Dobre (województwo mazowieckie)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Dobre
Rynek w Dobrem
Rynek w Dobrem
Państwo  Polska
Województwo mazowieckie
Powiat miński
Gmina Dobre
Liczba ludności (2011) 1687[1][2]
Strefa numeracyjna 25
Kod pocztowy 05-307
Tablice rejestracyjne WM
SIMC 0670278
Położenie na mapie gminy Dobre
Mapa lokalizacyjna gminy Dobre
Dobre
Dobre
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Dobre
Dobre
Położenie na mapie województwa mazowieckiego
Mapa lokalizacyjna województwa mazowieckiego
Dobre
Dobre
Położenie na mapie powiatu mińskiego
Mapa lokalizacyjna powiatu mińskiego
Dobre
Dobre
Ziemia52°19′17″N 21°40′42″E/52,321389 21,678333
Strona internetowa miejscowości

Dobrewieś w Polsce (1530–1852 miasto), siedziba gminy Dobre położona w województwie mazowieckim, w powiecie mińskim. Według danych z 31 grudnia 2014 roku wieś zamieszkiwało 1799 mieszkańców.

Dobre uzyskało lokację miejską w 1530 roku, zdegradowane w 1852 roku[3].

Historia[edytuj | edytuj kod]

Urząd Gminy Dobre

W 1530 w kancelarii króla Zygmunta Starego panowie Ossowińscy otrzymali zezwolenie na lokację miasta Dobre. Rejestr poborowy z 1563 pozwala stwierdzić, że w początkach drugiej połowy XVI w. istniały już prywatne miasteczka o nazwie Dobre Stare i Dobre Nowe. Każde z nich płaciło łanowe z 20 włók zagospodarowanych przez mieszczan. Rozległością gruntów miejskich Dobre dorównywało więc Mińskowi Mazowieckiemu. Z rejestru czytamy również, że miało ono znaczną liczbę rzemieślników i przekupniów.

W 1530 Jan Dobrzyniecki – podstoli zakroczymski uzyskał dla wsi Dobre (w dobrach Ossówno w powiecie liwskim) erekcję parafii i lokacji miasta na prawie chełmińskim z zezwoleniem odbywania trzech jarmarków rocznie i jednego targu tygodniowo. Tradycja tygodniowych targów została zachowana do dnia dzisiejszego.

W 1567 obok Dobrego Starego należącego do Dobrzynieckich występuje w rejestrze poboru Dobre Nowe, będące w posiadaniu drugiej gałęzi tej rodziny, która wzięła nazwisko od dóbr Ossówno Ossowińskich. Sądząc z jednakowego uposażenia w ziemię po 20 łanów – miasteczko podzielone było na połowy. Jak wynika z opłacanego poboru, Dobre stanowiło w tym okresie poważny ośrodek rzemieślniczo-handlowy (40 rzemieślników i 6 przekupniów). Szacunkowo zatrudniali oni około 800 osób. Jednak w 1567 liczba rzemieślników stopniowo zaczęła maleć, a w drugiej połowie XVII w., po zniszczeniach szwedzkich pogłówne płaciło tylko miasto Dobre, w wysokości świadczącej o zatrudnieniu nie przekraczającym 150 mieszkańców.

Z początkiem XVIII w. Dobre przeszło w ręce Masalskich, od których nabył je ok. 1785 S. Szydłowski kasztelan żarnowski. W 1752 August III podniósł liczbę jarmarków do czterech. W 1824 Dobre zamieszkiwało 137 mieszkańców w 38 drewnianych domach. Natomiast w 1845 – 384 mieszkańców i należało wówczas do J. Jażwińskiego. Dochody miasta nie wystarczały na opłacenie administracji miejskiej. W 1852 Dobre zostało pozbawione praw miejskich, których pozostałością jest herb.

Przed drugą wojną światową w Dobrem mieszkało wielu Żydów. Według danych spisu powszechnego z 1921 w Dobrem mieszkało 373 Żydów, co stanowiło 34% ludności wsi. 15 września 1942 Żydzi z Dobrego zostali deportowani do obozu zagłady w Treblince, a znajdująca się w miejscowości synagoga została zniszczona. Losy Żydów z Dobrego przedstawia w swojej twórczości prozatorskiej Henryk Grynberg.

Do 1954 siedziba wiejskiej gminy Rudzienko.

31 grudnia 2012 do miejscowości przyłączono pobliską wieś Zdrojówki.

Kalendarium[edytuj | edytuj kod]

Figura MB przed kościołem w Dobrem
  • 1530 – nadanie praw miejskich,
  • 1831 – bitwa pod Dobrem,
  • 1852 – Dobre zostaje pozbawione praw miejskich,
  • 1873-1878 – budowa kościoła,
  • 1878 – poświęcenie kościoła,
  • 1880 – biskup Wincenty Teofil Popiel-Chościak dokonuje aktu konsekracji świątyni,
  • 1915 – powstaje OSP Dobre,
  • 1929 – wmurowanie kamienia węgielnego pod budowę szkoły,
  • 1935 – ukończenie budowy szkoły,
  • 1942 - deportacja dobrzańskich Żydów do obozu zagłady w Treblince
  • 1943 – powstaje w Dobrem Gminna Spółdzielnia,
  • 1973 – Dobre staje się siedzibą gminy
  • 1977 – oddanie do użytku nowej remizo-świetlicy,
  • 1982 – zawiązuje się Spółdzielnia Mieszkaniowa "ZGODA",
  • 1997 – oddanie do użytku drugiego skrzydła szkoły,
  • 1999 – ukończenie budowy cegielni, jednej z najnowocześniejszych w Europie,
  • 1999 – oddanie do użytku hali sportowej,
  • 2004 – oddanie do użytku budynku gimnazjum,
  • 2005 – oddanie do użytku nowoczesnej oczyszczalni ścieków oraz hydroforni

Bitwa pod Dobrem[edytuj | edytuj kod]

 Osobny artykuł: Bitwa pod Dobrem.

17 lutego 1831 we wsi Makówiec Duży rozegrała się bitwa wojsk polskich pod dowództwem generała Jana Skrzyneckiego z korpusem rosyjskim dowodzonym przez gen. Rosena. Maria Konopnicka opisała tę bitwę w pięknym wierszu pt. "Bitwa pod Dobrem", rozpoczynającym się od słów: "Jak Dwernicki pod Stoczkiem, tak Skrzynecki pod Dobrem…".

Zabytki[edytuj | edytuj kod]

Należy zaznaczyć, iż żaden z niżej wymienionych obiektów nie znajduje się w rejestrze zabytków.

Kościół Św. Mikołaja
Dzwonnica w Dobrem
  • neogotycki kościół parafialny św. Mikołaja. Wybudowany w latach 1873-1878 według projektu Bolesława Podczaszyńskiego na wzór kościoła św. Anny w Wilnie. Kościół ten ufundowali przedstawiciele rodu Jaźwińskich właściciele pałacu w Rudzienku, pochowani na pobliskim cmentarzu.
  • brama kościelna z XIX w.
  • dzwonnica z XIX w.
  • plebania z XIX w.
  • szkoła z pierwszej połowy XX w.
  • drewniane budynki mieszkalne z XIX i XX w.
  • kamienice wokół rynku z XIX i XX w.
  • cmentarz parafialny z XIX w.
  • budynek Gminnej Biblioteki Publicznej, dawniej Urząd Gminy z XX w.
  • płyta poświęcona Tadeuszowi Kościuszce z początku XX w.

Pomniki[edytuj | edytuj kod]

  • Pomnik poległych w walkach o niepodległość w latach 1914-1920 oraz 1939-1945,
  • Pomnik w hołdzie Żołnierzy BCh i AK poległych w walkach o wolność ojczyzny i pomordowanych w łagrach sowieckich w latach 1939-1945,
  • Pomnik Nieznanego Żołnierza i ofiar terroru, upamiętniający walki z wojskami niemieckimi 11 września 1939 r.,
  • Pomnik Marszałka Józefa Piłsudskiego,
  • Pomnik Konstantego Laszczki przed budynkiem Szkoły Podstawowej w Dobrem,
  • zegar słoneczny, upamiętniający 475. rocznicę nadania Dobremu praw miejskich
  • Pomnik Jana Pawła II wystawiony w pierwszą rocznicę beatyfikacji, na terenie kościoła parafialnego
  • Pomnik wystawiony w 10 rocznicę odzyskania niepodległości przez Polskę z 1928 r.

Muzea[edytuj | edytuj kod]

  • W Gminnym Ośrodku Kultury w Dobrem znajduje się społeczne muzeum artysty-rzeźbiarza Konstantego Laszczki. Ekspozycja prezentuje m.in. podobizny Laszczki przedstawione w formie popiersi, masek, medalionów i na medalach, wykonane w gipsie, terakocie, odlane w brązie. Zebrane są też fotografie dzieł artysty, dyplomy honorowe i odznaczenia.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Strona polskawliczbach.pl
  2. GUS: Ludność - struktura według ekonomicznych grup wieku. Stan w dniu 31.03.2011 r.. [dostęp 2017-04-10].
  3. Robert Krzysztofik, Lokacje miejskie na obszarze Polski. Dokumentacja geograficzno-historyczna, Katowice 2007, s. 28-29.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]