Opoczno

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Opoczno
miasto w gminie miejsko-wiejskiej
Ilustracja
Zamek Kazimierzowski w Opocznie, obecnie Muzeum Regionalne
Herb Flaga
Herb Flaga
Dewiza: Nasza historia i dzień dzisiejszy jest naszą dumą
Państwo  Polska
Województwo  łódzkie
Powiat opoczyński
Gmina Opoczno
Data założenia 1191 (Kościół św. Magdaleny)
Prawa miejskie XIV w.
Burmistrz Dariusz Kosno
Powierzchnia 26,99[1] km²
Wysokość 190 m n.p.m.
Populacja (31.12.2019)
• liczba ludności
• gęstość

21 060[2]
850,9 os./km²
Strefa numeracyjna (+48) 44
Kod pocztowy 26-300
Tablice rejestracyjne EOP
Położenie na mapie gminy Opoczno
Mapa konturowa gminy Opoczno, blisko centrum na dole znajduje się punkt z opisem „Opoczno”
Położenie na mapie Polski
Mapa konturowa Polski, blisko centrum na prawo znajduje się punkt z opisem „Opoczno”
Położenie na mapie województwa łódzkiego
Mapa konturowa województwa łódzkiego, po prawej nieco na dole znajduje się punkt z opisem „Opoczno”
Położenie na mapie powiatu opoczyńskiego
Mapa konturowa powiatu opoczyńskiego, blisko centrum na prawo znajduje się punkt z opisem „Opoczno”
Ziemia51°22′38″N 20°17′13″E/51,377222 20,286944
TERC (TERYT) 1007044
SIMC 0967943
Urząd miejski
ul. Staromiejska 6
26-300 Opoczno
Strona internetowa

Opoczno (ros. Опочно, jid. ‏אפאטשנא‎, hebr. ‏אופוצ'נו‎) – miasto w województwie łódzkim, w powiecie opoczyńskim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Opoczno. Położone nad rzeką Drzewiczką, na krańcu Wyżyny Przedborskiej, historycznie w Małopolsce a dokładnie w Ziemi Radomskiej. Stare Opoczno i Nowe Opoczno były miastami królewskimi Korony Królestwa Polskiego[3]. Miasto królewskie w powiecie opoczyńskim województwa sandomierskiego w drugiej połowie XVI wieku[4].

Opoczno znajduje się w czołówce rankingu polskich miast z najbardziej zanieczyszczonym powietrzem[5].

Według danych GUS z 31 grudnia 2019 roku miasto liczyło 21 060 mieszkańców[2].

Położenie[edytuj | edytuj kod]

Miasto leży we wschodniej części województwa łódzkiego, w północnej części mezoregionu Wzgórza Opoczyńskie[6], szerzej na pograniczu Wyżyny Małopolskiej i Niziny Mazowieckiej, u ujścia rzeki Wąglanki do Drzewiczki – prawego dopływu Pilicy.

Historycznie należy do Małopolski (dokładnie Ziemia Radomska). Leżało w ziemi sandomierskiej, następnie w województwie sandomierskim, gdzie było siedzibą powiatu. W latach 1975–1998 miasto administracyjnie należało do woj. piotrkowskiego, zaś przed 1975 r. do woj. kieleckiego.

Historia[edytuj | edytuj kod]

 Osobny artykuł: Targ w Opocznie.
  • 1191 – wymienienie drewnianego kościoła pw. św. Magdaleny[7]
  • 1284 – wzmianka o miejscowości Opoczno w związku z przypisaniem osady przez Leszka Czarnego do kolegiaty sandomierskiej
  • 1347 – przeniesienie osady z kościołem św. Marii Magdaleny ze Staromieścia (w rejonie dzisiejszego cmentarza parafialnego) na obecne miejsce
  • 1349 – Kazimierz Wielki wymienia Opoczno w dokumencie jako miejscowość leżącą na drodze kupieckiej z komorą celną. Opoczno leżało na skrzyżowaniu drogi z Torunia do Lwowa oraz z Wrocławia do Włodzimierza Wołyńskiego
  • 1365 – przywilej Kazimierza Wielkiego przenoszący miasto Opoczno z prawa średzkiego na prawo magdeburskie[8]
  • Pierwszym starostą miasta w 1368 został Sobek z Wyszkowic
  • 1409, 1413, 1414, 1432 – na zamku w Opocznie przebywał król Władysław Jagiełło
  • Rozwój miasta nastąpił w okresie od XIV do XVI wieku
  • XV – XVIII w. – miejsce sądów szlacheckich: ziemskiego i grodzkiego[9]
  • 1405 – na terenie miasta został zbudowany szpital. Budynek spłonął w pożarze miasta w roku 1462
  • 1440 – sprzedanie przez króla starostwa Mszczujowi ze Skrzynna herbu Łabędź za 400 grzywien
  • 1459 – król przeniósł zastaw Opoczna z rąk Jana Mszczujowica ze Skrzynna w ręce kasztelana radomskiego Eustachego ze Sprowy
  • 1478 – po śmierci Eustachego ze Sprowy prawa do dochodów ze starostwa przeszły na jego synów Jana i Stanisława Odrowążów ze Sprowy
  • 1483 – wielki pożar miasta, w związku z czym król zwolnił mieszczan z podatków na 8 lat
  • 1550 – za zgodą króla Zygmunta Augusta miasto zostało wyposażone w sieć wodociągów
  • 1555 – starostwo wykupił za zgodą króla stolnik sieradzki Wincenty Przerembski
  • 1582 – Opoczno uzyskało przywilej de non tolerandis Judaeis[10].
  • 1646 – w Opocznie wybudowana została synagoga
  • 1655, 11 września – pod miastem doszło do potyczki pomiędzy wojskami polskimi i szwedzkimi pod dowództwem feldmarszałka Wittenberga[11]. W wyniku trwających wojen szwedzkich miasto zostało zniszczone
  • 1787 – na zamku w sali sądowej owacyjnie przywitany został król Stanisław August Poniatowski
  • 1793 – wybudowanie nowego murowanego parterowego dworu starostwa w Opocznie-Starostwie
  • przed 1800 – wybudowanie przez społeczność żydowską synagogi
  • 1795 – wcielenie do zaboru austriackiego
  • 1809 – miasto włączone do Księstwa Warszawskiego
  • 1815 – miasto w zaborze rosyjskim
  • 1874 – odbudowa zamku na starych fundamentach
  • 1880 – uruchomiono produkcję płytek ceramicznych, dziś znanych pod marką „Opoczno” lub „Opoczno S.A.”
  • Kolejnym trudnym dla miasta okresem są lata 1891–1893, kiedy wybucha epidemia cholery
  • 1885–1890 – budowa linii kolejowej[12]
  • 1900 – w Opocznie powstała Ochotnicza Straż Ogniowa
  • 1910 – na terenie miasta zbudowano sieć elektryczną
  • maj 1915 – do miasta wkraczają węgierskie oddziały gen. Hermana von Kövessa
  • 2 sierpnia 1919 – miasto w wyniku ustalenia nowego podziału administracyjnego zostało przyłączone do województwa kieleckiego
  • 1 kwietnia 1939 – Opoczno zostaje włączone do województwa łódzkiego
  • listopad 1940 – utworzenie przez Niemców getta dla ludności żydowskiej[13]. Przebywało w nim ok. 4000 osób z Opoczna i okolic[13]. W lipcu 1942 ok. 400 osób wywieziono do Skarżyska-Kamiennej, w październiku 1942 ok. 3000 do obozu zagłady w Treblince[13]. W trzech egzekucjach na terenie getta zamordowano ok. 250 osób[13]. Zostało ono zlikwidowane w styczniu 1943[13].
  • lipiec 1942 - grupa konspiracyjna miejscowych Żydów oraz partyzantów z Gwardii Ludowej przecina linię telefoniczną w mieście i rozbraja polskich kolaboracyjnych "granatowych" policjantów, a także konfiskuje pieniądze z kasy miejscowego Judenratu przeznaczone na podatki dla Niemców[14]
  • 1945 - miasto zostało zdobyte przez wojska Armii Czerwonej, co zakończyło okres okupacji niemieckiej[15].
  • 1953 – otwarta zostaje pierwsza linia autobusowa PKS
  • maj 1979 – otwarty zostaje Miejski Dom Kultury
  • 1962 – w 20 rocznicę powstania PPR w Alei Sportowej odsłonięto obelisk ku czci ofiar hitlerowskiego terroru w rejonie Opoczna[16]
  • luty 1990 – ukazuje się pierwszy numer tygodnika zatytułowanego „Opoczyńskie Wieści”
  • 1994 – powstaje czasopismo Nowe Echa skierowane do mieszkańców gminy Opoczno
  • 1999 – miasto podczas reformy administracyjnej staje się stolicą nowego powiatu opoczyńskiego. W ramach reformy szkolnictwa w mieście utworzono dwa gimnazja
  • Na początku roku 2000 honorowym obywatelem miasta Opoczna został Jan Paweł II
  • 14 grudnia 2014 – otwarcie stacji kolejowej Opoczno Południe

Zabytki[edytuj | edytuj kod]

Zamek Kazimierzowski w Opocznie, odbudowany w 1874 roku
Kościół św. Marii Magdaleny z XVIII w. (cmentarny)

Według rejestru zabytków Narodowego Instytutu Dziedzictwa[17] na listę zabytków wpisane są obiekty:

  • śródmieście miasta, nr rej.: 303 z 4.12.1956
  • zespół kościoła parafialnego pw. św. Bartłomieja, ul. Kościelna 2:
    • kościół, 1365, 1939, nr rej.: 307 z 1.12.1956 oraz 352 z 21.06.1967
    • dzwonnica, pierwsza połowa XIX, nr rej.: j.w.
    • plebania, 1622, nr rej.: 838 z 6.02.1959
  • zamek, obecnie muzeum, pl. Zamkowy 1, połowa XIV w., XVII w., 1927 nr rej.: 306 z 30.11.1956 oraz 272 z 3.11.1977
  • zespół dworski „starostwo”, ul. Parkowa / Kolberga, XVII-XIX w., nr rej.: 779 z 30.05.1972 oraz 256 z 6.10.1995:
    • dwór
    • oranżeria
    • spichrz (lamus)
    • dwa czworaki
    • park
  • dom „Esterki” (obecnie Powiatowa i Miejska Biblioteka Publiczna), ul. Kościuszki 15, 1500, nr rej.: 305 z 30.11.1956 i z 21.06.1967
  • Nowy cmentarz żydowski w Opocznie – data jego powstania pozostaje nieznana, znajduje się on przy ulicy Limanowskiego 23. Wskutek dewastacji – najpewniej z okresu II wojny światowej – do naszych czasów nie zachowały się żadne nagrobki[18]. Zobacz też: Stary cmentarz żydowski w Opocznie

Zamek[edytuj | edytuj kod]

Początki historii zamku sięgają XIV w., kiedy to z inicjatywy Kazimierza Wielkiego na terytorium Polski powstało wiele zamków obronnych. Zamek opoczyński, zbudowany jednocześnie z murami miasta, był typowym zamkiem miejskim tzn. leżał w obrębie miasta. Ze względu na brak źródeł trudno jest ustalić jak wyglądał w swojej pierwotnej formie.

Zamek opoczyński spełniał rolę siedziby administracyjnej starostów, którzy mieli obowiązek utrzymywania go w stanie pełnego przygotowania na wypadek wojny. Zamek w Opocznie spłonął prawdopodobnie w trakcie wielkiego pożaru miasta w XV wieku. Po remoncie użytkowano go w XVI i XVII wieku, aż do zniszczenia w czasach Potopu szwedzkiego. W ograniczonej formie użytkowano go także później m.in. w wieży mieściło się więzienie. W XVIII wieku po remoncie podejmowano w nim króla Stanisława Augusta Poniatowskiego. W pierwszej połowie XIX wieku był już ruiną. Dzisiejsza forma budynku to efekt historyzującej przebudowy z 1927 roku fragmentu gmachu z XIX wieku, który zbudowano w miejscu gotyckiego zamku. Obecnie w zamku swoją siedzibę ma Muzeum Regionalne.

Kolegiata św. Bartłomieja[edytuj | edytuj kod]

Kościół zbudowano w stylu gotyckim około 1365 roku z fundacji Kazimierza Wielkiego. Posiadał jedną nawę i wieżę. Został zrujnowany w 1812 roku gdy pełnił rolę szpitala. Restaurowany około 1850 przez Henryka Marconiego, rozebrany częściowo 1934 z zachowaniem gotyckiego prezbiterium będącego obecnie boczną kaplicą. Istniejący współcześnie kościół wybudowano w latach 1935–1949.

  • kaplica gotycka (dawne prezbiterium kościoła z XIV wieku)
  • chrzcielnica gotycka z XV wieku z herbami Rola, Nałęcz, Orzeł, Jastrzębiec, Leliwa, Odrowąż, Poraj, Łabędź
  • nagrobek renesansowy rycerza Adam Śmigielskiego z Bnina herbu Ogończyk z 1616 r.
  • nagrobek renesansowy chorążego rawskiego Piotra Załuskiego z 1630 r.
  • nagrobek Jerzego Karwickiego i Anny z Podlodowskich z 1623 roku
  • stalle renesansowe

Dom Esterki[edytuj | edytuj kod]

Znajdująca się przy rynku kamienica, jest obok zamku, plebanii i zachowanego gotyckiego prezbiterium kościoła, najstarszym zachowanym budynkiem w mieście. Tradycja wiąże powstanie domu Esterki z legendarną ukochaną króla Kazimierza Wielkiego – Żydówką Esterą. Legenda głosi, że Kazimierz Wielki poznał Esterkę polując w lasach pod Opocznem. Podobno gdy zbierała zioła dla swojego dziadka, wypadł na nią spłoszony tur i już miał ją zmiażdżyć, gdy przeszyty oszczepem runął u jej stóp. Początkowo król nie zdradzał, kim jest i podawał się za dworzanina królewskiego.

Istniejący dzisiaj budynek powstał w XVI wieku, lecz uległ zrujnowaniu w pierwszej połowy XIX wieku. Został odbudowany w 1893 r. w nowym kształcie, a w 1927 roku ponownie przebudowany według projektu architekta Majewskiego i z tego okresu pochodzi jego dzisiejszy wygląd. Z pierwotnego budynku na parterze zachowały się dwie sale o sklepieniu kolebkowym oraz tak samo sklepiona piwnica. Ponad oknami pierwszego piętra dojrzeć można fragmenty majuskułowych napisów łacińskich z XVI wieku "Zręczna rada nastąpiła" "Mąż doskonały służył czasowi" "Wszystko obiecał poświęcić pracy i Bogu" "Mąż cierpliwy błądził wygnany z miasta jako pasterz któremu oddano w opiekę rzeczy,(miasto)". W górnej części frontonu widnieje herb województwa sandomierskiego, do którego Opoczno niegdyś należało. Na frontonie kamienicy 19 marca 1931 r. wmurowano tablicę z popiersiem marszałka Józefa Piłsudskiego. Obecnie w budynku znajduje się biblioteka[19].

Plebania[edytuj | edytuj kod]

Na placu Kościelnym znajduje się piętrowa kamienna plebania z 1622 roku. Podobno w 1655 roku przebywał w niej dowodzący szwedzką armią w czasie Potopu feldmarszałek Arvid Wittenberg. Obecnie na parterze zachowały się pomieszczenia sklepione kolebkowo z lunetami. Nad wejściem wmurowana jest kamienna płyta z poł. XVII w. z herbami Dębno i Lewart. Pośrodku znajduje się tablica żeliwna z napisem informującym o fundacji plebanii przez Jana Alberta Liwskiego, proboszcza opoczyńskiego. Na płycie widnieje również godło z Orłem Białym i herbem Wazów[19].

Mury obronne i bramy miejskie[edytuj | edytuj kod]

Mury obronne w Opocznie rozpoczęto budować zapewne wkrótce po lokacji miasta w 1365 r. Mury zbudowane z kamienia miały długość około 950 metrów i wzmacniały je wysunięte prostokątne baszty otwarte od strony miasta. Mury wzmiankowano w 1550 roku. W XVII wieku remontowano je w obawie przed atakiem Tatarów i Turków. Na mapie miasta z 1820 roku widać jeszcze znaczne zachowane odcinki murów. Do dzisiaj zachował się jedynie fragment średniowiecznego muru obronnego w piwnicy domu przy ul. Kołomurnej 13. Nie wiadomo czy Opoczno miało dwie czy trzy bramy miejskie, wzmiankowano jedynie jedną z nich w 1455 roku u wylotu ulicy biegnącej z rynku ku rzece. W 1599 roku na podstawie zezwolenia Zygmunta III Wazy przebito nową bramę od strony Krakowskiego Przedmieścia i był to wylot z zamku na zewnątrz obwodu fortyfikacji. Zarówno mury jak i bramy miejskie zostały rozebrane podczas regulacji w XIX wieku[20].

Warto zobaczyć[edytuj | edytuj kod]

Zabytki wpisane na listę zabytków:

  • śródmieście miasta, nr rej.: 303 z 4.12.1956
  • zespół kościoła parafialnego pw. św. Bartłomieja, ul. Kościelna 2:
    • kościół, 1365, 1939, nr rej.: 307 z 1.12.1956 oraz 352 z 21.06.1967
    • dzwonnica, 1 poł. XIX, nr rej.: j.w.
    • plebania, 1622, nr rej.: 838 z 6.02.1959
  • zamek, obecnie muzeum, pl. Zamkowy 1, poł. XIV w., XVII w., 1927 nr rej.: 306 z 30.11.1956 oraz 272 z 3.11.1977
  • zespół dworski „starostwo”, ul. Parkowa / Kolberga, XVII-XIX w., nr rej.: 779 z 30.05.1972 oraz 256 z 6.10.1995:
    • dwór
    • oranżeria
    • spichrz (lamus)
    • dwa czworaki
    • park
  • dom „Esterki” (obecnie Powiatowa i Miejska Biblioteka Publiczna), ul. Kościuszki 15, 1500, nr rej.: 305 z 30.11.1956 i z 21.06.1967
  • Nowy cmentarz żydowski w Opocznie – data jego powstania pozostaje nieznana, znajduje się on przy ulicy Limanowskiego 23. Wskutek dewastacji – najpewniej z okresu II wojny światowej – do naszych czasów nie zachowały się żadne nagrobki. Istniał też Stary cmentarz żydowski w Opocznie
  • synagoga w Opocznie (obecnie znajduje się w niej fabryka okien), ul. Janasa 13 – murowany budynek został wzniesiony pod koniec XVIII wieku. W czasie okupacji budynek został spalony, po wyzwoleniu został tam urządzony magazyn zbożowy a następnie kino. W lutym 2013 została wpisana do rejestru zabytków pod nr A/113. W kwietniu 2013 r. decyzja ta została uchylona
  • Zalew Tulipan na Drzewiczce z plażą.

Przemysł[edytuj | edytuj kod]

  • Cegielnia (od połowy XIX w.) – należąca do Jana Dziewulskiego i braci Józefa i Władysława Lange, w której produkowana była cegła dla lokalnej ludności. W 1867 roku po odkryciu złóż białej glinki wybudowano budynki nowej fabryki, produkującej płytki kamionkowe do wykładania podłóg, płytki kamionkowe glazurowane do wykładania ścian oraz cegły ogniotrwałą i wyroby szamotowe. W II połowie XX w. fabryka funkcjonowała pod nazwą ZZPC Opoczno[21].
Kafelki z Fabryki Dziewulski i Lange z Opoczna
  • Cementownia oraz fabryka materiałów ogniotrwałych – (od 1898 r.) Towarzystwo Akcyjne Fabryki Cementu Opoczno. Założycielami byli warszawski kupiec „drugiej gildii" Stanisław Fürstenberg, bia­łostocki kupiec „pierwszej gildii” Abram Tikitin i inż. Henryk Dobrzyński. Produkowała cegłę kwaso- i ognioodporną, wyroby szamotowe, mączkę i zaprawę szamotową. W latach 1923–1925 cementownia została przekształcona w Fabrykę Materiałów Ogniotrwałych Opoczno. W latach 30. XX wieku uległa pożarowi, po wojnie została upaństwowiona i działa jako OZMO - Opoczyńskie Zakłady Materiałów Ogniotrwałych[22].
  • Produkcja betoniarek oraz części zamiennych do maszyn rolniczych – (od 1975 r.) przez firmę Agro-Wikt należącą do Jana Wiktorowicza. W pierwszych latach działalności produkowane były maszyny rolnicze, jednak od 1998 roku produkowane są również betoniarki będące do dziś głównym wyrobem fabryki. Agro-Wikt produkuje obecnie ok. 15 tysięcy betoniarek rocznie z czego 20% stanowi eksport do 10 krajów Europy Wschodniej. W styczniu 2017 roku wygrany został przetarg na dofinansowanie w postaci 14 mln złotych dotyczący budowy nowej fabryki przy ulicy Przemysłowej gdzie będą produkowane lemiesze, dłuta i części zamienne do maszyn rolniczych[23].

Zanieczyszczenie powietrza[edytuj | edytuj kod]

Według raportu Światowej Organizacji Zdrowia w 2016 roku Opoczno zostało sklasyfikowane jako szóste pod względem zanieczyszczenia powietrza miasto Unii Europejskiej[24]. W 2014 roku dopuszczalny średnioroczny poziom rakotwórczego benzo(a)pirenu został tam przekroczony niemal piętnastokrotnie i wyniósł 14,6 ng/m³[25][26][27]. Począwszy od 1 stycznia 2017 roku przeniesiono stację manualną z pl. Kościuszki 15 na ul. Skłodowskiej-Curie 5[28].

Stacja: pl. Kościuszki 15
Rok Średnioroczny poziom

benzo(a)pirenu (BaP)

Przekroczenie

poziomu dopuszczalnego

2016 17,80 ng/m³[29]. 1780% (+ 217%)
2015 15,63 ng/m³[30]. 1563% (+ 103%)
2014 14,6 ng/m³[26]. 1460%
2013 14,6 ng/m³[31]. 1460% (- 460%)
2012 19,2 ng/m³[32]. 1920% (+ 120%)
2011 18,0 ng/m³[33]. 1800%
Stacja: ul. Skłodowskiej-Curie 5
Rok Średnioroczny poziom

benzo(a)pirenu (BaP)

Przekroczenie

poziomu dopuszczalnego

2020 3 ng/m³[34]. 300%
2019 4 ng/m³[35]. 400%
2018 5 ng/m³[36]. 500%
2017 5,8 ng/m³[28]. 580%

Komunikacja[edytuj | edytuj kod]

Budowana na CMK stacja Opoczno Południe, (2014 r.)

Drogowa[edytuj | edytuj kod]

Przez miasto przebiega droga krajowa nr 12 (przyszła droga ekspresowa S12) oraz droga wojewódzka nr 726. Z Tomaszowem Mazowieckim Opoczno łączy droga wojewódzka nr 713 do Łodzi.

Kolejowa[edytuj | edytuj kod]

 Zobacz też: Opoczno Południe.

Na obrzeżach miasta przebiega Centralna Magistrala Kolejowa (linia kolejowa nr 4) Od 14 grudnia 2014 r funkcjonuje tu stacja kolejowa Opoczno Południe

Ze stacji kolejowej Opoczno (Linia kolejowa nr 25) odchodzi bocznica do zakładu płytek ceramicznych "Opoczno".

Przez miasto przebiega Linia kolejowa nr 25 Łódź Kaliska – Dębica. Połączenia do:

Miejska[edytuj | edytuj kod]

W Opocznie działa Miejskie Przedsiębiorstwo Komunikacyjne.

Autobusowa[edytuj | edytuj kod]

Z Opoczna bezpośrednio można dojechać do Lublina, Warszawy, Wrocławia, Częstochowy, Łodzi, Kłodzka, Końskich, Krakowa i innych większych miast.

Lotnicza[edytuj | edytuj kod]

Najbliższym cywilnym portem lotniczym jest Międzynarodowy Port Lotniczy im. Władysława Reymonta w Łodzi, oddalony o 90 km od miasta.

Oddalony od miasta o 120 km jest port lotniczy Fryderyka Chopina Warszawa-Okęcie. Ponadto oddalony o 150 km jest port lotniczy Warszawa-Modlin oraz o 190 km port lotniczy Katowice-Pyrzowice.

Administracja[edytuj | edytuj kod]

Burmistrzem miasta jest Dariusz Kosno, pełniący tę funkcję od 20 listopada 2018 roku. Na czele Rady Miejskiej stoi Anna Zięba.

Edukacja[edytuj | edytuj kod]

  • Przedszkola
    • Przedszkole nr 2
    • Przedszkole nr 4
    • Przedszkole nr 5
    • Przedszkole nr 6
    • Przedszkole nr 8
  • Szkoły podstawowe
    • Szkoła Podstawowa nr 1
    • Szkoła Podstawowa nr 2
    • Szkoła Podstawowa nr 3
    • Szkoła Specjalna nr 4 w Opocznie.
    • Zespół Szkół Prywatnych w Opocznie
    • Zespół Szkół Prywatnych w Opocznie
  • Szkoły średnie
    • Liceum Ogólnokształcące im. Stefana Żeromskiego
    • Liceum Ogólnokształcące
    • Zespół Szkół Ponadgimnazjalnych im. Stanisława Staszica
    • Centrum Informatyki w Opocznie
  • Szkoły wyższe

Wspólnoty wyznaniowe[edytuj | edytuj kod]

Współpraca międzynarodowa[edytuj | edytuj kod]

Miasta i gminy partnerskie[edytuj | edytuj kod]

Źródło: [39]

Obywatele honorowi[edytuj | edytuj kod]

  • Stanisław Nałęcz Małachowski otrzymał tytuł Honorowego Obywatela Miasta Opoczno w kwietniu 1791 jako reprezentant spraw mieszczańskich i współtwórca Konstytucji 3 maja[40].
  • Józef Piłsudski otrzymał obywatelstwo w uznaniu wielkiej roli i znaczenia w życiu i rozwoju Państwa Polskiego 27 marca 1935[41].
  • Dr Władysław Dziadosz 4 marca 1936 tytuł Honorowego Obywatela Miasta Opoczno w podziękowaniu za poparcie działań samorządu miejskiego[42].
  • Edward Śmigły-Rydz 18 lipca 1937 roku Rada Miejska miasta Opoczno „dając wyraz najgłębszego uznania dla zasług Marszałka Edwarda Śmigłego-Rydza, tak dla dzieła odzyskania Niepodległości Państwa Polskiego, jak i budowy w Narodzie Siły i Jedności (...) aktem uroczystym postanowiła Wielkiemu Synowi Ojczyzny i Wodzowi Narodu (...) nadać obywatelstwo honorowe miasta Opoczna”[43].
  • Jan Paweł II 30 grudnia 1999 roku w Rada Miejska w Opocznie jednomyślnie nadała Honorowe Obywatelstwo Gminy-Miasta Opoczno „Ojcu Świętemu Janowi Pawłowi II, największemu Polakowi, Naszemu Przewodnikowi w „Trzecie Tysiąclecie” w uznaniu nieocenionych zasług dla Państwa i Narodu Polskiego, w podziękowaniu za wielki wkład w odzyskanie przez Rzeczpospolitą suwerenności”[44].
  • Ryszard Kaczorowski 8 marca 2005 roku otrzymał obywatelstwo jako ostatni Prezydent II Rzeczypospolitej na uchodźstwie, w uznaniu zasług w krzewieniu polskości na emigracji[45].
  • Kardynał Stanisław Dziwisz 11 października 2007 roku otrzymał tytułu Honorowego Obywatela Miasta „w podziękowaniu za wierną i ofiarną służbę Umiłowanemu Ojcu Świętemu Janowi Pawłowi II i Przewodnictwo Duchowe w prowadzeniu Jego ścieżkami Narodu Polskiego”[46].

Demografia[edytuj | edytuj kod]

  • Piramida wieku mieszkańców Opoczna w 2014 roku[47].


Piramida wieku Opoczno.png

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Powierzchnia i ludność w przekroju terytorialnym w 2020 r., Warszawa: Główny Urząd Statystyczny, 22 lipca 2020, Tablica 21 [dostęp 2020-02-08].
  2. a b Wyniki badań bieżących - Baza Demografia - Główny Urząd Statystyczny, demografia.stat.gov.pl [dostęp 2020-05-20].
  3. Feliks Kiryk, Urbanizacja Małopolski: województwo sandomierskie: XIII–XVI wiek, Kielce 1994, s. 19.
  4. Województwo sandomierskie w drugiej połowie XVI wieku. ; Cz. 2, Komentarz, indeksy, Warszawa 1993, s. 82.
  5. Nowy Targ, Sucha Beskidzka i Proszowice wśród najbardziej rakotwórczych miast w Polsce, „Dziennik Polski”, Warszawa , 5 stycznia 2015.
  6. Jerzy Kondracki, Andrzej Richling, Atlas Rzeczypospolitej Polskiej, Warszawa: Centralny Ośrodek Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej, 1994.
  7. J. Łaski, Liber beneficiorum archidiecezji gnieźnieńskiej, Gniezno: J.Łukowski, 1881, t. 1, 640.
  8. Z. Guldon, J. Muszyńska, Powstanie i dzieje miasta w okresie przedrozbiorowym (do 1795 r.), „Opoczno. Studia z Dziejów...”, s. 31–83.
  9. M. Pawlikowski, Sądownictwo grodzkie w przedrozbiorowej Rzeczypospolitej, Strzałków 2012.
  10. Ignacy Schiper, Dzieje handlu żydowskiego na ziemiach polskich, Warszawa 1937, s. 27.
  11. Patrick Gordon ranę w starciu pod Opocznem otrzymuje, wilanow-palac.pl [dostęp 2017-11-25] (ang.).
  12. Wojciech Jankowski, Mały przewodnik po Polsce, Warszawa: Wydawnictwo Sport i Turystyka, 1983, s. 210, ISBN 83-217-2329-2.
  13. a b c d e Czesław Pilichowski, Obozy hitlerowskie na ziemiach polskich 1939–1945. Informator encyklopedyczny, Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1979, s. 348, ISBN 83-01-00065-1.
  14. Jerzy Gapys, Edyta Majcher - Ociesa "Żydzi a wojsko polskie w XIX i XX wieku w świetle wybranych ksiąg pamięci (izkorbuchy)" - ze zbioru „“Żydzi i wojsko polskie w XIX i XX w.“ IPN 2020, ISBN 978-83-8098-894-1, str. 210
  15. Czubryt-Borkowski 1988 ↓, s. 529.
  16. Rada Ochrony Pomników Walki i Męczeństwa. Przewodnik po upamiętnionych miejscach walk i męczeństwa lata wojny 1939–1945, Sport i Turystyka, 1988, s. 529, ISBN 83-217-2709-3.
  17. NID, Rejestr zabytków nieruchomych, województwo łódzkie [dostęp 2008-11-22].
  18. Athens.
  19. a b Opoczno i gmina [dostęp 2015-01-08] [zarchiwizowane z adresu 2015-01-08].
  20. Jarosław Widawski, Miejskie mury obronne w Państwie Polskim do początku XV wieku, Instytut Sztuki Polskiej Akademii Nauk, wyd. MON, 1973, s. 328–332.
  21. Historia i legendy opoczyńskie: Jak to z opoczyńskimi „skarbami“ było [dostęp 2018-01-12] [zarchiwizowane z adresu 2010-04-03].
  22. Cementownia, fabryka materiałów ogniotrwałych w Opocznie.
  23. O nas, www.agro-wikt.com.pl [dostęp 2018-11-22].
  24. 33 z 50 miast UE z najgorszym powietrzem jest w Polsce., wiadomosci.gazeta.pl [dostęp 2016-05-21].
  25. Czystość powietrza w Tomaszowie i Opocznie: Powietrze w regionie łódzkim truje jak papierosy, opoczno.naszemiasto.pl, 5 stycznia 2016 [dostęp 2016-05-21].
  26. a b Raport o stanie środowiska w województwie łódzkim w 2014 r., wios.lodz.pl, 19 listopada 2015 [dostęp 2016-05-21].
  27. Stacje pomiarowe – Opoczno-Pl. Kościuszki 15, wios.lodz.pl [dostęp 2016-05-21].
  28. a b Raport o stanie środowiska w województwie łódzkim w 2017 r., wios.lodz.pl, 2018 [dostęp 2019-03-10].
  29. Raport o stanie środowiska w województwie łódzkim w 2016 r., wios.lodz.pl, 2017 [dostęp 2018-11-23].
  30. Raport o stanie środowiska w województwie łódzkim w 2015 r., wios.lodz.pl, 2016 [dostęp 2016-11-22].
  31. Raport o stanie środowiska w województwie łódzkim w 2013 r., wios.lodz.pl, 20 listopada 2014 [dostęp 2016-01-18].
  32. Raport o stanie środowiska w województwie łódzkim w 2012 r., wios.lodz.pl, 2013 [dostęp 2016-01-18].
  33. Raport o stanie środowiska w województwie łódzkim w 2011 r., wios.lodz.pl, 2012 [dostęp 2016-01-18].
  34. Roczna ocena jakości powietrza w województwie łódzkim. Raport wojewódzki za rok 2020, powietrze.gios.gov.pl, 2021 [dostęp 2021-05-16].
  35. Roczna ocena jakości powietrza w województwie łódzkim. Raport wojewódzki za rok 2019, powietrze.gios.gov.pl, 2020 [dostęp 2020-09-16].
  36. Roczna ocena jakości powietrza w województwie łódzkim. Raport wojewódzki za rok 2018, powietrze.gios.gov.pl, 2019 [dostęp 2020-09-16].
  37. Dane według wyszukiwarki zborów, na oficjalnej stronie Świadków Jehowy jw.org [dostęp 2020-07-28].
  38. Ogłoszenia, „Nasza Służba Królestwa”, marzec 2015, s. 8.
  39. opoczno.pl – Miasta partnerskie [dostęp 2019-11-10].
  40. opoczno.pl – Honorowy obywatel – Stanisław Nałęcz-Małachowski, 1 kwietnia 2010 [dostęp 2014-12-11].
  41. Honorowy obywatel – Józef Piłsudski, opoczno.pl, 1 kwietnia 2010 [dostęp 2014-12-11].
  42. opoczno.pl – Honorowy obywatel – Władysław Dziadosz, 1 kwietnia 2010 [dostęp 2014-12-11].
  43. Honorowy obywatel – Edward Rydz-Śmigły, opoczno.pl, 1 kwietnia 2010 [dostęp 2014-12-11].
  44. opoczno.pl – Honorowy obywatel – Jan Paweł II, 1 kwietnia 2010 [dostęp 2014-12-11].
  45. opoczno.pl – Honorowy obywatel – Ryszard Kaczorowski, 1 kwietnia 2010 [dostęp 2014-12-11].
  46. opoczno.pl – Honorowy obywatel – Stanisław Dziwisz, 1 kwietnia 2010 [dostęp 2014-12-11].
  47. Opoczno w liczbach, [w:] Polska w liczbach [online], polskawliczbach.pl [dostęp 2016-01-09] (pol.), liczba ludności w oparciu o dane GUS.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]