Dornier Do 24

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Dornier Do 24
Dornier Do 24 w barwach holenderskich
Dornier Do 24 w barwach holenderskich
Dane podstawowe
Państwo  III Rzesza
Producent Dornier-Werke G.m.b.H.
Typ łódź latająca przeznaczona do wykonywania zadań ratownictwa morskiego i transportu
Konstrukcja trzysilnikowy górnopłat o konstrukcji metalowej, kabina zakryta
Załoga 4-6
Historia
Data oblotu 3 lipca 1937
Lata produkcji 1937–1945
Dane techniczne
Napęd trzy dziewięciocylindrowe silniki gwiazdowe BMW–Bramo 323R-2 chłodzone powietrzem, śmigła trójłopatowe VDM o średnicy 3,50 m. (wersja T-1)
Moc moc startowa: 735 kW

moc maksymalna: 691 kW

Wymiary
Rozpiętość 27,00 (wersja T-1)
Długość 21,89 m (wersja T-1)
Wysokość 5,75 m (wersja T-1)
Powierzchnia nośna 108 m² (wersja T-1)
Masa
Własna 10 600 kg (wersja T-1)
Użyteczna 18 400 kg (wersja T-1)
Zapas paliwa w zbiornikach wewnętrznych 5320 dm³ (wersja T-1)
Osiągi
Prędkość maks. 340 km/h na wys. 4800 m (wersja T-1)
Prędkość wznoszenia 21 min. na wys. 4000 m
Pułap 6300 m (wersja T-1)
Zasięg 2700 km (na wys. 5400 m) (wersja T-1)
Dane operacyjne
Uzbrojenie
dwa karabiny maszynowe MG 15 kalibru 7,9 mm (jeden w wieżyczce na dziobie, drugi w ogonie), jedno działko HS.404 kalibru 20 mm (w wieżyczce na grzbiecie kadłuba)
Użytkownicy
 III Rzesza,  Holandia,  Francja,  Hiszpania,  Indonezja,  Szwecja,
Rzuty
Rzuty samolotu
Commons Multimedia w Wikimedia Commons

Dornier Do 24 – niemiecka łódź latająca wytwórni Dorniera z 1937 roku, służąca jako samolot rozpoznawczy i ratowniczy w czasie II wojny światowej, aż do lat 1970.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Prototyp został oblatany 3 lipca 1937 roku, załoga składała się z 5-6 osób. Po próbach fabrycznych uruchomiono produkcje seryjną w wersji Do-24K dla Holandii oraz w wersji niemieckiej Do-24T. Holandia wraz z prototypem zakupiła wersję seryjną, a po wkroczeniu wojsk niemieckich w 1940 roku holenderska linia produkcyjna pracowała dalej, tym razem na potrzeby niemieckiego lotnictwa morskiego, wypuszczając samoloty pod oznaczeniem Do-24N. Łączna produkcją zamknęła się liczbą 275 samolotów.

Konstrukcja[edytuj | edytuj kod]

Trójsilnikowy górnopłat, o w pełni metalowej, półskorupowej konstrukcji, kryty blachą duralową. Kadłub podzielony na 8 wodoszczelnych przedziałów, po bokach kadłuba pływaki ustateczniające. Skrzydła wyposażone w lotki i klapy krokodylowe. Wersja Do-24/72 posiadała podwozie chowane w locie, trzy golenie po dwa koła

Napęd stanowiły:

  • w prototypie trzy silniki wysokoprężne rzędowe 6 cylindrowe Junkers Jumo 205C o mocy po 440 kW, śmigła trójłopatowe;
  • w wersji Do-24K silniki gwiazdowe 9 cylindrowe Wright GR-1820-6 Cyclone o mocy po 655 kW;
  • w wersji Do-24T silniki gwiazdowe 9 cylindrowe Bramo Fafnir 323 o mocy po 1000 kM; śmigła trójłopatowe;
  • w wersji Do-24/72 silniki Pratt & Whitney PT6A-50 o mocy po 1120 kM lub Avro Lycoming T-5321A o mocy po 1600 kM, śmigła czterołopatowe o zmiennym skoku z możliwością odwracania ciągu.

Na uzbrojenie składały się cztery kaemy MG-15 kal. 7,9 mm w dwóch stanowiskach strzeleckich, oraz działko kal. 20–30 mm w wieżyczce na kadłubie; samolot mógł przenosić do 600 kg bomb pod skrzydłami.

Dane porównawcze wersji Do-24
Do-24K Do-24T Do-24/72
rozpiętość m 27,00 27,00 28,00
długość m 21,9 21,89 24,00
wysokość m 5,45 5,75 7,60
powierzchnia nośna m² 108,0 108,0 110,0
masa własna kg 9100 10600 ---
masa całkowita kg 14500 18 400 17600
prędkość maksymalna km/h 340 340 ---
prędkość przelotowa km/h 318 295 285
pułap praktyczny m 5900 6300 4600
zasięg bojowy km ---- 3340 ----
zasięg maksymalny km 2900 2700 3080

Służba[edytuj | edytuj kod]

Pierwsze Do-24 trafiły do Luftwaffe w kwietniu 1940 roku. Używane były do lotów rozpoznawczych, patrolowych, transportowych i innych, ale najbardziej zasłużyły się w roli maszyn ratowniczych. Podczas II wojny samoloty po wodowaniu zabrały na pokłady ponad 12000 rozbitków. Latały praktycznie nad wszystkimi akwenami, na i nad którymi operowały siły niemieckie: Atlantykiem, Morzem Północnym, Morzem Arktycznym, Morzem Śródziemnym, Bałtykiem, Morzem Czarnym. W początkowym okresie wojny samoloty intensywnie latały nad kanałem La Manche. Dornier wykazywał znakomitą dzielność morską, dzięki czemu możliwe było wodowanie na dość wzburzonym morzu i start z rozbitkami.

Łodzie latające Do-24 trafiły też do służby w innych państwach, między innymi w Australii (6 egzemplarzy pod oznaczeniem A-49), Francji (zbudowano na licencji 20 egz. w zakładach CAMS, po II wojnie zbudowano kolejne 22 maszyny), Hiszpanii (12 zakupionych łodzi jako HR-5 używano do 1967 roku oraz na licencji zbudowano kolejne 26 egzemplarzy), Holandii (37 egzemplarzy licencyjnych), Indonezji, Szwecji (kilka egzemplarzy) i ZSRR (kilka egzemplarzy).

Samoloty holenderskie bazujące w Holenderskich Indiach Wschodnich, od 13 grudnia 1941 roku wykonywały loty bojowe w celu zwalczania floty japońskiej. 17 grudnia 1941 roku zatopiły bombami niszczyciel japoński "Shinonome". Gdy Japończycy zajęli Indie Holenderskie, ostatnie 6 egzemplarzy przeleciało do Australii. Samoloty najdłużej służyły w hiszpańskim ratownictwie morskim, aż do roku 1970.

Popularność samolotu spowodowała, że kilka razy próbowano go modyfikować. Po II wojnie powstała wersja Do-24TT napędzana silnikami turbośmigłowymi. W 1972 r. zbudowano wariant Do-24/72 i planowano nawet uruchomienie produkcji seryjnej, lecz zrezygnowano wobec niewielkiego zapotrzebowania na łodzie latające. Do początku XXI wieku pozostało kilka samolotów w rękach prywatnych, między innymi jeden z nowym płatem i silnikami turbośmigłowymi został zaprezentowany podczas Berlińskiego Salonu Lotniczego w 2004 roku

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Marek J. Murawski: Samoloty Luftwaffe 1933-1945. T. I. Warszawa: Wydawnictwo "Lampart", 1996. ISBN 83-86776-01-3.