Jaworzyna Śląska

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ten artykuł dotyczy miasta. Zobacz też: Jaworzyna Śląska (ujednoznacznienie).
Jaworzyna Śląska
Muzeum Przemysłu i Kolejnictwa w Jaworzynie Śląskiej
Muzeum Przemysłu i Kolejnictwa w Jaworzynie Śląskiej
Herb Flaga
Herb Jaworzyny Śląskiej Flaga Jaworzyny Śląskiej
Państwo  Polska
Województwo  dolnośląskie
Powiat świdnicki
Gmina Jaworzyna Śląska
gmina miejsko-wiejska
Aglomeracja wałbrzyska
Prawa miejskie 1954
Burmistrz Grzegorz Grzegorzewicz
Powierzchnia 4,34 km²
Wysokość 220–238 m n.p.m.
Populacja (2011)
• liczba ludności
• gęstość

5258[1]
1203,0 os./km²
Strefa numeracyjna
+48 74
Kod pocztowy 58-140
Tablice rejestracyjne DSW
Położenie na mapie województwa dolnośląskiego
Mapa lokalizacyjna województwa dolnośląskiego
Jaworzyna Śląska
Jaworzyna Śląska
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Jaworzyna Śląska
Jaworzyna Śląska
Położenie na mapie świata
Mapa lokalizacyjna świata
Jaworzyna Śląska
Jaworzyna Śląska
Ziemia 50°54′46″N 16°25′55″E/50,912778 16,431944
TERC
(TERYT)
0219044
SIMC 0984019
Urząd miejski
ul. Wolności 9
58-140 Jaworzyna Śląska
Strona internetowa
BIP

Jaworzyna Śląska (niem. Königszelt, łac. Sycomoria Silesiana) – miasto w Polsce, położone w województwie dolnośląskim, w powiecie świdnickim, w gminie miejsko-wiejskiej Jaworzyna Śląska, której jest siedzibą. Miasto należy do Aglomeracji Wałbrzyskiej[2].

W latach 1975–1998 miejscowość należała administracyjnie do województwa wałbrzyskiego. Według danych z 31 marca 2011 r. miejscowość liczyła 5258 mieszkańców.

W Jaworzynie Śląskiej działa m.in. Miejski Klub Sportowy „Karolina”, mający 3 sekcje: kolarską, piłki nożnej i judo.

Położenie[edytuj]

Jaworzyna Śląska leży na Równinie Świdnickiej w obrębie Przedgórza Sudeckiego.

Historia[edytuj]

Powstanie Jaworzyny Śląskiej ma związek z budową przez Towarzystwo Kolei Wrocławsko-Świdnicko-Świebodzickiej linii kolejowej z Wrocławia do Świebodzic, dziś stanowiącej część linii kolejowej nr 274. W miejscu rozgałęzienia trasy na linię do Świdnicy i Świebodzic powstał najpierw przystanek kolejowy, później natomiast stacja węzłowa wraz z zapleczem i osiedlem kolejarskim[3].

Niemiecka nazwa osady, Königszelt (w tłumaczeniu „królewski namiot”) nawiązuje do czasów wojny siedmioletniej oraz stacjonowania na tych ziemiach w 1761 r. wojsk pruskich i ich dowódcy – Fryderyka II Wielkiego, króla Prus. Polska nazwa, bez oparcia w tradycji, nawiązuje do nazwy miejscowości Stary Jawornik, której częścią były początkowo ziemie, na których dziś leży miasto[4].

Początkowo Jaworzyna Śląska stanowiła osadę kolejowo-przemysłową przy rozwijającym się węźle kolejowym z parowozownią. Na początku lat 60. XIX wieku w okolicy Jaworzyny odkryto żwiry budowlane, dość rzadkie w tych rejonach, oraz glinki kaolinowe. Odkrycie surowców, a także dostatek drewna, węgla kamiennego (z pobliskiego Zagłębia Wałbrzyskiego), gazu i dobra komunikacja kolejowa zadecydowały, że w 1863 Traugott Silber wzniósł w Jaworzynie fabrykę porcelany[4], po wojnie upaństwowioną, a 1993 sprywatyzowaną na rzecz pracowników jako Zakłady Porcelany Stołowej „Karolina”[5]. Obok fabryki porcelany z czasem istniały w mieście również inne zakłady: fabryka melasy, gorzelnia, mleczarnia, które obecnie nie istnieją[4].

W 1945 r. miejscowość została włączona do Polski i otrzymała obecną nazwę. Ówczesna ludność Jaworzyny Śląskiej została wysiedlona do Niemiec. Miejscowość uzyskała prawa miejskie w 1954 roku[4].

Zamknięta w 1991 roku, wraz ze spadkiem przewozów kolejowych i zastąpieniem ostatnich parowozów trakcją spalinową parowozownia, funkcjonuje od tego czasu jako skansen kolejnictwa, natomiast od 2004 roku jako prywatne Muzeum Przemysłu i Kolejnictwa na Śląsku[6].

Demografia[edytuj]

Piramida wieku mieszkańców Jaworzyny Śląskiej w 2014 roku[7].
Piramida wieku Jaworzyna Slaska.png

Zabytki[edytuj]

Według rejestru Narodowego Instytutu Dziedzictwa na listę zabytków wpisana jest[8]:

Warto zobaczyć[edytuj]

Do atrakcji turystycznych miasta zaliczają się unikatowy skansen parowozów wraz z muzeum motocykli Harley Davidson, oraz karczma położona nad brzegiem starej żwirowni.

Współpraca zagraniczna[edytuj]

Miasta partnerskie:

Zobacz też[edytuj]

Przypisy

  1. Danuta Waśniewska, DM: GUS - Główny Urząd Statystyczny - Ludność w gminach. Stan w dniu 31 marca 2011 r. - wyniki spisu ludności i mieszkań 2011 r. (pol.). Główny Urząd Statystyczny, 2012-07-26. [dostęp 2012-10-17].
  2. http://walbrzych24.com/1-wiadomosci/10924-gminy-swidnickie-w-aglomeracji-walbrzyskiej
  3. Krzysztof Jaworski. Pociągiem do gór. „Pielgrzymy '88: informator krajoznawczy XXXIII Ogólnopolskiego Rajdu Sudeckiego”, 1988. Wrocław: Sudeckie Koło Przewodników Sudeckich. Oddział Wrocławski PTTK. 
  4. a b c d Urząd Miejski Jaworzyna Śląska: Historia Jaworzyny Śląskiej
  5. Zakład Porcelany Stołowej "Karolina" - historia zakładu
  6. Muzeum Przemysłu i Kolejnictwa na Śląsku: historia
  7. http://www.polskawliczbach.pl/Jaworzyna_Slaska, w oparciu o dane GUS.
  8. Rejestr zabytków nieruchomych woj. dolnośląskiego. Narodowy Instytut Dziedzictwa. [dostęp 2012-10-08]. s. 160.

Linki zewnętrzne[edytuj]