Wojcieszów

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Wojcieszów
Panorama Wojcieszowa
Panorama Wojcieszowa
Herb
Herb Wojcieszowa
Państwo  Polska
Województwo  dolnośląskie
Powiat złotoryjski
Gmina gmina miejska
Prawa miejskie 1973
Burmistrz Sławomir Maciejczyk
Powierzchnia 32,17 km²
Populacja (2011)
• liczba ludności
• gęstość

3 913[1]
122 os./km²
Strefa numeracyjna
+48 75
Kod pocztowy 59-550
Tablice rejestracyjne DZL
Położenie na mapie województwa dolnośląskiego
Mapa lokalizacyjna województwa dolnośląskiego
Wojcieszów
Wojcieszów
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Wojcieszów
Wojcieszów
Położenie na mapie świata
Mapa lokalizacyjna świata
Wojcieszów
Wojcieszów
Ziemia 50°57′17″N 15°55′23″E/50,954722 15,923056
TERC
(TERYT)
5020126011
Urząd miejski
ul. Pocztowa 1
59-550 Wojcieszów
Strona internetowa
BIP

Wojcieszów (do 1945 niem. Kauffung) – miasto w województwie dolnośląskim, w powiecie złotoryjskim, położone nad rzeką Kaczawą, w Górach Kaczawskich w Sudetach Zachodnich.

W latach 1954–1973 osiedle typu miejskiego. W latach 1975–1998 miasto administracyjnie należało do województwa jeleniogórskiego.

Informacje ogólne[edytuj]

Według danych z 31 marca 2011 miasto liczyło 3 913 mieszkańców.

Lokalny ośrodek usługowo-turystyczny. Zakłady wapiennicze, przemysł drzewny i spożywczy. W Wojcieszowie znajdują się trzy kościoły, dwie stacje kolejowe, szkoła podstawowa i gimnazjum, dom kultury, biblioteka miejska, ruiny zamku, ruiny szubienicy, kilka pałaców oraz wiele zabytkowych domów.

Przez miasto przebiega droga wojewódzka nr 328 i nieczynna linia kolejowa LegnicaZłotoryjaMarciszówKamienna Góra.

Nazwa[edytuj]

Nazwa miejscowości pochodzi od staropolskiego imienia Wojciech. W kronice łacińskiej Liber fundationis episcopatus Vratislaviensis (pol. Księga uposażeń biskupstwa wrocławskiego) spisanej za czasów biskupa Henryka z Wierzbna w latach 1295–1305 miejscowość wymieniona jest jako Woycechdorf czyli wieś Wojciecha.[2]

Historia[edytuj]

Osiedle w Wojcieszowie Górnym (1955-1958) ze stoków Połomu

W X-XII wieku Słowianie zaczęli osiedlać się wzdłuż biegu Kaczawy i to oni założyli obecny Wojcieszów, zajmując się rybołówstwem i myślistwem. Według legendy na pobliskiej Górze Połom znajdował się święty gaj i pogańska świątynia. Wojcieszów założony został w XIII wieku. W 1366 roku książę Bolko II nadał rycerzowi Zedlitzowi tutejszy folwark za wierną służbę. Około XVI wieku zaczęto wydobywać krystaliczny wapień. W połowie XVIII wieku prowadzono tu roboty górnicze w poszukiwaniu złota i rud ołowiu.

Od 1742 roku włączony został do Prus, od 1945 roku należy do Polski. W 1956 roku miasto uzyskało status osiedla, a od 1973 prawa miejskie.

W latach 1955-1958 zbudowano osiedle mieszkaniowe w rejonie ulic Kochanowskiego i Żeromskiego (Wojcieszów Górny). Autorami projektu byli: Marianna Rostkowska, Stanisław Ryniak i Jan Kalinowski z Wojewódzkiego Biura Projektów we Wrocławiu[3].

Budowa geologiczna i bogactwa mineralne[edytuj]

Wojcieszów położony jest w obrębie metamorfiku kaczawskiego. Wzniesienia wokół niego zbudowane są ze staropaleozoicznych skał metamorficznych facji zieleńcowej. Są to zieleńce i łupki zieleńcowe, fyllity, łupki serycytowe, łupki kwarcowe, wapienie krystaliczne, porfiroidy. Są one silnie zaangażowane tektonicznie - zafałdowane oraz poprzecinane uskokami i żyłami kwarcowymi.

Niektóre z nich były w przeszłości eksploatowane. Zieleńce, łupki i fyllity na lokalne potrzeby, natomiast wapienie krystaliczne na skalę przemysłową. Wapienie wojcieszowskie początkowo eksploatowano jako kamienie budowlane i ozdobne, później jako surowiec dla przemysłu wapienniczego.

Ponadto, od średniowiecza w rejonie Wojcieszowa wydobywano rudy miedzi z różnymi dodatkami, a w latach 40. i 50. XX w. prowadzono poszukiwania rud uranu.

Ochrona przyrody[edytuj]

Na obszarze gminy znajduje się rezerwat przyrody Góra Miłek chroniący charakterystyczny dla Sudetów fragment regla dolnego na podłożu wapiennym z występującymi naturalnymi zespołami roślinnymi i bogatą fauną bezkręgowców[4].

Struktura powierzchni[edytuj]

Według danych z roku 2002[5] Wojcieszów ma obszar 32,16 km², w tym:

  • użytki rolne: 38%
  • użytki leśne: 46%

Miasto stanowi 5,59% powierzchni powiatu.

Demografia[edytuj]

Dane z 30 czerwca 2004[6]:

Opis Ogółem Kobiety Mężczyźni
jednostka osób  % osób  % osób  %
populacja 4014 100 2035 50,7 1979 49,3
gęstość zaludnienia
(mieszk./km²)
124,8 63,3 61,5

Piramida wieku mieszkańców Wojcieszowa w 2014 roku [7].
Piramida wieku Wojcieszow.png

Religia[edytuj]

Kościół parafialny pw. Najświętszej Maryi Panny Królowej Polski
Parafie

Zabytki[edytuj]

Kościoły w Wojcieszowie Dolnym
Pałac w Wojcieszowie Dolnym, (ul. Miedziana 1)
Pałac w Wojcieszowie Górnym, ul. Bolesława Chrobrego 48 (2007)
Krzyż milenijny

Według rejestru Narodowego Instytutu Dziedzictwa na listę zabytków wpisane są[8]:

  • kościół parafialny pw. Wniebowzięcia Matki Bożej, pierwotnie wzniesiony w XIII w., przebudowywany w XVI w., XVIII w. i w 1913 r.; gotyckie, renesansowe i barokowe nagrobki, otoczony murem, obok plebania z XVIII w.
  • kościół ewangelicki, obecnie rzym.-kat. pomocniczy pw. bł. Piotra Jerzego Frassati, z l. 1742-45, 1754 r., z wieżą z 1912 r.
  • pałac Niemitz, przy ul. Chrobrego 167, z 1816 r., przebudowany w l. 1863-4 r., neogotycki, z ogrodem i zabudowaniami gospodarczymi

Wojcieszów Dolny

  • zespół pałacowy, ul. Bolesława Chrobrego 251:
    • pałac, XVI/XVII, przebudowany w latach 1858-60[9]
    • park krajobrazowy, z XIX w.
  • zespół pałacowy „Lestgut”, ul. Chrobrego 11 (ul. Miedziana 1):
    • pałac, z 1870 r., zabudowania gospodarcze
    • park krajobrazowy, z drugiej połowy XIX w.,

Wojcieszów Górny

  • zespół pałacowy, ul. Bolesława Chrobrego 48, z 1596 r., XVII w., przebudowany w 1880 r. i 1930 r., XIX/XX w.:
  • zespół pałacowy, ul. Targowa 4, z XVIII/XIX w.:
  • pałac
  • park

inne zabytki:

  • zespół dworski, przy ul. Chrobrego 98, z przełomu XIX i XX w., z zabudowaniami gospodarczymi
  • ruiny zamku z XIV w., zniszczonego w czasie wojen husyckich
  • ruiny szubienicy
  • piece do wypalania wapna z XVIII/XIX wieku
  • kościół Matki Bożej Królowej Polski z lat 80. XX w.

Zagospodarowanie turystyczne[edytuj]

Osoby związane[edytuj]

Sąsiednie gminy[edytuj]

Bolków, Janowice Wielkie, Świerzawa

Przypisy

  1. Ludność. Stan i struktura w przekroju terytorialnym. Stan w dniu 31 III 2011.
  2. Liber fundationis episcopatus Vratislaviensis online
  3. praca zbiorowa, Dwadzieścia pięć lat architektury we Wrocławiu i na Dolnym Śląsku, SARP Wrocław, 1973, s.16
  4. Rejestr rezerwatów przyrody województwa dolnośląskiego, RDOŚ stan na 18 czerwca 2013. [dostęp 27-01-2014].
  5. Portal Regionalny i Samorządowy REGIOset (pol.). regioset.pl. [dostęp 2010-09-14].
  6. Baza Demograficzna – Tablice predefiniowane – Wyniki badań bieżących; Stan i struktura ludności; Ludność według płci i miast (pol.). GUS. [dostęp 2010-09-14].
  7. http://www.polskawliczbach.pl/Wojcieszow, w oparciu o dane GUS.
  8. Rejestr zabytków nieruchomych woj. dolnośląskiego. Narodowy Instytut Dziedzictwa. [dostęp 16.11.2012]. s. 266.
  9. Łuczyński Romuald M. Zamki, dwory i pałace w Sudetach, Legnica, 2008, s. 420
  10. Maciej Maleńczuk – Biografia (pol.). muzyka.wp.pl. [dostęp 2013-08-17].

Linki zewnętrzne[edytuj]