10.1126/science.1122277 (ang.).
- ↑ E. Eizirik, W. E. Johnson, S. J. O'Brien, S. J. Submitted. Molecular systematics and revised classification of the family Felidae (Mammalia, Carnivora). „Journal of Mammalogy”.
- ↑ 4,0 4,1 Przez wielu autorów Panthera atrox i Panthera spelaea uważane są za podgatunki lwa (Panthera leo)
- ↑ Wilson Don E. & Reeder DeeAnn M. (red.) Uncia uncia. w: Mammal Species of the World. A Taxonomic and Geographic Reference (Wyd. 3.) [on-line]. Johns Hopkins University Press, 2005. (ang.) [dostęp 3 czerwca 2010]
- ↑ J.H. Mazák & C.P. Groves: A taxonomic revision of the tigers (Panthera tigris) of Southeast Asia. Mammalian Biology 71(5): 268-287 (2006).
- ↑ Janczewski, D.W., Modi, W.S., Stephens, J.C., O’Brien, S.J., 1995. Molecular evolution of mitochondrial 12S RNA and cytochrome b sequences in the pantherine lineage of Felidae. Molecular Biology Evolution 12 (4), 690–707.
- ↑ Mattern, M.Y., McLennan, D.A., 2000. Phylogeny and speciation of felids. Cladistics 16, 232–253.
- ↑ Julian C. Kerbis Peterhans & Thomas Patrick Gnoske, The science of ‘Man-eating’* among lions (Panthera leo) with a reconstruction of the natural history of the “Man-eaters of Tsavo” (en)
[edytuj] Zobacz też
