Wojcieszów

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Wojcieszów
Panorama Wojcieszowa
Panorama Wojcieszowa
Herb
Herb Wojcieszowa
Państwo  Polska
Województwo  dolnośląskie
Powiat złotoryjski
Gmina gmina miejska
Prawa miejskie 1973
Burmistrz Sławomir Maciejczyk
Powierzchnia 32,17 km²
Populacja (31.12.2016)
• liczba ludności
• gęstość

3742[1]
116,3 os./km²
Strefa numeracyjna
+48 75
Kod pocztowy 59-550
Tablice rejestracyjne DZL
Położenie na mapie powiatu złotoryjskiego
Mapa lokalizacyjna powiatu złotoryjskiego
Wojcieszów
Wojcieszów
Położenie na mapie województwa dolnośląskiego
Mapa lokalizacyjna województwa dolnośląskiego
Wojcieszów
Wojcieszów
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Wojcieszów
Wojcieszów
Ziemia50°57′17″N 15°55′23″E/50,954722 15,923056
TERC
(TERYT)
5020126011
Urząd miejski
ul. Pocztowa 1
59-550 Wojcieszów
Strona internetowa
BIP

Wojcieszów (do 1945 niem. Kauffung[2]) – miasto w województwie dolnośląskim, w powiecie złotoryjskim, położone nad rzeką Kaczawą, w Górach Kaczawskich w Sudetach Zachodnich.

Według danych z 31 grudnia 2016 r. miasto miało 3742 mieszkańców[1].

Lokalny ośrodek usługowo-turystyczny. Zakłady wapiennicze, przemysł drzewny i spożywczy. W Wojcieszowie znajdują się trzy kościoły, dwie stacje kolejowe (zamknięte dla ruchu pasażerskiego), szkoła podstawowa i gimnazjum, dom kultury, biblioteka miejska, ruiny zamku, ruiny szubienicy, 5 pałaców oraz zespół dworski.

Przez miasto przebiega droga wojewódzka nr 328 i nieczynna linia kolejowa LegnicaZłotoryjaMarciszówKamienna Góra.

Położenie[edytuj]

Miasto znajduje się w województwie dolnośląskim, w południowej części powiatu złotoryjskiego. Gmina miejska jest położona nad rzeką Kaczawą, w Górach Kaczawskich, w Sudetach Zachodnich.

Sąsiednie gminy: Bolków, Janowice Wielkie, Świerzawa

Według danych z roku 2002 Wojcieszów ma obszar 32,16 km², w tym: użytki rolne 38%, użytki leśne 46%[3].

Miasto stanowi 5,59% powierzchni powiatu.

W latach 1975–1998 miasto administracyjnie należało do województwa jeleniogórskiego.

Nazwa[edytuj]

Nazwa miejscowości pochodzi od staropolskiego imienia Wojciech. W kronice łacińskiej Liber fundationis episcopatus Vratislaviensis (pol. Księga uposażeń biskupstwa wrocławskiego) spisanej za czasów biskupa Henryka z Wierzbna w latach 1295–1305 miejscowość wymieniona jest jako Woycechdorf czyli wieś Wojciecha.[4]

Historia[edytuj]

Osiedle w Wojcieszowie Górnym (1955-1958) ze stoków Połomu

W X-XII wieku Słowianie zaczęli osiedlać się wzdłuż biegu Kaczawy i to oni założyli obecny Wojcieszów, zajmując się rybołówstwem i myślistwem. Według legendy na pobliskiej Górze Połom znajdował się święty gaj i pogańska świątynia. Wojcieszów założony został w XIII wieku. W 1366 roku książę Bolko II nadał rycerzowi Zedlitzowi tutejszy folwark za wierną służbę. Około XVI wieku zaczęto wydobywać krystaliczny wapień. W połowie XVIII wieku prowadzono tu roboty górnicze w poszukiwaniu złota i rud ołowiu.[potrzebny przypis]

Od 1742 r. włączony został do Królestwa Prus, od 1945 r. należy do Polski. W latach 1956–1973 Wojcieszów był osiedlem typu miejskiego. W 1973 r. uzyskał status miasta.

W latach 1955–1958 zbudowano osiedle mieszkaniowe w rejonie ulic Kochanowskiego i Żeromskiego (Wojcieszów Górny). Autorami projektu byli: Marianna Rostkowska, Stanisław Ryniak i Jan Kalinowski z Wojewódzkiego Biura Projektów we Wrocławiu[5].

2 lipca 2017 odbyło się kolejne (po 1999) referendum lokalne w sprawie przyłączenia Wojcieszowa do powiatu jeleniogórskiego, w którym za taką zmianą opowiedziało się 838 głosujących, przy 43 głosach przeciwnych i 11 nieważnych. Ze względu na zbyt niską frekwencję wyborczą (29,4%) wynik referendum pozostał nieważny (dla uzyskania ważności zabrakło 19 głosów)[6][7][8].

Budowa geologiczna i bogactwa mineralne[edytuj]

Wojcieszów położony jest w obrębie metamorfiku kaczawskiego. Wzniesienia wokół niego zbudowane są ze staropaleozoicznych skał metamorficznych facji zieleńcowej. Są to zieleńce i łupki zieleńcowe, fyllity, łupki serycytowe, łupki kwarcowe, wapienie krystaliczne, porfiroidy. Są one silnie zaangażowane tektonicznie - zafałdowane oraz poprzecinane uskokami i żyłami kwarcowymi.

Niektóre z nich były w przeszłości eksploatowane. Zieleńce, łupki i fyllity na lokalne potrzeby, natomiast wapienie krystaliczne na skalę przemysłową. Wapienie wojcieszowskie początkowo eksploatowano jako kamienie budowlane i ozdobne, później jako surowiec dla przemysłu wapienniczego.

Ponadto, od średniowiecza w rejonie Wojcieszowa wydobywano rudy miedzi z różnymi dodatkami, a w latach 40. i 50. XX w. prowadzono poszukiwania rud uranu.

Ochrona przyrody[edytuj]

Panorama Wojcieszowa
Wojcieszów

Na obszarze gminy znajduje się rezerwat przyrody Góra Miłek chroniący charakterystyczny dla Sudetów fragment regla dolnego na podłożu wapiennym z występującymi naturalnymi zespołami roślinnymi i bogatą fauną bezkręgowców[9].

Demografia[edytuj]

Według danych z 31 grudnia 2016 r. miasto miało 3742 mieszkańców. Gminę miejską zamieszkuje 8,4% ludności powiatu[1]. Gęstość zaludnienia wynosi 116,3 osoby na km².

Dane z 31 grudnia 2016 r.[1]:

Opis Ogółem Kobiety Mężczyźni
Jednostka osób  % osób  % osób  %
Populacja 3742 100 1904 50,88 1838 49,12

Piramida wieku mieszkańców Wojcieszowa w 2014 roku [10].
Piramida wieku Wojcieszow.png

Zabytki[edytuj]

Kościoły w Wojcieszowie Dolnym
Pałac w Wojcieszowie Dolnym, (ul. Miedziana 1)
Pałac w Wojcieszowie Górnym, ul. Bolesława Chrobrego 48 (2007)
Krzyż milenijny

Według rejestru Narodowego Instytutu Dziedzictwa na listę zabytków wpisane są[11]:

  • kościół parafialny pw. Wniebowzięcia Matki Bożej, pierwotnie wzniesiony w XIII w., przebudowywany w XVI w., XVIII w. i w 1913 r.; gotyckie, renesansowe i barokowe nagrobki, otoczony murem, obok plebania z XVIII w.
  • kościół ewangelicki, obecnie rzym.-kat. pomocniczy pw. bł. Piotra Jerzego Frassati, z l. 1742-45, 1754 r., z wieżą z 1912 r.
  • pałac Niemitz, przy ul. Chrobrego 167, z 1816 r., przebudowany w l. 1863-4 r., neogotycki, z ogrodem i zabudowaniami gospodarczymi

Wojcieszów Dolny

  • zespół pałacowy, ul. Bolesława Chrobrego 251:
    • pałac, XVI/XVII, przebudowany w latach 1858-60[12]
    • park krajobrazowy, z XIX w.
  • zespół pałacowy „Lestgut”, ul. Chrobrego 11 (ul. Miedziana 1):
    • pałac, z 1870 r., zabudowania gospodarcze
    • park krajobrazowy, z drugiej połowy XIX w.,

Wojcieszów Górny

  • zespół pałacowy, ul. Bolesława Chrobrego 48, z 1596 r., XVII w., przebudowany w 1880 r. i 1930 r., XIX/XX w.:
  • zespół pałacowy, ul. Targowa 4, z XVIII/XIX w.:
  • pałac
  • park

inne zabytki:

  • zespół dworski, przy ul. Chrobrego 98, z przełomu XIX i XX w., z zabudowaniami gospodarczymi
  • ruiny zamku z XIV w., zniszczonego w czasie wojen husyckich
  • ruiny szubienicy
  • piece do wypalania wapna z XVIII/XIX wieku
  • kościół Matki Bożej Królowej Polski z lat 80. XX w.

Zagospodarowanie turystyczne[edytuj]

Religia[edytuj]

Kościół parafialny pw. Najświętszej Maryi Panny Królowej Polski
Parafie

Osoby związane[edytuj]

Przypisy

  1. a b c d Ludność. Stan i struktura ludności oraz ruch naturalny w przekroju terytorialnym w 2016 r. (Stan w dniu 31 XII 2016 r.). Warszawa: Główny Urząd Statystyczny, 2017-05-30. ISSN 2451-2087.
  2. Rozporządzenie Ministrów: Administracji Publicznej i Ziem Odzyskanych z dnia 12 listopada 1946 r. o przywróceniu i ustaleniu urzędowych nazw miejscowości (M.P. z 1946 r. Nr 142, poz. 262)
  3. Portal Regionalny i Samorządowy REGIOset (pol.). regioset.pl. [dostęp 2010-09-14].
  4. Liber fundationis episcopatus Vratislaviensis online
  5. Dwadzieścia pięć lat architektury we Wrocławiu i na Dolnym Śląsku, SARP, Wrocław 1973, s. 16
  6. Przemek Kaczałko: Referendum w Wojcieszowie – zabrakło 19 głosów!
  7. Przemek Kaczałko: Wojcieszów do powiatu jeleniogórskiego?
  8. Protokół Miejskiej Komisji do spraw Referendum w Wojcieszowie ustalający wynik referendum lokalnego w sprawach istotnych dla wspólnoty lokalnej, zarządzonego na dzień 2 lipca 2017 r. (Dz. Urz. Woj. Dolnośląskiego z 2017 r. poz. 3160)
  9. Rejestr rezerwatów przyrody województwa dolnośląskiego, RDOŚ stan na 18 czerwca 2013. [dostęp 27-01-2014].
  10. http://www.polskawliczbach.pl/Wojcieszow, w oparciu o dane GUS.
  11. Rejestr zabytków nieruchomych woj. dolnośląskiego. Narodowy Instytut Dziedzictwa. [dostęp 16.11.2012]. s. 266.
  12. Łuczyński Romuald M. Zamki, dwory i pałace w Sudetach, Legnica, 2008, s. 420
  13. Maciej Maleńczuk – Biografia (pol.). muzyka.wp.pl. [dostęp 2013-08-17].

Linki zewnętrzne[edytuj]