Gielniów

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Gielniów
Herb
Herb Gielniowa
Gielniów
Państwo  Polska
Województwo mazowieckie
Powiat przysuski
Gmina Gielniów
Wysokość 209 m n.p.m.
Liczba ludności (2006) 1100
Strefa numeracyjna (+48) 48
Kod pocztowy 26-434
Tablice rejestracyjne WPY
SIMC 0618817
Położenie na mapie gminy Gielniów
Mapa lokalizacyjna gminy Gielniów
Gielniów
Gielniów
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Gielniów
Gielniów
Położenie na mapie świata
Mapa lokalizacyjna świata
Gielniów
Gielniów
Ziemia 51°24′01″N 20°28′36″E/51,400278 20,476667

Gielniówwieś w Polsce położona w województwie mazowieckim, w powiecie przysuskim, w gminie Gielniów.

Miejscowość jest siedzibą gminy Gielniów.

Historia[edytuj]

Miasto Gielniów powstało w roku 1455, przy szlaku handlowym biegnącym z Radomia do Piotrkowa Trybunalskiego. Jego założycielem był Tomasz Mszczuj z Brzezinek. W połowie XIV wieku Gielniów liczył zaledwie 96 osób, w XVII wieku 121 mieszkańców, a w początkach XIX wieku były tu 72 domy i 491 mieszkańców. Pod koniec XIX wieku Gielniów stracił prawa miejskie i stał się osadą[1].

Okoliczna ludność zajmowała się przede wszystkim rolnictwem, ale także kamieniarstwem oraz wyrobem piwa. W roku 1455 miasto otrzymało od Kazimierza Jagiellończyka przywilej urządzania jarmarków, a 1760 roku król August III nadał sześć dodatkowych jarmarków.

Pomnik Władysława z Gielniowa
Stadion w Gielniowie

Mieszkańcy Gielniowa i okolicy wielką czcią otaczali i otaczają swego rodaka, błogosławionego Władysława. Obrali go za patrona, a jego podobiznę od 1962 roku umieścili w herbie miejscowości. Pierwszy drewniany kościół z czasów bł. Władysława spłonął w 1806 roku, a miasteczko zostało niemal zupełnie zniszczone. W kościele wybudowanym w latach 1861–1866 znajduje się relikwiarz błogosławionego, a w głównym ołtarzu obraz z jego postacią.

Władysław był twórcą pieśni religijnych w języku łacińskim, a także pierwszym znanym z imienia autorem pieśni religijnych w języku polskim. W miejscu, gdzie według przypuszczeń stał dom, w którym urodził się Władysław, mieszkańcy Gielniowa wybudowali w 1832 roku kapliczkę. Obok niej znajduje się figura ufundowana przez okoliczną ludność w 1983 roku, wyobrażającą postać błogosławionego Władysława.

Źródła historyczne mówią o istnieniu w Gielniowie szkoły parafialnej, w której pierwsze nauki pobierał sam błogosławiony Władysław, gdzie uczył się pisać i śpiewów liturgicznych. W 1910 roku po lewej stronie szosy przy wyjeździe z Gielniowa w stronę Przysuchy, stanął murowany dom szkolny. W lipcu 1928 roku pożar nawiedził wschodnią część Gielniowa, począwszy od rzeki Gielniowianki w stronę Przysuchy. W czasie tego pożaru spaliła się szkoła powszechna, której kierownikiem był Władysław Hanusiewicz. Po spaleniu się budynku szkolnego lekcje odbywały się w prywatnych mieszkaniach.

W 1945 roku kierownik szkoły Jan Kupiec i komitet rodzicielski doprowadzili do zaadaptowania na szkołę budynku pożydowskiego, w którym uczono do 1962 roku. Od 1 września 1962 roku została oddana nowa szkoła podstawowa w Gielniowie. Dnia 1 września 1999 roku w budynku przy ulicy Szkolnej 5 powstało gimnazjum publiczne.

3 lutego 1943 roku oddział Gwardii Ludowej pod dowództwem Józefa Rogulskiego ps. "Wilk" zaatakował policjantów przeprowadzających łapankę w miejscowości. Policjantów przepędzono. Nazajutrz gwardziści biwakujący w lesie pod Gielniowem zostali otoczeni przez oddziały żandarmerii niemieckiej i SS (ok. 300 ludzi). W wyniku bitwy gwardziści (ok. 50 partyzantów) musieli się wycofać tracąc 8 zabitych[2].

W latach 1975-1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa radomskiego.

Sport[edytuj]

W Gielniowie ma siedzibę Ludowy Klub Sportowy "Orzeł" Gielniów, założony w 1947. Stadion ma pojemność 500 miejsc. Najwyższy poziom ligowy osiągnięty przez klub to klasa okręgowa.

Osoby związane z miejscowością[edytuj]

Przypisy

  1. Gielniów Dekanat Opoczyński ks. Jan Wiśniewski zasób Świętokrzyskiej Biblioteki Cyfrowej
  2. Józef Bolesław Gargas „Oddziały Gwardii Ludowej i Armii Ludowej 1942 – 1945” Wydawnictwo MON 1971 str. 260

Linki zewnętrzne[edytuj]