Metro w Wiedniu

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Metro w Wiedniu
Metro w Wiedniu
Logo metra w Wiedniu
Dane ogólne
Lokalizacja Austria Wiedeń, Austria
Rodzaj transportu metro
Data uruchomienia 8 maja 1976 (testowo)

25 lutego 1978 (linia U1)

Infrastruktura
U-Bahn-Netz Wien 2019.png
Całkowita
długość linii
78,5 km
Liczba linii 5
Liczba stacji 104
Inne informacje
Dzienna
liczba pasażerów
1,2 mln (2014)
Roczna
liczba pasażerów
439,8 mln (2014)[1]
Operator Wiener Linien (VOR)

Metro w Wiedniu (niem. U-Bahn Wien) – system metra w Wiedniu, jest obok sieci S-Bahn, tramwajów, autobusów oraz linii WLB (Wiener Lokalbahn) jednym z najważniejszym środków transportu w austriackiej stolicy. Codziennie używana jest przez 1,2 mln pasażerów, czyli 439,8 mln rocznie. Po próbach testowych linii U4 na odcinku Heiligenstadt – Friedensbrücke w 1976 r., metro oficjalnie otwarto w dniu 25 lutego 1978. Sieć ma aktualnie 5 linii i jest jednym z najstarszych systemów w Europie (patrząc na Stadtbahn w Wiedniu, którego korzenie sięgają roku 1898). Cały układ ma 78,5 km oraz 93/104 stacje[2]. Operatorem sieci jest spółka Wiener Linien GmbH & Co KG, należąca do Wiener Stadtwerke AG, i należąca do związku komunikacyjnego Verkehrsverbund Ost-Region.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Po dłuższym planowaniu budowy podziemnej kolei szynowej, pod koniec XIX wieku zaplanowana została sieć kolei miejskich, gdzie linie: Vorortelinie (Heiligenstadt – Ottakring – Hütteldorf, dzisiejsza S45) oraz Verbingdungsbahn (Praterstern – Meidling, dzisiejsza S-Stammstrecke) jeździły na początku na lokomotywach parowych. Miasto Wiedeń w latach 20. ubiegłego wieku doprowadziło do podpięcia pod prąd szyn aby umożliwić tramwajopodobnym pojazdom poruszanie się na torach wewnętrznej linii. Od roku 1976 sieć ta stopniowo była przebudowywana na U-Bahn (początkowo tylko dwie stacje na linii U4 Heiligenstadt i Friedensbrücke w 1976), co doprowadziło ostatecznie w 1989 do całkowitego wcielenia kolei miejskich do metra.

Etapy rozbudowy (Baustufen):

  • Pierwszy etap (1969-1982) – podstawy: U1, U2, U4
  • Drugi etap (1983-2000) – nowe linie: U3, U6
  • Trzeci etap (2001-2010) – wydłużenie U1, U2
  • Czwarty etap (2010-2023) – wydłużenie U1, U2, Nowa linia: U5
  • Piąty etap (2023-2028) – wydłużenie U2, U5

Budowa podstaw (pierwszy etap)[edytuj | edytuj kod]

W dniu 26 stycznia 1968 roku zarząd Wiednia zadeklarował budowę sieci U-Bahn[3], na którą pojawiło się aż 25 projektów przebiegu planowanych linii. Z tych wszystkich projektów został wybrany jeden – 30 km, który stopniowo miał być realizowany. Powstać miały: linia U1 – Reumannplatz – Praterstern, linia U2 – Karlsplatz – Schottenring oraz linia U4 – Heiligenstadt – Hütteldorf. U1 musiała być budowana od podstaw, linia U2 powstała na starym odcinku tramwajowym, a linia U4 na bazie kolei miejskiej.

Prace przy pierwszym etapie rozpoczęły się dnia 3 listopada 1969 przy dzisiejszej stacji Karlsplatz (największym aktualnie węzłem przesiadkowym całej sieci), gdzie miały się spotkać wszystkie trzy linie.

  • U1 – tunele zostały zrobione przy czym linia U1 na Südtiroler Platz miała się krzyżować ze stacją S-Bahn, na Karlsplatz z U2, U4 i miała jechać pod Wienfluss, przy Schwedenplatz miała się krzyżować z U4 i przejeżdżać pod Donaukanal, a na Praterstern miała z powrotem łączyć się z siecią S-Bahn. Początkowo U1 miała jeździć na Kagran, ale plany zaprzepaścił upadek mostu Reichsbrücke, którego plany odbudowania ponowiły myśl budowy pod nim stacji metra.
  • U2 – 1,8 km podziemny odcinek trasy linii tramwaju „Zweierlinie” od stacji Rathaus do stacji Babenbergerstraße został przyłączony do linii U2, co oznaczało że od Babenbergerstraße do Karlsplatz oraz od Rathaus do Schottenring trzeba było zbudować zupełnie nowe tunele. Trasa została w tym wypadku wydłużona o 3,5 km.
  • U4 – powstała całkowicie dzięki liniom kolei miejskich – Donaukanallinie oraz Wientallinie, ale trzeba było podwyższyć perony, aby spełniały wymogi pociągów metra. Eksploatacja tej linii była pierwszym jakimkolwiek przejazdem systemu U-Bahn w Wiedniu (8 maja 1976).

25 lutego 1978 po uruchomieniu odcinka Heiligenstadt – Friedensbrücke otworzono pierwszy odcinek linii U1 (Reumannplatz – Karlsplatz). Linia U2 została otworzona w dniu 30 sierpnia 1980 (Karlsplatz – Schottenring). Koniec pierwszego etapu datuje się na 3 września 1982 wydłużeniem linii U1 ze stacji Praterstern-Wien Nord do stacji Zentrum Kagran (nazwaną później Kagran), mianując linię U1 pierwszą, która przekroczyła Dunaj. Całość osiągnęła długość 31,7 km.

Zestawienie linii[edytuj | edytuj kod]

Linia Trasa Długość Liczba stacji Czas przejazdu Tabor
U1 OberlaaLeopoldau 19,2 km 24 34 minut Wagony: U, U11, V
U2 SeestadtKarlsplatz 16,8 km 20 30 minut Wagony: U11, V
U3 OttakringSimmering 13,4 km 21 25 minut Wagony: U, U2, U11, V
U4 HütteldorfHeiligenstadt 16,4 km 20 29 minut Wagony: U, U11, V
U6 SiebenhirtenFloridsdorf 17,3 km 24 34 minut Wagony: T, T1

Rozwój metra[edytuj | edytuj kod]

Linia Odcinek Rozpoczęcie funkcjonowania
U4 Heiligenstadt – Friedensbrücke 8 maja 1976
U1 Reumannplatz – Karlsplatz 25 lutego 1978
U4 Friedensbrücke – Schottenring 3 kwietnia 1978
U4 Schottenring – Schwedenplatz – Karlsplatz 15 sierpnia 1978
U1 Karlsplatz – Stephansplatz 18 listopada 1978
U1 Stephansplatz – Nestroyplatz 24 listopada 1979
U2 Schottenring – Rathaus – Karlsplatz 30 sierpnia 1980
U4 Karlsplatz – Meidling Hauptstraße 26 października 1980
U1 Nestroyplatz – Praterstern 28 lutego 1981
U4 Meidling Hauptstraße – Hietzing 31 sierpnia 1981
U4 Hietzing – Hütteldorf 20 grudnia 1981
U1 Praterstern – Kagran 3 września 1982
U6 Philadelphiabrücke – Heiligenstadt/Friedensbrücke 7 października 1989
U6 Nußdorfer Straße ↔ Friedensbrücke 4 marca 1991
U3 Erdberg – Volkstheater 6 kwietnia 1991
U3 Volkstheater – Westbahnhof 4 września 1993
U3 Westbahnhof – Johnstraße 3 września 1994
U6 Philadelphiabrücke – Siebenhirten 15 kwietnia 1995
U6 Nußdorfer Straße – Floridsdorf; Nußdorfer Straße ↔ Heiligenstadt 4 maja 1996
U3 Johnstraße – Ottakring 5 grudnia 1998
U3 Erdberg – Simmering 2 grudnia 2000
U1 Kagran – Leopoldau 2 września 2006
U2 Schottenring – Stadion 10 maja 2008
U2 Stadion – Aspernstraße 2 października 2010
U2 Aspernstraße – Seestadt 5 października 2013
U1 Reumannplatz – Oberlaa 2 września 2017
U5 Karlsplatz – Frankhplatz - Altes AKH planowane na 2024[4]
U2 Rathaus ↔ Karlsplatz Rathaus – Matzleinsdorfer Platz planowane na 2026[4]

Linie[edytuj | edytuj kod]

U1[edytuj | edytuj kod]

Pociąg linii U1
U1 Oberlaa – Leopoldau

Budowę linii U1 rozpoczęto w 1969 r. W lutym 1978 otwarty został pierwszy odcinek ReumannplatzKarlsplatz, a niespełna 10 miesięcy później, w listopadzie, pociągi jeździły już do stacji Stephansplatz. W listopadzie 1979 do użytku oddano kolejny odcinek, dzięki któremu mieszkańcy Wiednia dojechali do stacji Nestroyplatz. W 1981 linia została przedłużona do stacji Praterstern, a w półtora roku później do Kagran. Na kolejne wydłużenie linii mieszkańcy czekali 24 lata. Dopiero w 2006 roku linia dotarła do stacji Leopoldau, która – według planów – jest ostatnią po tej stronie miasta na linii U1. Linia została również wydłużona od stacji Reumannplatz do stacji Oberlaa. Roboty rozpoczęto w 2012 roku a stacje zostały oddane do użytku 2 września 2017 roku[5].

Stacje:

Nr Stacja Dzielnica Oddanie do użytku
1 Oberlaa Favoriten (10) 2 września 2017
2 Neulaa Favoriten (10) 2 września 2017
3 Alaudagasse Favoriten (10) 2 września 2017
4 Altes Landgut Favoriten (10) 2 września 2017
5 Troststraße Favoriten (10) 2 września 2017
6 Reumannplatz Favoriten (10) 25 lutego 1978
7 Keplerplatz Favoriten (10) 25 lutego 1978
8 Südtiroler Platz-Hauptbahnhof Wieden (4) 25 lutego 1978
9 Taubstummengasse Wieden (4) 25 lutego 1978
10 Karlsplatz Innere Stadt (1), Wieden (4) 25 lutego 1978
11 Stephansplatz Innere Stadt (1) 18 listopada 1978
12 Schwedenplatz Innere Stadt (1) 24 listopada 1979
13 Nestroyplatz Leopoldstadt (2) 24 listopada 1979
14 Praterstern Leopoldstadt (2) 28 lutego 1981
15 Vorgartenstraße Leopoldstadt (2) 3 września 1982
16 Donauinsel Donaustadt (22) 3 września 1982
17 Kaisermühlen-VIC Donaustadt (22) 3 września 1982
18 Alte Donau Donaustadt (22) 3 września 1982
19 Kagran Donaustadt (22) 3 września 1982
20 Kagraner Platz Donaustadt (22) 2 września 2006
21 Rennbahnweg Donaustadt (22) 2 września 2006
22 Aderklaaer Straße Floridsdorf (21) 2 września 2006
23 Großfeldsiedlung Floridsdorf (21) 2 września 2006
24 Leopoldau Floridsdorf (21) 2 września 2006

U2[edytuj | edytuj kod]

U2 (Karlsplatz – Seestadt)

Linia U2 biegnie dookoła ścisłego centrum Wiednia. Posiada 23 stacje z czego jedna (Lerchenfelder Straße) przestała być używana w 2003 a inna (An den Alten Schanzen) jest w stanie surowym i nie zostanie przygotowana dopóki nie będzie na to zapotrzebowania. Została otwarta w 1980 roku. W planach jest budowa odcinka od stacji Rathaus do Wienerberg (południowa strona), który zastąpi trasę od Rathaus do Karlsplatz, po której ma kursować planowana linia U5.

Stacje:

Nr Stacja Dzielnica Rozpoczęcie funkcjonowania
1 Karlsplatz Innere Stadt (1), Wieden (4) 30 sierpnia 1980
2 Museumsquartier Innere Stadt (1), Neubau (7) 30 sierpnia 1980
3 Volkstheater Innere Stadt (1), Neubau (7) 30 sierpnia 1980
4 Rathaus Innere Stadt (1), Josefstadt (8) 30 sierpnia 1980
5 Schottentor-Universität Innere Stadt (1), Alsergrund (9) 30 sierpnia 1980
6 Schottenring Innere Stadt (1), Leopoldstadt (2) 30 sierpnia 1980
7 Taborstraße Leopoldstadt (2) 10 maja 2008
8 Praterstern Leopoldstadt (2) 10 maja 2008
9 Messe-Prater Leopoldstadt (2) 10 maja 2008
10 Krieau Leopoldstadt (2) 10 maja 2008
11 Stadion Leopoldstadt (2) 10 maja 2008
12 Donaumarina Leopoldstadt (2) 2 października 2010
13 Donaustadtbrücke Donaustadt (22) 2 października 2010
14 Stadlau Donaustadt (22) 2 października 2010
15 Hardeggasse Donaustadt (22) 2 października 2010
16 Donauspital Donaustadt (22) 2 października 2010
17 Aspernstraße Donaustadt (22) 2 października 2010
18 An den Alten Schanzen Donaustadt (22) b.d.
19 Hausfeldstraße Donaustadt (22) 5 października 2013
20 Aspern Nord Donaustadt (22) 5 października 2013
21 Seestadt Donaustadt (22) 5 października 2013

U3[edytuj | edytuj kod]

Wejście na stację Floridsdorf
U3 (Ottakring – Simmering)

Linia U3 jest najmłodszą linią metra wiedeńskiego. Pierwszy odcinek, od stacji Volkstheater do stacji Erdberg, otwarty został w kwietniu 1991 roku. Dwa lata później linię przedłużono od stacji Volkstheater do Westbahnhof. Już rok później pociągi ruszyły o dwie stacje dalej, do Johnstraße. Odcinek po zachodniej stronie zakończono w grudniu 1998. Dzięki niemu mieszkańcy mogli dojeżdżać już do stacji Ottakring, która stała się stacją końcową na tym odcinku U3. Wschodni koniec został przedłużony do stacji Simmering i oddany do użytku w grudniu 2000.

Stacje:

Nr Stacja Dzielnica Rozpoczęcie funkcjonowania
1 Ottakring Ottakring (16) 5 grudnia 1998
2 Kendlerstraße Ottakring (16) 5 grudnia 1998
3 Hütteldorfer Straße Penzing (14) 5 grudnia 1998
4 Johnstraße Rudolfsheim-Fünfhaus (15) 3 września 1994
5 Schweglerstraße Rudolfsheim-Fünfhaus (15) 3 września 1994
6 Westbahnhof Mariahilf (6), Neubau (7), Rudolfsheim-Fünfhaus (15) 4 września 1993
7 Zieglergasse Mariahilf (6), Neubau (7) 4 września 1993
8 Neubaugasse Mariahilf (6), Neubau (7) 4 września 1993
9 Volkstheater Innere Stadt (1), Neubau (7) 6 kwietnia 1991
10 Herrengasse Innere Stadt (1) 6 kwietnia 1991
11 Stephansplatz Innere Stadt (1) 6 kwietnia 1991
12 Stubentor Innere Stadt (1) 6 kwietnia 1991
13 Landstraße Landstraße (3) 6 kwietnia 1991
14 Rochusgasse Landstraße (3) 6 kwietnia 1991
15 Kardinal-Nagl-Platz Landstraße (3) 6 kwietnia 1991
16 Schlachthausgasse Landstraße (3) 6 kwietnia 1991
17 Erdberg Landstraße (3) 6 kwietnia 1991
18 Gasometer Simmering (11) 2 grudnia 2000
19 Zippererstraße Simmering (11) 2 grudnia 2000
20 Enkplatz Simmering (11) 2 grudnia 2000
21 Simmering Simmering (11) 2 grudnia 2000

U4[edytuj | edytuj kod]

U4 (Hütteldorf – Heiligenstadt)

Linia U4 została otwarta w maju 1976 roku na bardzo krótkiej trasie, od stacji Heiligenstadt do Friedensbrücke. Dwa lata później została przedłużona do stacji Schottenring, a 4 miesiące później do Karlsplatz. Następne wydłużenie miało miejsce po kolejnych dwóch latach. U4 dojeżdżała już do Meidling Hauptstraße. W 1981 nastąpiły dwa, ostatnie jak do tej pory, otwarcia nowych odcinków. Od sierpnia można było dojechać dwie stacje dalej do Hietzing, a w grudniu już do stacji Hütteldorf. Obecnie jest najstarszą linią ze wszystkich kursujących. Większość trasy znajduje się na powierzchni ziemi. Pod ziemię zjeżdża ona tylko w centrum miasta.

Stacje:

Nr Stacja Dzielnica Rozpoczęcie funkcjonowania
1 Hütteldorf Penzing (14) 20 grudnia 1981
2 Ober St. Veit Hietzing (13) 20 grudnia 1981
3 Unter St. Veit Hietzing (13) 20 grudnia 1981
4 Braunschweiggasse Hietzing (13) 20 grudnia 1981
5 Hietzing Hietzing (13) 31 sierpnia 1981
6 Schönbrunn Hietzing (13) 31 sierpnia 1981
7 Meidling Hauptstraße Meidling (12) 26 października 1980
8 Längenfeldgasse Meidling (12) 1989
9 Margaretengürtel Margareten (5) 26 października 1980
10 Pilgramgasse Margareten (5) 26 października 1980
11 Kettenbrückengasse Margareten|(5) 26 października 1980
12 Karlsplatz Innere Stadt (1), Wieden (4) 15 sierpnia 1978
13 Stadtpark Landstraße (3) 15 sierpnia 1978
14 Landstraße Landstraße (3) 15 sierpnia 1978
15 Schwedenplatz Innere Stadt (1) 15 sierpnia 1978
16 Schottenring Innere Stadt (1) 3 kwietnia 1978
17 Roßauer Lände Alsergrund (9) 3 kwietnia 1978
18 Friedensbrücke Alsergrund (9) 8 maja 1976
19 Spittelau Alsergrund (9) 1995
20 Heiligenstadt Döbling (19) 8 maja 1976

U5[edytuj | edytuj kod]

U5 (Elterleinplatz – Karlsplatz)

Linia U5 jest w budowie. W każdych planach budowy metra, nie wiedzieć czemu, była omijana lub plany jej budowy nie były realizowane. Jednak teraz jest już projekt całej linii, przebiegającej na podanej poniżej trasie. Jej kolorem będzie turkusowy. Od stacji Rathaus zajmie miejsce linii U2, która zostanie poprowadzona do Wienerberg. Jej budowa zostanie rozpoczęta w 2018 r.

Stacje:

Nr Stacja
1 Elterleinplatz
2 Michelbuern-AKH
3 Arne-Carlsson-Park
4 Frankhplatz-Altes AKH
5 Rathaus
6 Volkstheater
7 Museumsquartier
8 Karlsplatz

U6[edytuj | edytuj kod]

U6 (Siebenhirten – Floridsdorf)

Linia U6 jest najdłuższą linią wiedeńskiego metra typu premetro. Prowadzi z południa na północ Wiednia. Prawie w całości jej trasa biegnie nad ziemią. W odróżnieniu od pozostałych linii, nie jest zasilana z tzw. „trzeciej szyny”, lecz z trakcji napowietrznej. W obecnej postaci kursuje od 1989 r., kiedy to otwarto jej pierwszy odcinek z Heiligenstadt do Philadelphiabrücke. Następne rozwinięcia linii nastąpiły w 1995 i 1996 roku, kiedy przedłużono ją z jednej strony od Philadelphiabrücke do Siebenhirten (1995), a z drugiej doprowadzono ją do stacji Floridsdorf, zamiast do Heiligenstadt (1996).

Wagon E6 na linii U6
Linia U6 na początku XX wieku

Stacje:

Nr Stacja Dzielnica Rozpoczęcie funkcjonowania
1 Siebenhirten Liesing (23) 15 kwietnia 1995
2 Perfektastraße Liesing (23) 15 kwietnia 1995
3 Erlaaer Straße Liesing (23) 15 kwietnia 1995
4 Alterlaa Liesing (23) 15 kwietnia 1995
5 Am Schöpfwerk Meidling (12) 15 kwietnia 1995
6 Tscherttegasse Meidling (12) 15 kwietnia 1995
7 Bahnhof Meidling Meidling (12) 7 października 1989
8 Niederhofstraße Meidling (12) 7 października 1989
9 Längenfeldgasse Meidling (12) 7 października 1989
10 Gumpendorfer Straße Mariahilf (6), Rudolfsheim-Fünfhaus (15) 7 października 1989
11 Westbahnhof Neubau (7), Rudolfsheim-Fünfhaus (15) 7 października 1989
12 Burggasse-Stadthalle Neubau (7), Rudolfsheim-Fünfhaus (15) 7 października 1989
13 Thaliastraße Neubau (7), Ottakring (16) 1980
14 Josefstädter Straße Josefstadt (8), Ottakring (16), Hernals (17) 7 października 1989
15 Alser Straße Alsergrund (9), Hernals(17) 7 października 1989
16 Michelbeuern-AKH Alsergrund (9), Währing (18) 1987
17 Währinger Straße-Volksoper Alsergrund (9), Währing (18) 7 października 1989
18 Nußdorfer Straße Alsergrund (9), Währing (18) 7 października 1989
19 Spittelau Alsergrund (9) 4 maja 1996
20 Jägerstraße Brigittenau (20) 4 maja 1996
21 Dresdner Straße Brigittenau (20) 4 maja 1996
22 Handelskai Brigittenau (20) 4 maja 1996
23 Neue Donau Floridsdorf (21) 4 maja 1996
24 Floridsdorf Floridsdorf (21) 4 maja 1996

Tabor metra[edytuj | edytuj kod]

Pociągi zasilane przez trzecią szynę (linia U4) oraz z trakcji napowietrznej (linia U6) w pobliżu stacji Längenfeldgasse

W wiedeńskim metrze eksploatuje się i eksploatowało łącznie osiem różnych typów pojazdów, z czego pięć nadal znajduje się w ruchu. W sieci metra wykorzystywane jest napięcie 750 V. Na liniach od U1 do U4 zasilanie pociągów odbywa się poprzez tzw. trzecią szynę. Na linii U6 wykorzystywana jest napowietrzna linia trakcyjna. Energię elektryczną do obsługi sieci metra dostarcza spółka Wien Energie AG[6]. Do obsługi linii od U1 do U4 wykorzystywane są pociągi typów Ux i V, natomiast na linii U6 spotkać można składy z rodziny Tx[7]:

Typ Liczba sztuk Wprowadzenie do eksploatacji Miejsca siedzące Miejsca stojące Klimatyzacja Uwaga
E6 ? 1979 48 108 Nie wyłączone z eksploatacji liniowej
c6 ? 1979 48 108 Nie wyłączone z eksploatacji liniowej
U 135 1972 49 91 Nie wyłączone z eksploatacji liniowej
U11 117 1987 49 91 Nie
U2 74 2000 49 91 Nie
V 62 2006 260 618 Tak
X 34 (+11) 2020 ? ? Tak prawo opcji zakłada możliwość zakupu kolejnych 11 szt.
T 78 1993 58 136 Nie
T1 66 2008 57 136 Tak

Tabor na liniach U1–U4[edytuj | edytuj kod]

Typ U, U1 i U2[edytuj | edytuj kod]

Pierwsze wagony typu U wyprodukowane przez zakłady Simmering-Graz-Pauker (SGP) zostały dostarczone zostały dostarczone w 1972 r. Są to najmniejsze jednostki eksploatowane w wiedeńskim metrze. Mają 36,8 metrów długości i 2,8 m szerokości, a każdy pociąg jest złożony z trzech podwójnych wagonów. Do 2008 r. w okresie poza godzinami szczytu komunikacyjnego w eksploatacji były także pociągi złożone z dwóch wagonów wykorzystywane na linii U2. Pod względem konstrukcji wiedeńskie pociągi typu U są zbliżone do tych eksploatowanych w Monachium i Norymberdze (typ A). Do 1982 roku dostarczono w sumie 135 podwójnych wagonów typu U, obecnie pozostało ich jedynie 8[8][9].

Od 1987 r. SGP produkowała zmodyfikowane wagony metra typu U1 (później oznaczane jako U11). Są to składy drugiej generacji, jednak mają wiele cech wspólnych z pociągami typu U. Wprowadzono szereg zmian technicznych w konstrukcji, m.in. chłodzone cieczą trójfazowe silniki elektryczne, hamulce z układem odzyskiwania energii hamowania i zmodernizowane systemy podnoszące bezpieczeństwo.W latach 2000–2010 wagony typu U były sukcesywnie modernizowane w celu przedłużenia ich okresu eksploatacji o kolejne 20 lat. Zmodernizowane składy otrzymują oznaczenie U2 i obsługują linie U2 i U3[8][9].

We wnętrzu każdego wagonu znajduje się 49 miejsc siedzących i 91 miejsc stojących, zatem w składzie z trzech dwuwagonowych pociągów znajdują 294 miejsca siedzące i 546 miejsc stojących. W 2006 r. przeprowadzono modernizację wnętrza pociągów, wprowadzono m.in. plastikowe siedzenia w miejsce miękkich, wprowadzono też oświetlenie LED i monitoring. Maksymalna prędkość pojazdów tego typu wynosi 80 km/h[9].

Typ V[edytuj | edytuj kod]

Pod koniec lat 90. XX w. konsorcjum firm Siemens, ELIN i Adtranz opracowało nowy pociąg dla wiedeńskiego metra – Typ V. Jest to jeden pociąg składający się z sześciu wagonów między którymi możliwe jest przejście – dwóch czołowych wagonów sterujących i czterech napędowych wagonów środkowych. Odpowiada to długości trzech podwójnych wagonów rodziny Ux, dzięki czemu pociągi typu V nie kursują w trakcji wielokrotnej. Pierwszy prototyp dotarł do Wiednia w grudniu 2000 r., a pierwsza transza 25 zestawów składów dotarła w 2002 r. Pod koniec 2007 r. kolejnych 15 pociągów tego typu trafiło do wiedeńskiego metra. Ostatnie 20 sztuk dotarło w 2009 r[8][10].

W odróżnieniu od prototypu, seryjne pociągi zostały dostosowane do wnętrza nowego standardu – zamontowano czerwone plastikowe siedzenia zamiast oryginalnych miękkich oraz szare zamiast białych ścian bocznych. Pojazdy typu V z drugiej i trzeciej transzy mają również poręcze malowane na żółto, a nie na szaro, nowsze wewnętrzne wyświetlacze systemu informacji pasażerskiej i lampki sygnalizacyjne nad drzwiami. Z przodu i z tyłu pociągu znajduje się przestrzeń dla wózków dziecięcych i dla niepełnosprawnych z czterema składanymi siedzeniami. Składy typu V są pierwszymi w wiedeńskim metrze pociągami wyposażonymi w klimatyzację i monitoring przestrzeni pasażerskiej. Każdy skład typu V ma 260 miejsc siedzących i 618 stojących. Maksymalna prędkość wynosi 80 km/h. Za zewnętrzny design pociągów, który nawiązuje do poprzednich składów typu U, a jednocześnie jest nowocześniejszy i bardziej ergonomiczny, odpowiedzialne było studio projektowe Porsche Design[8][10].

Pociągi zostały wyposażone w najnowsze systemy bezpieczeństwa, m.in. czujniki temperatury oraz czujniki dymu[10].

Typ X[edytuj | edytuj kod]

Jesienią 2017 r. podpisano umowę na dostarczenie 34 z opcją na kolejne 11 sztuk nowych pociągów dla wiedeńskiego metra. Będą to pociągi najnowszej generacji typu X. Nowa konstrukcja ma długość 111 m i szerokość 2,85 m i jednorazowo może zabrać 928 pasażerów. W stosunku do poprzedników zwiększony został udział przestrzeni dla pasażerów stojących na rzecz mniejszej ilości miejsc siedzących. Większą przestrzeń przeznaczono także dla pasażerów na wózkach inwalidzkich lub z wózkami dziecięcymi[11][12][13].

Pociągi z tej serii przeznaczone są przede wszystkim do obsługi linii U1–U4 w trybie ręcznym lub półautomatycznym (z ograniczonym udziałem maszynisty w sterowaniu pociągiem). W przyszłości, od 2024 r., pociągi te obsłużą także nową linię U5, na której jazda będzie odbywała się w sposób w pełni autonomiczny. Z przodu pojazdu umieszczono dużą szybę, dzięki której pasażerowie przez kabinę maszynisty mogą patrzeć na tunel przed pociągiem[13][12][11].

Wartość kontraktu z Siemensem wynosi 550 mln euro i obejmuje również serwis przez 24 lat. Wagony zostaną wykonane w zakładach Siemens w Wiedniu[13][11][12].

Tabor na linii U6[edytuj | edytuj kod]

Pociągi metra na linii U6 są zasilane za pomocą napowietrznej sieci trakcyjnej, ze względu na nieco odmienny charakter linii U6 – w większości nie przebiega ona w tunelach, lecz na powierzchni. Z tego względu jest ona obsługiwana przez inny tabor niż linie U1–U4, bardziej zbliżony konstrukcyjnie do tramwajów niż pociągów metra.

Typy T i T1[edytuj | edytuj kod]

W 1993 r. przedsiębiorstwo Bombardier Transportation opracowało nowy typ pociągów do obsługi linii U6 wiedeńskiego metra, który nazwano T. Konstrukcja składów opiera się na tramwajach z rodziny Bombardier Flexity Swift. Każdy pociąg składa się z trzech wagonów – dwóch sterowniczych i jednego środkowego. Każdy skład jest złożony z czterech pociągów (tj. dwunastu wagonów), dawniej poza godzinami szczytu eksploatowano także składy z trzech pociągów[14][8].

Dawniej pociągi T łączono w składy ze starszymi, wysokopodłogowymi wagonami E6/c6. W 2008 r. do eksploatacji weszły nowsze pociągi typu T1, które całkowicie zastąpiły wysokopodłogowe starsze pojazdy. Zamontowano w nich monitoring, klimatyzację oraz nowocześniejsze wyświetlacze systemu informacji pasażerskiej. Od tego czasu łączone są pociągi typów T oraz T1. Cały skład z czterech pociągów ma 232 miejsca siedzące i 544 stojące[8][14].

Pod koniec 2009 r. zakończono akcję modernizacji starszych pociągów typu T i przystosowano je do stanu z nowszych pociągów T1[14].

Tabor specjalny[edytuj | edytuj kod]

Niektóre pociągi metra wycofane już z eksploatacji znajdują się nadal na stanie Wiener Linien jako tabor specjalny. Są one wykorzystywane jako pojazdy techniczne do konserwacji torowiska. Wśród taboru specjalnego znajduje się także specjalny skład służący do czyszczenia torowisk. Jego prędkość maksymalna wynosi 40 km/h. Każdy odcinek jest sprzątany co ok. dwa tygodnie, a najbardziej uczęszczane trasy – co tydzień. Utrzymanie czystości w tunelach metra jest szczególnie ważne ze względu na ryzyko pożarowe, które jest spowodowane zasilaniem pociągów metra z trzeciej szyny[15][16][17][18].

Tabor wyłączony z eksploatacji[edytuj | edytuj kod]

Typ E6/c6[edytuj | edytuj kod]

Do obsługi linii U6 początkowo zostały skierowane pojazdy produkowane od 1979 r. przez konsorcjum LohnerRotax na licencji tzw. tramwaju „Typ Mannheim” produkowanego przez Duwag. Zostały one oznaczone E6 (wagon silnikowy) oraz c6 (wagon doczepny). Każdy skład był złożony z czterech dwuczłonowych wagonów. Łącznie skład miał 192 miejsca siedzące i 432 miejsca stojące. W latach 90. zostały one częściowo zastąpione przez wagony typu T, a w każdym pociągu znajdował się jeden wagon T i dwa lub trzy wagony E6/c6. W 2008 r., wraz z zakupem pociągów T1 wszystkie wagony E6/c6 zostały wycofane z eksploatacji. Większość została odsprzedana jako tramwaje do Utrechtu oraz Krakowa. MPK Kraków podjęło decyzję o przebudowie tych pojazdów na jednokierunkowe i częściowo niskopodłogowe. W ten sposób w 2010 r. zaprezentowano pierwszy tramwaj Rotax/MPK EU8N, który powstał w zakładach naprawczych MPK w Krakowie[19][20].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. http://www.wienerlinien.at/media/files/2015/betriebsangaben_2014_151135.pdf.
  2. 93 – jeżeli np. weźmiemy stację Karlsplatz za jedną, a 104 jeżeli za trzy.
  3. U-Bahn, Wiener (niem.). Österreich-Lexikon. [dostęp 2018-06-21].
  4. a b https://smartcity.wien.gv.at/site/linienkreuz-u2u5-steht-in-den-startloechern/
  5. Strona Wiener Linien – o otwarciu odcinka na Oberlaa https://www.wienerlinien.at/eportal3/ep/bvContentView.do?contentTypeId=1001&contentId=4200063&programId=74577&channelId=-47186
  6. Wie funktionieren Stromschienen? In: Wiener Linien Blog. 29. Juli 2012, archiviert vom Original am 23. Mai 2016; abgerufen am 23. Mai 2016.
  7. Thomas Stadler, Linienübersicht « U-Bahn Wien :: www.wiener-untergrund.at, wiener-untergrund.at [dostęp 2018-06-11] (niem.).
  8. a b c d e f Horst Prillinger, U-Bahn Wien: Technische Daten aller Typen, „U-Bahn Wien”, 21 kwietnia 2017 [dostęp 2018-06-11] (niem.).
  9. a b c Thomas Stadler, Type U « U-Bahn Wien :: www.wiener-untergrund.at, wiener-untergrund.at [dostęp 2018-06-11] (niem.).
  10. a b c Thomas Stadler, Type V « U-Bahn Wien :: www.wiener-untergrund.at, wiener-untergrund.at [dostęp 2018-06-11] (niem.).
  11. a b c Neue U-Bahn mit „Panoramafenster“, 8 marca 2018 [dostęp 2018-06-11] (niem.).
  12. a b c Wiener U-Bahn: Erster Blick ins Innere des neuen X-Wagens, „OTS.at” [dostęp 2018-06-11].
  13. a b c Wiedeń. Automatyczne pociągi metra „X” od Siemensa [dostęp 2018-06-11] (pol.).
  14. a b c Thomas Stadler, Type T « U-Bahn Wien :: www.wiener-untergrund.at, wiener-untergrund.at [dostęp 2018-06-11] (niem.).
  15. http://derstandard.at/2926496/Riesenstaubsauger-Engelbert-haelt-das-UBahnNetz-sauber vom 20.
  16. http://www.wienplan.com/24online/n186/html/186_19_L.html
  17. APA: OTS-Pressemeldung: Wiener U-Bahn: Erster Blick ins Innere des neuen X-Wagens vom 8.
  18. Neue U-Bahn mit „Panoramafenster“ orf.at, 8.
  19. Thomas Stadler, Type E6/c6 « U-Bahn Wien :: www.wiener-untergrund.at, wiener-untergrund.at [dostęp 2018-06-11] (niem.).
  20. www.kmk.krakow.pl - Rotax/MPK (warsztaty własne) EU8N, www.kmk.krakow.pl [dostęp 2018-06-11].

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]