Pionki

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ten artykuł dotyczy miasta. Zobacz też: inne znaczenia tego słowa.
Pionki
Ulica Mickiewicza (grudzień 2006)
Ulica Mickiewicza (grudzień 2006)
Herb Flaga
Herb Pionek Flaga Pionek
Państwo  Polska
Województwo  mazowieckie
Powiat radomski
Gmina gmina miejska
Prawa miejskie od 1954
Burmistrz Romuald Zawodnik[1]
Powierzchnia 18,34 km²
Wysokość 145 m n.p.m.
Populacja (30.06.2016)
• liczba ludności
• gęstość

18 846[2]
1 024,2 os./km²
Strefa numeracyjna
(+48) 48
Kod pocztowy 26-670 26-675
Tablice rejestracyjne WRA
Położenie na mapie powiatu radomskiego
Mapa lokalizacyjna powiatu radomskiego
Pionki
Pionki
Położenie na mapie województwa mazowieckiego
Mapa lokalizacyjna województwa mazowieckiego
Pionki
Pionki
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Pionki
Pionki
Ziemia51°28′54″N 21°27′01″E/51,481667 21,450278
TERC
(TERYT)
1142125011
SIMC 0973748
Urząd miejski
al. Jana Pawła II 15
26-670 Pionki
Strona internetowa

Pionki (do 1932 Zagożdżon[3]) – miasto w województwie mazowieckim, w powiecie radomskim. Siedziba wiejskiej gminy Pionki. Pionki są położone nad rzeką Zagożdżonką, na Nizinie Środkowomazowieckiej, historycznie w Małopolsce.

Powstanie i rozwój miasta był związany z zakładami chemicznymi ZTS Pronit.

Według danych z 31 grudnia 2014 r. miasto miało 19 168 mieszkańców[4].

Miasto słynne z produkcji płyt gramofonowych w zakładach Pronit.

Położenie[edytuj]

Pionki znajdują się w południowej części województwa mazowieckiego, na Równinie Kozienickiej[5]. Są oddalone o ok. 23 km od centrum Radomia i o ok. 103 km od Warszawy. Miasto od strony północnej okala Puszcza Kozienicka, będąca największym kompleksem leśnym w tej części Polski.

Sąsiednie gminy: Jedlnia-Letnisko, Pionki, Garbatka-Letnisko, Zwoleń, Gózd

Według danych z roku 2002[6] Pionki mają obszar ok. 18,34 km², w tym:

  • użytki rolne: 17%
  • użytki leśne: 33%

Miasto stanowi 1,2% powierzchni powiatu.

Historycznie należy do Małopolski. Leżało w ziemi sandomierskiej, następnie w województwie sandomierskim. W latach 1975–1998 miasto administracyjnie należało do województwa radomskiego, zaś przed 1975 r. do woj. kieleckiego.

Historia[edytuj]

Demografia[edytuj]

Dane z 30 czerwca 2004[10]:

Opis Ogółem Kobiety Mężczyźni
jednostka osób  % osób  % osób  %
populacja 20 063 100 10 432 52 9631 48
gęstość zaludnienia
(mieszk./km²)
1093,9 568,8 525,1
  • Piramida wieku mieszkańców Pionek w 2014 roku[2].


Piramida wieku Pionki.png

Transport i komunikacja[edytuj]

Kolejowy[edytuj]

Miasto ma połączenie kolejowe, zarówno pasażerskie i towarowe z dużymi ośrodkami kolejowymi w Radomiu i Dęblinie. Przebiega tędy linia kolejowa 26, przy której zlokalizowana jest stacja kolejowa Pionki i przystanek kolejowy Pionki Zachodnie

Drogowy[edytuj]

Bezpośrednio przez miasto przechodzą drogi wojewódzkie: 787 i 691, zaś w niewielkiej odległości od Pionek przebiega droga wojewódzka 737. Miasto ma połączenie z drogami krajowymi: 12 i 7

  • Komunikacja miejska

W Pionkach funkcjonuje komunikacja miejska składająca się obecnie z jednej linii miejskiej ("A").

Komunikacja autobusowa[edytuj]

Szkolnictwo[edytuj]

Szkoły podstawowe[edytuj]

Gimnazja[edytuj]

Licea[edytuj]

Szkoły ponadgimnazjalne[edytuj]

  • Centrum Kształcenia Zawodowego i Ustawicznego im. M. Skłodowskiej-Curie, aleja Jana Pawła 7 [7]
    • Liceum Ogólnokształcące
    • Liceum Profilowane
    • Zasadnicza Szkoła Zawodowa
    • Technikum (zał. 1929)
    • Technikum Uzupełniające
    • Szkoła Policealna
  • Zespół Szkół im. Jędrzeja Śniadeckiego, ul. Parkowa 6 [8]
    • Liceum Ogólnokształcące
    • Liceum dla Dorosłych
    • Zasadnicza Szkoła Zawodowa
    • Technikum
    • Szkoła Policealna dla Dorosłych
    • Szkoły Specjalne
    • Zespół Wczesnego Wspomagania

Kultura[edytuj]

Miejski Ośrodek Kultury w którym jest:

  • Klub tańca Boogie Woogie "Kick"
  • Pracownia Ekspresji Plastycznej
  • Sekcja modelarska
  • Młodzieżowy Teatr Muzyczny
  • Młodzieżowa Orkiestra Dęta
  • Uniwersytet Trzeciego Wieku

Centrum Aktywności Lokalnej (CAL)

Instytucja samorządowa o działaniu kulturotwórczym, aktywizującym i wspierającym działalność mieszkańców Pionek i okolic.

Sport[edytuj]

Miejska Hala Sportowa w Pionkach (grudzień 2006)

Organizacje i stowarzyszenia[edytuj]

  • Stowarzyszenie Pomocy Dzieciom Chorym i Niepełnosprawnym im. Henryka Jordana
  • Pionkowski Hufiec Harcerzy "Darzbór"
  • Pionkowskie Towarzystwo Opieki nad Zwierzętami
  • Społeczne Ognisko Muzyczne w Pionkach
  • Katolickie Stowarzyszenie Niepełnosprawnych Diecezji Radomskiej – Oddział Pionki
  • Związek Strzelecki Strzelec
  • Towarzystwo Przyjaciół Dzieci- Środowiskowe Ognisko Wychowawcze
  • Polskie Towarzystwo Turystyczno Krajoznawcze Pionki
  • Stowarzyszenie Centrum Wolontariatu w Pionkach
  • Ochotnicza Straż Pożarna w Pionkach
  • Stowarzyszenie Azyl
  • Stowarzyszenie A Vista

Media[edytuj]

  • Telewizja pionkowska EPLAC
  • Dwutygodnik samorządowy "Nad Zagożdżonką"
  • Pionki24
  • Kurier Pionkowski

Osiedla[edytuj]

Urząd miejski (czerwiec 2008)

Miasto zwyczajowo dzieli się na następujące osiedla:

  • Centralna Kolonia[12]
  • Działki za stawem
  • Nowa Kolonia
  • Osiedle XXX-lecia
  • Osiedle Chemiczna[13]
  • Osiedle Dębowa
  • Osiedle Leśników
  • Podgaje
  • Podgóry
  • Stara Kolonia

Turystyka[edytuj]

Atrakcją turystyczną w regionie jest Puszcza Kozienicka, która graniczy z Pionkami. W lasach puszczy dominuje sosna z domieszką dębu, grabu i jodły. W tych lasach polowali polscy królowie. Przez puszczę przebiegają szlaki turystyczne umożliwiające wycieczki piesze i rowerowe. W niedalekiej przyszłości na leśne ostępy powróci kolejka wąskotorowa.

Zabytki[edytuj]

Zabytkowy budynek dawnej kasy chorych (czerwiec 2008)

Współpraca międzynarodowa[edytuj]

Miasta i gminy partnerskie:

Osoby związane z Pionkami[edytuj]

 Z tym tematem związana jest kategoria: Ludzie związani z Pionkami.

Na pewnym etapie życia z miastem związani byli m.in. Kamila Porczyk, trzykrotna mistrzyni świata fitness, Wojciech Pestka (poeta, prozaik i tłumacz) czy Janusz Pindera (polski dziennikarz i komentator sportowy, ekspert bokserki).

Honorowi obywatele

Do 2016 tytuł honorowego obywatela miasta przyznano dwunastu osobom[17]:

Zasłużeni dla Miasta Pionki

Strona internetowa urzędu miejskiego wymienia również 18 osób uznanych za zasłużone dla miasta Pionki[18]:

Zobacz też[edytuj]

Uwagi

  1. Z inicjatywy załóg pionkowskich zakładów pracy (które opodatkowały się w wysokości 0,5 proc. od poborów zasadniczych) stworzono społeczny komitet budowy szkoły. → Redakcja 1984a ↓, s. 4
  2. Herb miasta Pionki, stanowi go głowa daniela koloru brązowego i wyrastające z niej liście dębowe koloru zielonego, symbolizujące położenie miasta w Puszczy Kozienickiej. Nad nimi wizerunek tarczy strzelniczej, która w latach międzywojennych stanowiła znak firmowy Państwowej Wytwórni Prochu. Wszystkie te elementy umieszczono na czerwonym kartuszu. → Cygan 1984 ↓, s. 2

Przypisy

  1. http://pionki24.pl/nowosci,top,18,1,nieoficjalne_wyniki_romuald_zawo,4955.html
  2. a b http://www.polskawliczbach.pl/Pionki, w oparciu o dane GUS.
  3. M.P. z 1932 r. Nr 188, poz. 222
  4. http://demografia.stat.gov.pl/bazademografia/Tables.aspx
  5. Jerzy Kondracki, Andrzej Richling: Atlas Rzeczypospolitej Polskiej. Warszawa: Centralny Ośrodek Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej, 1994.
  6. Portal Regionalny i Samorządowy REGIOset (pol.). regioset.pl. [dostęp 2010-09-14].
  7. Mapa z Open Source OpenStreetMap.org
  8. a b c d e f g h i j k l m Cygan 1984 ↓, s. 2.
  9. a b c Redakcja 1984a ↓, s. 4.
  10. Baza Demograficzna – Tablice predefiniowane – Wyniki badań bieżących; Stan i struktura ludności; Ludność według płci i miast (pol.). GUS. [dostęp 2010-09-14].
  11. Dane według raportów wyszukiwarki zborów (www.jw.org) z 6 kwietnia 2014.
  12. Centralna Kolonia – TERYT 0973754
  13. Osiedle Chemiczna – TERYT 0973760
  14. Dom ”Pod łabędziami” – Pałacyk przeznaczony na mieszkanie dla Dyrektora Technicznego Państwowej Wytwórni Prochu został wzniesiony (w stylu nawiązującym do renesansowej willi włoskiej i dworu polskiego) w 1930 r. wg projektu Eugeniusz Czyża. Po wojnie w budynku mieściły się różne instytucje, obecnie jest tu Zakład Ubezpieczeń Społecznych.
  15. http://pionki24.pl/nowosci,aktualnosci,4,1,czy_ktos_o_tej_rocznicy_pamieta_,2937.html
  16. http://poland.mfa.gov.ua/pl/press-center/news/40487-pidpisannya-ugodi-pro-mizhregionalyne-spivrobitnictvo-mizh-mistami-vishneve-kijivsyka-oblasty-ta-pyonki-mazovecyke-vojevodstvo
  17. Pionki (autor korporatywny), Pionki - Honorowi Obywatele Miasta, www.pionki.pl, 2016 [dostęp 2016-10-12].
  18. Pionki (autor korporatywny), Pionki - Zasłużeni dla miasta, www.pionki.pl, 2016 [dostęp 2016-10-12].

Bibliografia[edytuj]

  • Szkice z dziejów Pionek. Polskie Towarzystwo Historyczne, 2000. ISBN 8391404501.
  • Stanisław A. Traczyk: Pionki i okolice: przewodnik historyczno-krajoznawczy. Selbstverl. des Verf., 1995. ISBN 8390414902.
  • Piotr Matusak: Ruch oporu w przemyśle wojennym okupanta hitlerowskiego na ziemiach polskich w latach 1939-1945. Ministerstwo Obrony Narodowej, 1983. ISBN 8311069425.
  • Państwowa Wytwórnia Prochu i Materia·lów Kruszących w Pionkach: historia okresu międzywojennego, realia okupacji oraz perspektywy powojennej odbudowy zakładu w dokumentach z lat 1939 – 1944. Polskie Towarzystwo Historyczne., 2007.
  • Stanisław Alfred Traczyk: Od młynów do prochowni: historia Pionek i okolic do 1939 r.. 2008. ISBN 9788392679240.
  • Jerzy Cygan. Pionki, 40 lat PRL, 30 lat Miasta. „Tygodnik Radomski”. Wydanie specjalne. Miasto tradycji i perspektyw Jerzy Cygan – Naczelnik Pionek, s. 2, lipiec 1984. Radom (pol.). 
  • Redakcja. Pionki, 40 lat PRL, 30 lat Miasta. „Tygodnik Radomski”. Wydanie specjalne. Oświata – Sukcesy mimo kłopotów, s. 4, lipiec 1984. Radom (pol.). 

Linki zewnętrzne[edytuj]