Metro w Moskwie

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Metro w Moskwie
ГУП „Московский метрополитен”
metro
Logotyp
Logo moskiewskiego metra
Ilustracja
Wagon serii 81 moskiewskiego metra
Państwo  Rosja
Lokalizacja Moskwa, Krasnogorsk, Rieutow, Kotielniki
Operator Moskowskij Mietropoliten
Liczba linii 15[1]
Lata funkcjonowania od 1935
Dzienna
liczba pasażerów
6,67 mln (2018)[2]
Roczna
liczba pasażerów
2560,4 mln (2019)
Infrastruktura
Schemat sieci
Aktualny schemat linii moskiewskiego metra
Długość sieci 408,1 km
Rozstaw szyn 1520 mm
Liczba stacji 238[3] (2020)
Liczba zajezdni 20
Tabor
Liczba pojazdów 5956 wagonów
Strona internetowa
Portal Portal Transport szynowy

Metro w Moskwie (ros. Московский метрополитен, Moskowskij mietropoliten; pełna nazwa Государственное унитарное предприятие города Москвы «Московский ордена Ленина и ордена Трудового Красного Знамени метрополитен имени В. И. Ленина»[4]) – system kolei miejskiej, głównie podziemnej, zlokalizowany w stolicy RosjiMoskwie i częściowo w Obwodzie Moskiewskim. Jest pierwszym systemem metra oddanym do użytku w Rosji (otwarto 15 maja 1935 r.). System składa się z 15 linii; jego długość wynosi 408,1 kilometry, na których znajduje się 238 stacji. Należy do najbardziej obciążonych systemów metra na świecie. Codziennie korzysta z niego średnio 7,1 miliona pasażerów (2016 rok)[1].

Metro moskiewskie wyróżniają przede wszystkim stacje, których część uważana jest za wzorcowy przykład architektury socrealizmu (44 z nich zostały zaliczone do obiektów dziedzictwa kulturowego Rosji[1]). Ich wnętrza przypominają pałace, pod sufitami wiszą misterne żyrandole.

Statystyki[5][edytuj | edytuj kod]

  • Odległość między stacjami:
    • średnia – 1,8 km
    • najmniejsza – 0,5 km
    • największa – 6,47 km
  • Stacji – 238
  • Największa głębokość stacji – 84 m
  • Schody ruchome:
    • liczba – 637
    • łączna długość – 66,8 km
    • największa długość – 126 m
  • Zajezdni – 20
  • Wagony:
    • liczba – 5956
    • średnio dziennie używanych – 3438
  • Średnia dzienna trasa wagonu – 548,7 km
  • Średnia prędkość – 41,62 km/h
  • Zatrudnionych – 35 623
  • Zgodność z rozkładem jazdy – 99,98%
  • Najmniejszy odstęp między odjazdami – 1,5 minuty
  • Długość przeciętnej podróży – 13 km

Historia[edytuj | edytuj kod]

Stacja Sokolniki w 1935

Pierwszy projekt moskiewskiego metra powstał w 1901. Do wybuchu I wojny światowej powstały także inne, nowe projekty budowy metra w Moskwie.

Pierwszą linię moskiewskiego metra uruchomiono 15 maja 1935 i przebiegała ona od stacji Sokolniki do stacji Park Kultury z odgałęzieniem do stacji Smolenskaja (to odgałęzienie to linia Arbackaja przedłużona do stacji Kijewskaja, przechodząc przez rzekę Moskwę po moście).

W latach 1957–1992 metro nosiło imię W.I.Lenina (ros. Московский метрополитен имени В. И. Ленина). Wcześniej jego patronem był Łazar Kaganowicz.

Do wybuchu II wojny światowej zbudowano jeszcze 2 nowe linie. W marcu 1938 linia Arbackaja została przedłużona do stacji Kurskaja (obecnie ta część nazywa się linią Arbacko-Pokrowską). We wrześniu 1938 otworzono linię Gorkowsko-Zamoskworeczną, od stacji Sokoł do stacji Teatralnaja.

Projekty dalszej kompleksowej rozbudowy metra zostały zawieszone podczas wojny. Rozpoczęto tylko budowę fragmentów linii: TeatralnajaAwtozawodskaja (z przejściem przez rzekę Moskwę podziemnym tunelem) oraz KurskajaIzmaiłowskij Park (4 stacje).

Jesienią 1941 metro służyło za schron przeciwlotniczy, a pewna część wagonów została ewakuowana. Zgodnie z postanowieniem państwowego komitetu obrony z 15 października 1941 w wypadku pojawienia się wroga u wrót Moskwy metro miało zostać zniszczone.

Po wojnie rozpoczęto budowę czwartego etapu metra linii Kolcewej i głębokiego odcinka linii Arbackiej od stacji Plac Rewolucji do stacji Kijewskiej.

Początkowo linię Kolcewą zamierzano poprowadzić pod Pierścieniem Sadowym (Sadowoje Kolco) (który stanowił granicę miasta w XVI wieku). Pierwsza część linii od stacji Park Kultury do stacji Kurskaja (1950) przebiegała właśnie w ten sposób. Później jednak północną część linii Kolcewej postanowiono zbudować 1–1,5 km od Sadowego Kolca i w ten sposób zapewniono dostęp do 7 z 9 moskiewskich stacji. Druga część linii Kolcewej została otwarta w 1952 (stacja Kurskaja – stacja Biełorusskaja), a w 1954 budowę linii zakończono.

Budowa głębokiej części linii Arbackiej przebiegała w czasach zimnej wojny i przewidywano jej wykorzystanie jako schronu przeciwatomowego na wypadek wojny. Po zakończeniu budowy linii w 1953, jej górna część została zamknięta (od stacji Płoszczad Riewolucii do Kijewskiej), ale w 1958 znów została оtwarta jako część linii Filowskiej.

Później już nie posługiwano się terminem „etap” jako część planu rozbudowy, jednak oddane w latach 1957–1958 określa się czasem jako piąty „etap”.

W styczniu 1977 i w lutym 2004 miały miejsce zamachy, a w marcu 2010 zorganizowano dwa zamachy.

15 lutego 2016 otwarta została 200. stacja metra – Sałarjewo[1].

Do sieci metra została zaliczona także moskiewska kolej jednoszynowa, wcześniej oznaczana М1, oraz ukończony w 2016 roku moskiewski pierścień centralny – w większości naziemny pierścień kolei otaczający historyczne granice Moskwy.

Kalendarium[edytuj | edytuj kod]

Data Linia Odcinek Liczba nowych stacji Liczba wszystkich stacji Długość odcinka (km) Długość łączna (km)
15 maja 1935 Moskwa Metro Line 1.svg SokolnikiPark Kultury / Smolenskaja

ТCz-1 Siewiernoje

13 11,0
20 marca 1937 SmolenskajaKijewskaja 1 14 1,34 12,34
13 marca 1938 Moskwa Metro Line 3.svg Aleksandrowskij SadKurskaja 2 16 3,39 14,83
11 września 1938 Moskwa Metro Line 2.svg TeatralnajaSokoł

ТCz-2 Sokoł

6 22 8,52 23,35
1 stycznia 1943 TeatralnajaAwtozawodskaja 1 23 6,24 29,59
20 listopada 1943 Nowokuznieckaja, Pawieleckaja 2 25 0
18 stycznia 1944 Moskwa Metro Line 3.svg KurskajaPartizanskaja 3 28 7,05 36,64
15 maja 1944 Elektrozawodskaja 1 29 0
1 stycznia 1950 Moskwa Metro Line 5.svg Park KulturyKurskaja 6 35 6,37 43,01
10 stycznia 1950 Moskwa Metro Line 3.svg ТCz-3 Izmajłowo 0 (1,5)
30 stycznia 1952 Moskwa Metro Line 5.svg KurskajaBiełoruskaja 4 39 6,98 49,99
5 kwietnia 1953 Moskwa Metro Line 3.svg Płoszczad´ RiewolucyiKijewskaja [6] -4 38 −4,13 50,53
Płoszczad´ RiewolucyiKijewskaja [7] 3 4,66
14 marca 1954 Moskwa Metro Line 5.svg BiełoruskajaPark Kultury 2 40 5,95 56,48
1 kwietnia 1954 ТCz-4 Krasnaja Priesnia 0 0
24 września 1954 Moskwa Metro Line 3.svg PartizanskajaPierwomajskaja 1 41 1,5 57,98
1 maja 1957 Moskwa Metro Line 1.svg Park KulturySportiwnaja 2 43 2,43 60,41
1 maja 1958 Moskwa Metro Line 6.svg Prospekt MiraWDNCh 4 47 4,53 64,94
7 listopada 1958 Moskwa Metro Line 4.svg KijewskajaKutuzowskaja 6 53 5,35 70,29
12 stycznia 1959 Moskwa Metro Line 1.svg SportiwnajaUniwiersitiet 2 55 4,49 74,78
7 listopada 1959 Moskwa Metro Line 4.svg KutuzowskajaFili 1 56 1,64 76,42
13 października 1961 FiliPionierskaja 3 59 3,54 79,96
21 października 1961 Moskwa Metro Line 3.svg PartizanskajaPierwomajskaja [8] 2 60 3,69 82,15
1 stycznia 1962 Moskwa Metro Line 4.svg ТCz-9 Fili 0 0
13 października 1962 Moskwa Metro Line 6.svg Oktiabr´skajaNowyje Czeriomuszki

ТCz-5 Kałużskoje

5 65 8,07 90,22
22 lipca 1963 Moskwa Metro Line 3.svg PierwomajskajaSzczołkowskaja 1 66 1,64 91,86
30 grudnia 1963 Moskwa Metro Line 1.svg UniwiersitietJugo-Zapadnaja 2 68 4,55 96,41
15 kwietnia 1964 Moskwa Metro Line 6.svg Nowyje CzeriomuszkiKałużskaja 1 69 1,5 97,91
30 grudnia 1964 Moskwa Metro Line 2.svg SokołRiecznoj wokzał 3 72 6,22 104,13
5 lipca 1965 Moskwa Metro Line 4.svg PionierskajaMołodiożnaja 1 73 3,8 107,93
31 sierpnia 1965 Kuncewskaja 1 74 0
31 grudnia 1965 Moskwa Metro Line 1.svg SokolnikiPrieobrażenskaja płoszczad´ 1 75 2,52 110,45
31 grudnia 1966 Moskwa Metro Line 7.svg TaganskajaWychino

ТCz-11 Wychino

7 82 12,94 123,39
11 sierpnia 1969 Moskwa Metro Line 2.svg Awtozawodskaja — Kachowskaja

ТCz-7 Zamoskworieckoje

4 86 9,54 132,93
30 grudnia 1970 Moskwa Metro Line 6.svg Oktiabr´skajaKitaj-gorod 2 88 3,85 136,78
Moskwa Metro Line 7.svg TaganskajaKitaj-gorod 1 89 2,02 138,8
31 grudnia 1971 Moskwa Metro Line 6.svg Kitaj-gorodProspekt Mira 2 91 2,88 141,68
30 grudnia 1972 Moskwa Metro Line 7.svg BarrikadnajaOktiabr´skoje pole 5 96 7,24 148,92
12 sierpnia 1974 Moskwa Metro Line 6.svg Nowyje CzeriomuszkiBielajewo

Kałużskaja [9]

1 97 3,61 151,03
17 grudnia 1975 Moskwa Metro Line 7.svg Kitaj-gorodBarrikadnaja 2 99 4,04 155,07
30 grudnia 1975 Oktiabr´skoje polePłaniernaja

ТCz-6 Płaniernoje

4 103 9,68 164,75
29 września 1978 Moskwa Metro Line 6.svg WDNChMiedwiedkowo 4 107 8,1 172,85
30 września 1978 ТCz-10 Swibłowo 0 0
20 lipca 1979 Moskwa Metro Line 2.svg Twierskaja 1 108
30 grudnia 1979 Moskwa Metro Line 8.svg MarksistskajaNowogiriejewo

ТCz-12 Nowogiriejewo

6 114 11,41 184,26
5 listopada 1980 Moskwa Metro Line 6.svg Szabołowskaja 1 115 0
25 października 1983 Moskwa Metro Line 1.svg Worobjowy Gory [10] -1 114
4 listopada 1983 Moskwa Metro Line 9.svg SierpuchowskajaJużnaja

ТCz-8 Warszawskoje

8 122 12,95 197,21
30 grudnia 1984 Moskwa Metro Line 2.svg KaszyrskajaOriechowo 3 125 6,39 203,6
7 września 1985 OriechowoKrasnogwardiejskaja 2 127 3,39 206,99
6 listopada 1985 Moskwa Metro Line 9.svg JużnajaPrażskaja 1 128 1,14 208,13
23 stycznia 1986 SierpuchowskajaBorowickaja 2 130 2,83 210,96
25 stycznia 1986 Moskwa Metro Line 8.svg MarksistskajaTrietjakowskaja 1 131 1,66 212,62
6 listopada 1987 Moskwa Metro Line 6.svg BielajewoTiopłyj Stan 2 133 2,99 215,61
31 grudnia 1987 Moskwa Metro Line 9.svg BorowickajaCzechowskaja 1 134 1,63 217,24
31 grudnia 1988 CzechowskajaSawiołowskaja 3 137 4,23 221,47
31 grudnia 1989 Moskwa Metro Line 4.svg MołodiożnajaKryłatskoje 1 138 1,94 223,41
17 stycznia 1990 Moskwa Metro Line 6.svg Tiopłyj StanNowojasieniewskaja 2 140 3,6 227,01
3 sierpnia 1990 Moskwa Metro Line 1.svg Prieobrażenskaja płoszczad´Bulwar Rokossowskogo

ТCz-13 Czerkizowo

2 142 3,81 230,82
7 marca 1991 Moskwa Metro Line 9.svg SawiołowskajaOtradnoje

ТCz-14 Władykino

5 147 8,63 239,45
31 grudnia 1992 OtradnojeBibiriewo 1 148 2,61 242,06
15 lipca 1994 BibiriewoAłtufjewo 1 149 1,99 244,05
20 listopada 1995 Moskwa Metro Line 11А.svg Kachowskaja (linia) [11] 1 150 -0,45 243,6
28 grudnia 1995 Moskwa Metro Line 10.svg CzkałowskajaWołżskaja

ТCz-15 Pieczatniki

6 156 12,19 256,24
25 grudnia 1996 WołżskajaMarjino 3 159 5,44 261,68
11 grudnia 1999 Dubrowka 1 160 0
31 sierpnia 2000 Moskwa Metro Line 9.svg PrażskajaUlica Akadiemika Jangiela 1 161 1,98 263,66
12 grudnia 2001 Ulica Akadiemika JangielaAnnino 1 162 1,41 265,07
14 grudnia 2002 Moskwa Metro Line 1.svg Worobjowy Gory [12] 1 163 0
26 grudnia 2002 Moskwa Metro Line 9.svg AnninoBulwar Dmitrija Donskogo 1 164 2,08 267,15
6 maja 2003 Moskwa Metro Line 3.svg KijewskajaPark Pobiedy 1 165 3,2 270,35
27 grudnia 2003 Moskwa Metro Line 12.svg Ulica Starokaczałowskaja — Buninskaja Alleja 5 170 5,53 275,88
20 listopada 2004 Moskwa Metro Line 13.svg Timiriaziewskaja — Ulica Siergieja Eisensteina 6 170 [13] 0 [13] 275,88 [13]
10 września 2005 Moskwa Metro Line 4.svg KijewskajaWystawocznaja 1 171 2,2 278,08
30 sierpnia 2006 WystawocznajaMeżdunarodnaja 1 172 0,5 278,58
30 sierpnia 2007 Moskwa Metro Line 10.svg Czkałowskaja — Trubnaja 1 173 3,05 281,63
29 grudnia 2007 Sretenskij Bulwar 1 174 0
7 stycznia 2008 Moskwa Metro Line 3.svg Park PobedyStrogino 2 176 11,27 292,9
7 września 2008 Sławianskij Bulwar 1 177 0
26 grudnia 2009 StroginoMitino 3 180 5,9 298,8
19 czerwca 2010 Moskwa Metro Line 10.svg Trubnaja — Marina Roszcza 2 182 2,4 301,2
2 grudnia 2011 MarjinoZiablikowo 3 185 4,5 305,7
30 sierpnia 2012 Moskwa Metro Line 8.svg NowogiriejewoNowokosino 1 186 3,2 308,9
24 grudnia 2012 Moskwa Metro Line 2.svg KrasnogwardiejskajaAłma-Atinskaja 1 187 3 311,9
28 grudnia 2012 Moskwa Metro Line 3.svg MitinoPiatnickoje Szosse 1 188 1,4 313,3
9 listopada 2013 Moskwa Metro Line 7.svg WychinoŻulebino 2 190 4,8 318,1
15 stycznia 2014 Moskwa Metro Line 2.svg ТCz-17 Bratiejewo 0 0
31 stycznia 2014 Moskwa Metro Line 8A.svg Diełowoj Centr — Park Pobedy 2 192 3,4 321,5
27 lutego 2014 Moskwa Metro Line 12.svg Ulica Starokaczałowskaja — Bitcewskij Park 2 194 4,5 326
27 sierpnia 2014 Moskwa Metro Line 7.svg Spartak 1 195 0
8 grudnia 2014 Moskwa Metro Line 1.svg Jugo-ZapadnajaTropariowo 1 196 2,1 328,1
21 września 2015 Moskwa Metro Line 7.svg Żulebino — Kotielniki 1 197 1,4 329,5
28 grudnia 2015 Moskwa Metro Line 2.svg Technopark 1 198 0
18 stycznia 2016 Moskwa Metro Line 1.svg TropariowoRumiancewo 1 199 2,5 332
15 lutego 2016 RumiancewoSałarjewo 1 200 1,9 333,9
10 września 2016 Moskwa Metro Line 14.svg Moskiewski pierścień centralny 26 200 [14] 0 [14] 333,9 [14]
16 września 2016 Moskwa Metro Line 10.svg Marina Roszcza — Pietrowsko-Razumowskaja 3 203 5,4 339,3
24 grudnia 2016 Moskwa Metro Line 3.svg TCz-16 Mitino 0 0
11 października 2016 Moskwa Metro Line 14.svg Sokolinaja Gora, Dubrowka 2 203 [14] 0 [14] 339,3 [14]
1 listopada 2016 Koptewo 1
4 listopada 2016 Zorge 1
8 listopada 2016 Panfilowskaja 1
16 marca 2017 Moskwa Metro Line 8A.svg Ramenki — Park Pobedy 3 206 7,3 346,6
31 grudnia 2017 Moskwa Metro Line 2.svg Riecznoj wokzałChowrino 1 207 2,9 349,5
24 lutego 2018 Moskwa Metro Line 8A.svg Diełowoj centr [15] -1 206 −3,4 346,1
26 lutego 2018 Moskwa Metro Line 11.svg Szelepicha — Pietrowskij Park 5 211 10,5 359,7
Moskwa Metro Line 8A.svg Park Pobedy — Pietrowskij Park 0 3,1
22 marca 2018 Moskwa Metro Line 10.svg Pietrowsko-Razumowskaja — Sieligierskaja 3 214 4,9 364,6
11 czerwca 2018 TCz-19 Łichobory 0 0
30 sierpnia 2018 Moskwa Metro Line 8A.svg Ramenki — Rasskazowka

TCz-18 Sołncewo

7 221 14,2 378,8
20 grudnia 2018 Moskwa Metro Line 2.svg Biełomorskaja 1 222 0
30 grudnia 2018 Moskwa Metro Line 11.svg Pietrowskij Park — Sawiołowskaja 1 223 1,9 380,7
30 marca 2019 Moskwa Metro Line 11А.svg Kachowskaja (stacja) [16] -1 222 −1,3 379,4
3 czerwca 2019 Moskwa Metro Line 15.svg Kosino — Niekrasowka

TCz-20 Rudniowo

4 226 6,9 386,3
20 czerwca 2019 Moskwa Metro Line 1.svg Sałarjewo — Kommunarka 4 230 9,4 395,7
25 października 2019 Moskwa Metro Line 11А.svg Kachowskaja (linia) [17] -2 228 −2,0 393,7
27 marca 2020 Moskwa Metro Line 15.svg Kosino — Lefortowo 6 234 15,1 408,8

Linie metra[edytuj | edytuj kod]

Wykres liczby stacji metra w Moskwie na przestrzeni lat:

Symbol Nazwa (cyrylica) Nazwa (trb. polska) Stacje końcowe Otwarcie Ostatnia rozbudowa Długość (km) Liczba

stacji

Moskwa Metro Line 1.svg Сокольническая Sokolniczeskaja Bulwar RokossowskogoKommunarka 1935 2019 44.5 26
Moskwa Metro Line 2.svg Замоскворецкая Zamoskworieckaja ChowrinoAłma-Atinskaja 1938 2018 42.8 24
Moskwa Metro Line 3.svg Арбатско-Покровская Arbatsko-Pokrowskaja Piatnickoje SzosseSzczołkowskaja 1938 2012 45.1 22
Moskwa Metro Line 4.svg Филёвская Filowskaja Kuncewskaja / MeżdunarodnajaAleksandrowskij Sad 1958 2006 14.9 13
Moskwa Metro Line 5.svg Кольцевая Kolcewaja BiełorusskajaKrasnopriesnienskaja 1950 1954 19.3 12
Moskwa Metro Line 6.svg Калужско-Рижская Kałużsko-Riżskaja MiedwiedkowoNowojasieniewskaja 1958 1990 37.8 24
Moskwa Metro Line 7.svg Таганско-Краснопресненская Tagansko-Krasnopriesnienskaja PłaniernajaKotielniki 1966 2015 42.2 23
Moskwa Metro Line 8.svg Калининская Kalininskaja NowokosinoTrietjakowskaja 1979 2012 16.3 8
Moskwa Metro Line 8A.svg Солнцевская Sołncewskaja RasskazowkaSawiołowskaja 2014 2018 24.8 12
Moskwa Metro Line 9.svg Серпуховско-Тимирязевская Sierpuchowsko-Timiriaziewskaja AłtufjewoBulwar Dmitrija Donskogo 1983 2002 41.5 25
Moskwa Metro Line 10.svg Люблинско-Дмитровская Lublinsko-Dmitrowskaja SieligierskajaZiablikowo 1995 2018 38.3 23
Moskwa Metro Line 11.svg Большая Kольцевая Bolszaja Kolcewaja SawiołowskajaDiełowoj Centr 2018 12.6 6
Moskwa Metro Line 11А.svg Каховская Kachowskaja KachowskajaKaszyrskaja 1995 3.3 3
Moskwa Metro Line 12.svg Бутовская Butowskaja Bitcewskij ParkBuninskaja Alleja 2003 2014 10.0 7
Moskwa Metro Line 15.svg Некрасовская Niekrasowskaja LefortowoNiekrasowka 2019 2020 22.3 10
Łącznie: 408.1 238
Moskwa Metro Line 13.svg Московский монорельс Moskiewska kolej jednoszynowa TimiriaziewskajaUlica Siergieja Eisensteina 2004 4.7 6
Moskwa Metro Line 14.svg Московское центральное кольцо Moskiewski pierścień centralny OkrużnajaŁichobory 2016 54.0 31
Łącznie: 456.0 269

Zajezdnie[edytuj | edytuj kod]

  • ТCz-1 Północna (Северное)
  • ТCz-2 Sokół (Сокол)
  • ТCz-3 Izmajłowo (Измайлово)
  • ТCz-4 Krasnaja Priesnia (Красная Пресня)
  • ТCz-5 Kałużskoje (Калужское)
  • ТCz-6 Planiernoje (Планерное)
  • ТCz-7 Zamoskworiecka (Замоскворецкое)
  • ТCz-8 Warszawska (Варшавское)
  • ТCz-9 Fili (Фили)
  • ТCz-10 Swibłowo (Свиблово)
  • ТCz-11 Wychino (Выхино)
  • ТCz-12 Nowogiriejewo (Новогиреево)
  • ТCz-13 Czerkizowo (Черкизово)
  • ТCz-14 Władykino (Владыкино)
  • ТCz-15 Pieczatniki (Печатники)
  • TCz-16 Mitino (Митино)
  • ТCz-17 Bratiejewo (Братеево)
  • TCz-18 Sołncewo (Солнцево)
  • TCz-19 Lichobory (Лихоборы)
  • TCz-20 Rudniewo (Руднёво)

Metro ściśle tajne[edytuj | edytuj kod]

 Osobny artykuł: Metro-2.

W Moskwie oprócz powszechnie znanej i bardzo rozbudowanej sieci metra istnieje też drugie, całkowicie niezależne od tego pierwszego. Określane kryptonimem system D-6 (Д-6) zaś od publikacji w 1992 w czasopiśmie „Ogoniok” bardziej znane jako Metro-2. Składa się prawdopodobnie z trzech linii tylko do użytku aparatu władzy i wojska.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c d Moskwa otworzyła 200. stację metra (pol.). transport-publiczny.pl, 2016-02-16. [dostęp 2016-02-16].
  2. Основные технико-эксплуатационные характеристики метрополитенов за 2018 год., Международная Ассоциация «Метро».
  3. ГУП "Московский метрополитен", gup.mosmetro.ru [dostęp 2020-07-09].
  4. Информация. www.mosmetro.ru. [dostęp 2019-09-09].
  5. Метрополитен в цифрах.
  6. Zamknięcie odcinka płytkiego. Ze względu na fakt, iż płytkie stacje nie mogłyby być wykorzystywane jako schrony przeciwlotnicze (w czasie II wojny światowej niemiecka bomba uszkodziła strop stacji Arbatskaja), zdecydowano się na budowę stacji i tuneli na większej głębokości
  7. Otwarcie odcinka głębokiego
  8. Zamknięcie starej tymczasowej stacji Pierwomajskaja i otwarcie nowej docelowej
  9. Zamknięcie starej tymczasowej stacji Kałużskaja i otwarcie nowej docelowej
  10. Zamknięcie z powodu korozji mostu grożącej katastrofą budowlaną
  11. Pierwotnie oznaczana numerem 11; linia utworzona poprzez wydzielenie odnogi linii nr 2
  12. Ponowne otwarcie po remoncie
  13. a b c Przystanków Moskiewskiej kolei jednoszynowej nie wlicza się w ogół stacji metra
  14. a b c d e f Stacji Moskiewskiego pierścienia centralnego nie wlicza się w ogół stacji metra
  15. Zamknięcie stacji na czas budowy linii nr 11
  16. Zamknięcie na czas remontu
  17. Zamknięcie na czas prac nad linią 11; w przyszłości linia 11A zostanie wchłonięta przez linię 11

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]