14 listopada jest 318. (w latach przestępnych 319.) dniem w kalendarzu gregoriańskim. Do końca roku pozostaje 47 dni.
- Imieniny obchodzą: Agata, Agrypin, Agryppa, Antyd, Damian, Elżbieta, Filomen, Hipacy, Jan, Józef, Jukund, Klementyn, Kosma, Laurenty, Lewin, Mikołaj, Montan, Serapion, Stefan, Ścibor, Ścibora, Świecław, Teodot, Wawrzyniec i Wszerad
- Indie – Dzień Dziecka (urodziny Jawaharlala Nehru)
- Jordania – Dzień Pamięci Króla Husajna
- Międzynarodowe – Światowy Dzień Cukrzycy (ustanowiony przez Międzynarodową Federację Diabetologiczną w 1991 w rocznicę urodzin odkrywcy insuliny Fredericka Bantinga i w 2006 przez Zgromadzenie Ogólne ONZ)
- Polska – Ogólnopolski Dzień Seniora (na arenie międzynarodowej obchodzony 1 października)
- Wspomnienia i święta w Kościele katolickim[1][2] obchodzą:
Wydarzenia w Polsce[edytuj]
Wydarzenia na świecie[edytuj]
Członek Gwardii Palatyńskiej – rycina z początku XX wieku
- 1475 – Jadwiga Jagiellonka, córka Kazimierza IV Jagiellończyka, poślubiła w Landshut Jerzego Bogatego, syna władcy Bawarii Ludwika IX Bogatego.
- 1493 – Krzysztof Kolumb wylądował na Saint Croix w archipelagu Wysp Dziewiczych.
- 1494 – Inwazja hiszpańska na Wyspy Kanaryjskie: zwycięstwo wojsk kastylijskich nad Guanczami w bitwie pod Aguere.
- 1501 – Odbył się ślub Artura Tudora, najstarszego syna króla Anglii Henryka VII Tudora i Katarzyny Aragońskiej, córki Ferdynanda II Aragońskiego i Izabeli I Kastylijskiej.
- 1533 – Hiszpański podbój Peru: zwycięstwo Hiszpanów w bitwie o Cuzco.
- 1633 – Wojna trzydziestoletnia: wojska szwedzkie zdobyły niemiecką Ratyzbonę.
- 1659 – Wojna duńsko-szwedzka: zwycięstwo wojsk koalicji antyszwedzkiej w bitwie pod Nyborgiem.
- 1770 – James Bruce dotarł do źródła Nilu Błękitnego.
- 1801 – Napoleon Bonaparte dokonał pierwszej reorganizacji Gwardii Cesarskiej.
- 1812 – Inwazja Napoleona na Rosję: zwycięstwo wojsk rosyjskich w bitwie pod Smolanami.
- 1818 – W Wenecji odbyła się premiera opery Enrico di Borgogna Gaetano Donizettiego.
- 1850 – Papież Pius IX utworzył Gwardię Palatyńską.
- 1863 – Zwodowano żaglowiec Star of India.
- 1871 – Na Węgrzech powstał rząd Menyhérta Lónyaya.
- 1881:
- 1885 – Wybuchła wojna serbsko-bułgarska.
- 1888 – Rozpoczął działalność Instytut Pasteura w Paryżu.
- 1889 – Amerykańska dziennikarka Nellie Bly, zainspirowana powieścią Juliusza Verne’a W 80 dni dookoła świata, wyruszyła śladami Fileasa Fogga.
- 1891 – Na ulice Koszyc wyjechał pierwszy tramwaj konny.
- 1897 – Niemiecka piechota morska zajęła bez walki rejon zatoki Jiaozhou w chińskiej prowincji Szantung, który kilka miesięcy później chiński rząd pod przymusem wydzierżawił Niemcom na 99 lat.
- 1900 – Sąd w czeskim Písku skazał na karę śmierci (zamienioną później na karę dożywotniego pozbawienia wolności) upośledzonego umysłowo włóczęgę pochodzenia żydowskiego Leopolda Hilsnera, oskarżonego o dokonanie mordu rytualnego na 19-letniej czeskiej katoliczce.
- 1901 – Karl Landsteiner odkrył grupy krwi: A, B i 0.
- 1905 – Grigorij Rasputin został zaprezentowany na dworze carskim.
- 1908:
- 1910 – Amerykański pilot Eugene Ely po raz pierwszy wystartował samolotem z pokładu okrętu.
- 1912 – Wszedł do służby brytyjski krążownik liniowy HMS Princess Royal.
- 1913 – Ukazał się pierwszy tom cyklu powieściowego W poszukiwaniu straconego czasu Marcela Prousta.
- 1916 – W Australii powstał drugi gabinet Billy'ego Hughesa.
- 1918 – Czechosłowacja została proklamowana republiką. Pierwszym prezydentem został Tomáš Masaryk.
- 1921 – Została założona Komunistyczna Partia Hiszpanii (PCE).
- 1922:
- 1925 – W Australii powstał drugi gabinet Stanleya Bruce'a.
- 1926 – Adolfo Díaz Recinos po raz drugi został prezydentem Nikaragui.
- 1930 – Premier Japonii Osachi Hamaguchi został postrzelony na dworcu kolejowym w Tokio przez japońskiego ultranacjonalistę.
- 1933 – Ion Duca został premierem Rumunii.
- 1934 – W Londynie odbył się towarzyski mecz piłkarski pomiędzy reprezentacjami Anglii i Włoch (3–2), z powodu brutalnej gry nazwany „bitwą o Highbury”.
- 1935 – Dokonano oblotu kanadyjskiego samolotu transportowego Noorduyn Norseman.
- 1939 – Australijski pies pasterski o imieniu Bluey padł w wieku 29 lat, 6 miesięcy i 12 dni, co jest najstarszym udokumentowanym wiekiem psa domowego.
- 1940:
- 1941:
- 1950 – Cholon w Izraelu uzyskał prawa miejskie.
- 1952 – Szwedka May Louise Flodin zdobyła w Londynie tytuł Miss World 1952.
- 1953 – Przyjęto flagę NATO.
- 1954 – 1. Prezydent Egiptu Muhammad Nadżib został odsunięty od władzy przez premiera Gamala Abdela Nasera.
- 1957 – Około stu bossów mafijnych spotkało się na konferencji w Apalachin w stanie Nowy Jork.
- 1960 – 118 osób zginęło, a 110 zostało rannych w wyniku zderzenia dwóch pociągów pasażerskich pod czeskimi Pardubicami.
- 1961 – W RFN powstał czwarty rząd Konrada Adenauera.
- 1962 – Władze Etiopii zniosły autonomię Erytrei i nadały jej status prowincji.
- 1963 – U południowego wybrzeża Islandii wyłoniła się wyspa wulkaniczna Surtsey.
- 1968:
- 1969 – Program Apollo: rozpoczęła się załogowa misja księżycowa Apollo 12.
- 1970 – 75 osób zginęło w katastrofie lotu Southern Airways 932 w Huntington w stanie Wirginia Zachodnia.
- 1971 – NASA: sonda Mariner 9 osiągnęła orbitę Marsa, stając się pierwszym wysłanym z Ziemi sztucznym satelitą innej planety.
- 1973:
- 1975 – Hiszpania wycofała się z Sahary Zachodniej.
- 1980:
- 1990:
- 1991 – Do Kambodży po 13 latach wygnania powrócił książę Norodom Sihanouk.
- 1993 – Faruk Leghari został prezydentem Pakistanu.
- 1994:
- 1997 – Premiera filmu Szakal.
- 1999 – Leonid Kuczma po raz drugi wygrał wybory prezydenckie na Ukrainie.
- 2001 – Badruddoza Chowdhury został prezydentem Bangladeszu.
- 2003 – Została odkryta planetoida transneptunowa 90377 Sedna.
- 2006 – W Republice Południowej Afryki zalegalizowano małżeństwa osób tej samej płci.
- 2008 – W ramach misji indyjskiej sondy kosmicznej Chandrayaan-1 na Księżycu wylądował próbnik Moon Impact Probe.
- 2010 – Niemiec Sebastian Vettel w wieku 23 lat i 134 dni został najmłodszym w historii mistrzem świata Formuły 1.
- 2011 – Rozpoczęła się załogowa misja Sojuz TMA-22 na Międzynarodową Stację Kosmiczną (ISS).
Urodzili się[edytuj]
- 1498 – Eleonora Austriacka, królowa Portugalii i Francji, żona Manuela I Szczęśliwego i Franciszka I Walezjusza (zm. 1558)
- 1567 – Maurycy Orański, książę Oranii, stadhouder Republiki Zjednoczonych Prowincji (zm. 1625)
- 1601 – Jan Eudes, święty, francuski duchowny katolicki (zm. 1680)
- 1650 – Wilhelm III Orański, książę Oranii, stadhouder Republiki Zjednoczonych Prowincji, król Anglii, Szkocji i Irlandii (zm. 1702)
- 1719 – Leopold Mozart, austriacki kapelmistrz, kompozytor, ojciec Wolfganga Amadeusza Mozarta (zm. 1787)
- 1765 – Robert Fulton, amerykański wynalazca, konstruktor statku parowego (zm. 1815)
- 1776 – Henri Dutrochet, francuski lekarz, fizjolog, botanik (zm. 1847)
- 1778 – Johann Nepomuk Hummel, niemiecki kompozytor pochodzenia czeskiego (zm. 1837)
- 1779 – Adam Gottlob Oehlenschläger, duński poeta (zm. 1850)
- 1797 – Charles Lyell, angielski geolog (zm. 1875)
- 1805 – Fanny Hensel, niemiecka kompozytorka, siostra Felixa Mendelssohna (zm. 1847)
- 1814 – Edmund Bojanowski, polski błogosławiony, założyciel Zgromadzenia Sióstr Służebniczek Najświętszej Maryi Panny Niepokalanie Poczętej (zm. 1871)
- 1819 – Józef Kmietowicz, polski duchowny katolicki, wikary parafii w Chochołowie, przywódca powstania chochołowskiego (zm. 1859)
- 1828 – Charles de Freycinet, francuski polityk, premier Francji (zm. 1923)
- 1838 – August Šenoa, chorwacki pisarz (zm. 1881)
- 1845 – Ulisse Dini, włoski matematyk (zm. 1918)
- 1840 – Claude Monet, francuski malarz (zm. 1926)
- 1863 – Leo Hendrik Baekeland, belgijski wynalazca (zm. 1944)
- 1874 – Adolf Brand, niemiecki działacz gejowski, dziennikarz, anarchista (zm. 1945)
- 1878 – Leopold Staff, polski poeta (zm. 1957)
- 1887 – Lajos Áprily, węgierski pisarz (zm. 1967)
- 1889 – Jawaharlal Nehru, indyjski polityk, premier Indii, ojciec Indiry Gandhi (zm. 1964)
- 1891:
- 1896 – Mamie Eisenhower, pierwsza dama Stanów Zjednoczonych, żona 34. prezydenta Stanów Zjednoczonych Dwighta Davida Eisenhowera (zm. 1979)
- 1900 – Aaron Copland, amerykański kompozytor (zm. 1990)
- 1904 – Dick Powell, amerykański aktor (zm. 1963)
- 1906 – Louise Brooks, amerykańska aktorka (zm. 1985)
- 1907:
- 1908 – Joseph Raymond McCarthy, amerykański polityk (zm. 1957)
- 1910:
- 1911 – Antoni Szuniewicz, polski organista, kompozytor, dyrygent, pedagog (zm. 1987)
- 1913 – George Smathers, amerykański polityk (zm. 2007)
- 1914 – Edward Schillebeeckx, belgijski teolog katolicki, dominikanin (zm. 2009)
- 1918:
- 1919:
- 1920:
- 1921 – Brian Keith, amerykański aktor (zm. 1997)
- 1922 – Boutros Boutros-Ghali, egipski polityk, sekretarz generalny ONZ
- 1923 – Tadeusz Szwagrzyk, polski duchowny katolicki, biskup częstochowski (zm. 1992)
- 1925:
- 1927 – Janusz Wilhelmi, polski polityk, minister kultury i sztuki (zm. 1978)
- 1929 – Ivan Singer, rumuński matematyk
- 1930:
- 1931:
- 1932 – Gunter Sachs, szwajcarski reżyser filmów dokumentalnych, malarz
- 1933 – Fred Haise, amerykański astronauta
- 1934:
- 1935 – Husajn I, król Jordanii (zm. 1999)
- 1936:
- 1939 – Rudolf Thome, niemiecki reżyser filmowy
- 1942 – Julian Gbur, polski duchowny katolicki, werbista, biskup lwowski, greckokatolicki biskup stryjski (zm. 2011)
- 1943 – Waldemar Parzyński, polski wokalista zespołu Novi Singers
- 1944 – Michał Strąk, polski politolog, polityk
- 1945 – Zbigniew Nowak, polski muzyk zespołów: Bractwo Kurkowe 1791 i Happy End
- 1947 – Tamás Somló, węgierski basista zespołu Locomotiv GT
- 1948:
- 1950:
- Tomasz Orlicz, polski dziennikarz, dokumentalista, scenarzysta, realizator, reżyser
- Zhang Yimou, chiński reżyser filmowy
- 1951:
- 1953:
- 1954:
- 1955:
- 1956:
- 1957 – Wolfgang Hoppe, niemiecki bobsleista
- 1958 – Michał Juszczakiewicz, polski aktor
- 1960 – Ola By Rise, norweski piłkarz, bramkarz
- 1961 – Krzysztof Bujar, polski hokeista
- 1962:
- 1963 – Michał Krasenkow, polski szachista pochodzenia rosyjskiego
- 1966 – Petra Rossner, niemiecka kolarka torowa
- 1967:
- 1968 – Claudia Porwik, niemiecka tenisistka
- 1970:
- 1972:
- 1973 – Wayne Black, zimbabwejski tenisista
- 1974:
- 1975:
- 1976:
- 1977:
- 1979:
- 1980 – Nicolas Lopez, francuski szermierz
- 1981 – Wang Jianxun, chiński skoczek narciarski
- 1984:
- 1985 – Andreas Vilberg, norweski skoczek narciarski
- 1989 – Həsən Əliyev, azerski zapaśnik
- 1990:
- 1991 – Taylor Hall, kanadyjski hokeista
- 976 – Taizu, cesarz Chin (ur. 927)
- 1060 – Godfryd II Martel, hrabia Andegawenii (ur. 1006)
- 1263 – Aleksander Newski, książę Nowogrodu, wielki książę kijowski, wielki książę włodzimierski (ur. 1220)
- 1391 – Nikola Tavelić, święty, chorwacki franciszkanin, misjonarz, męczennik (ur. 1340)
- 1556 – Giovanni Della Casa, włoski poeta (ur. 1503)
- 1716 – Gottfried Leibniz, niemiecki filozof, matematyk, prawnik, fizyk, dyplomata (ur. 1646)
- 1797 – Iwan Szuwałow, założyciel Akademii Sztuk Pięknych w Sankt Petersburgu, współzałożyciel i pierwszy rektor Uniwersytetu Moskiewskiego (ur. 1727)
- 1801 – Grzegorz Piramowicz, polski pedagog (ur. 1735)
- 1825 – Jean Paul, niemiecki pisarz (ur. 1763)
- 1831 – Georg Wilhelm Friedrich Hegel, niemiecki filozof (ur. 1770)
- 1852 – Karol Antoniewicz, polski duchowny katolicki, jezuita, misjonarz, pisarz (ur. 1807)
- 1861 – Stefan Cuenot, francuski misjonarz, biskup, męczennik, święty katolicki (ur. 1802)
- 1866 – Michał I Uzurpator, król Portugalii (ur. 1802)
- 1897 – Giuseppina Strepponi, włoska śpiewaczka operowa (sopran), żona Giuseppe Verdiego (ur. 1815)
- 1899 – Szymon Marcin Kozłowski, polski duchowny katolicki, biskup łucko-żytomierski, arcybiskup mohylewski (ur. 1819)
- 1908 – Guāngxù, cesarz Chin (ur. 1871)
- 1911 – Marian Jasieńczyk, polski pisarz (ur. 1855)
- 1915 – Teodor Leszetycki, polski pianista, kompozytor (ur. 1830)
- 1938 – Hans Christian Gram, duński lekarz, twórca metody Grama (ur. 1853)
- 1944 – Otto Schimek, austriacki żołnierz, rozstrzelany za odmowę wykonania wyroku śmierci na polskich cywilach (ur. 1925)
- 1946 – Manuel de Falla, hiszpański kompozytor (ur. 1876)
- 1965 – Otto Ernst Schweizer, niemiecki architekt, urbanista (ur. 1890)
- 1975 – Jan Rostworowski, polski pisarz, tłumacz (ur. 1919)
- 1977 – Bhaktivedanta Swami, hinduski filozof, misjonarz (ur. 1896)
- 1978 – Henryk Pomazański, polski pułkownik (ur. 1889)
- 1984 – Adhemar Canavesi, urugwajski piłkarz (ur. 1903)
- 1985 – Wellington Koo, chiński polityk, dyplomata (ur. 1887)
- 1986 – Feliks Paszkowski, polski malarz (ur. 1904)
- 1987 – Edward Ludwik Habich, polski inżynier, mechanik, wynalazca (ur. 1905)
- 1989 – Bill Davison, amerykański muzyk jazzowy (ur. 1906)
- 1990:
- 1991 – Tony Richardson, brytyjski reżyser filmowy (ur. 1928)
- 1992:
- 1993 – Zbigniew Ruciński, polski kardiolog, poeta (ur. 1935)
- 1994 – Mariusz Strzelecki, polski żużlowiec (ur. 1967)
- 1998 – Rachela Holzer, polska aktorka pochodzenia żydowskiego (ur. 1899)
- 2000:
- 2001:
- 2002:
- 2003:
- 2004 – Michel Colombier, francuski kompozytor muzyki filmowej (ur. 1939)
- 2006 – John van Nes Ziegler, niemiecki polityk (ur. 1921)
- 2007:
- 2008 – Norbert Schmelzer, holenderski polityk, minister spraw zagranicznych (ur. 1921)
- 2009 – Nikołaj Anikin, rosyjski biegacz narciarski (ur. 1932)
- 2011 – Jackie Leven, szkocki muzyk, kompozytor (ur. 1950)
- 2012 – Alex Alves, brazylijski piłkarz (ur. 1974)
Przypisy
