Pionki
Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
| Pionki | |||||
 ul. Mickiewicza |
|||||
|
|||||
| Państwo |  Polska |
||||
| Województwo | mazowieckie | ||||
| Powiat | radomski | ||||
| Gmina | gmina miejska | ||||
| Prawa miejskie | od 1954 | ||||
| Burmistrz | Marek Janeczek | ||||
| Powierzchnia | 18,34 km² | ||||
| Ludność (2009) • liczba • gęstość |
19 351 ▼ 1055,1 os./km² |
||||
| Strefa numeracyjna |
(+48) 48 | ||||
| Kod pocztowy | 26-670 26-675 | ||||
| Tablice rejestracyjne | WRA | ||||
|
Położenie na mapie woj. mazowieckiego
  Pionki
|
|||||
| Na mapach: | |||||
| TERC (TERYT) |
1142125011 | ||||
|
Urząd miejski
al. Jana Pawła II 1526-670 Pionki |
|||||
 Multimedia w Wikimedia Commons |
|||||
| Strona internetowa | |||||
Pionki (do 1932 Zagożdżon[1]) – miasto i gmina w województwie mazowieckim, w powiecie radomskim, nad Zagożdżonką. Siedziba wiejskiej gminy Pionki.
W latach 1975-1998 miasto administracyjnie należało do województwa radomskiego, zaś przed 1975 r. do woj. kieleckiego. Powstanie i rozwój miasta był związany z zakładami chemicznymi ZTS Pronit.
Według danych z 30 czerwca 2009 roku, miasto miało 19 351 mieszkańców[2].
Miasto słynne z produkcji płyt gramofonowych w zakładach Pronit.
Spis treści |
[edytuj] Położenie
Pionki znajdują się w południowej części woj. mazowieckiego. Są oddalone o ok. 20 km od centrum Radomia i o ok. 103 km od Warszawy. Miasto od strony północnej okala Puszcza Kozienicka, będąca największym kompleksem leśnym w tej części Polski.
Sąsiednie gminy: Jedlnia-Letnisko, Pionki.
Według danych z roku 2002[3] Pionki mają obszar ok. 18,34 km², w tym:
- użytki rolne: 17%
- użytki leśne: 33%
Miasto stanowi 1,2% powierzchni powiatu.
[edytuj] Historia
- 1391 – pierwsza wzmianka o młynach Pionka i Zagożdżon.
- 1660 – ilustracja wykazująca, iż młyny Zagożdżon i Pionka nie zostały uszkodzone podczas potopu szwedzkiego.
- 1775 – po raz pierwszy osadę młyńską Zagożdżon określono mianem wsi.
- 1843 – połączenie wsi Pionki i Zagożdżon.
- 1885 – otwarcie linii kolejowej łączącej Pionki z Radomiem i Dęblinem.
- 1923 – początek budowy Państwowej Wytwórni Prochu w Zagożdżonie.
- 1925 – budowa nowego dworca kolejowego oraz siedziby Kasy Chorych w Zagożdżonie
- 1928 – oddano do użytku siedzibę poczty.
- 1929 – duże inwestycje w mieście: stadion sportowy, Staw Górny, linia energetyczna z Zagożdżonu przez Radom do Skarżyska; erygowana zostaje pierwsza parafia, powstaje publiczna Szkoła Dokształcająca Zawodowa przy PWP w Zagożdżonie.
- 1932 – zmiana nazwy miejscowości na Pionki.
- 1933 – oddano do użytku budynek posterunku policji.
- 1937 – z inicjatywy Państwowej Wytwórni Prochu i przy jej pomocy budowany jest Szpital Rejonowy.
- 1939 – bombardowania Państwowej Wytwórni Prochu oraz samych Pionek (m.in. uszkodzony został kościół)
- 1941 – 1944 istniał obóz pracy przymusowej dla ludności żydowskiej.
- 1943 – w styczniu ma miejsce wielka akcja sabotażowa, w wyniku której wysadzono w powietrze 5t prochu.
- 1944 – rozstrzelanie przy ulicy Zwoleńskiej dziesięciu polskich patriotów.
- 1945 – w wyniku wojny życie utraciło w Pionkach około 2000 osób.
- 1954 – Pionki uzyskują prawa miejskie. Dalsza rozbudowa miasta.
- 1975 – Pionki wchodzą w skład odtworzonego województwa radomskiego.
- 1998 – nieudana próba utworzenia powiatu pionkowskiego.
[edytuj] Demografia
Dane z 30 czerwca 2004[4]:
| Opis | Ogółem | Kobiety | Mężczyźni | |||
|---|---|---|---|---|---|---|
| jednostka | osób | % | osób | % | osób | % |
| populacja | 20 063 | 100 | 10 432 | 52 | 9631 | 48 |
| gęstość zaludnienia (mieszk./km²) |
1093,9 | 568,8 | 525,1 | |||
[edytuj] Transport i komunikacja
[edytuj] Kolejowy
Miasto ma połączenie kolejowe, zarówno pasażerskie i towarowe z dużymi ośrodkami kolejowymi w Radomiu i Dęblinie. Przebiega tędy linia kolejowa 26, przy której zlokalizowana jest stacja kolejowa Pionki i przystanek kolejowy Pionki Zachodnie
[edytuj] Drogowy
Bezpośrednio przez miasto przechodzą drogi wojewódzkie: 787 i 691, zaś w niewielkiej odległości od Pionek przebiega droga wojewódzka 737. Miasto ma połączenie z drogami krajowymi: 12 i 7
- Komunikacja miejska
W Pionkach funkcjonuje komunikacja miejska składająca się obecnie z jednej linii miejskiej ("A").
[edytuj] Komunikacja autobusowa
[edytuj] Szkolnictwo
[edytuj] Szkoły Podstawowe
- Publiczna Szkoła Podstawowa nr 1 im. Stefana Żeromskiego, ul. 15 Stycznia 3
- Publiczna Szkoła Podstawowa nr 2 im. Bolesława Prusa, ul. Kochanowskiego 14
- Publiczna Szkoła Podstawowa nr 5 im. Jana Pawła II, ul. Targowa 9
[edytuj] Gimnazja
- Publiczne Gimnazjum nr 1 im. Jana Kochanowskiego, ul. Leśna 3
- Publiczne Gimnazjum nr 2 im. Adama Mickiewicza, ul. Słowackiego 4
[edytuj] Licea
- Liceum Ogólnokształcące im. Marii Dąbrowskiej, Aleje Lipowe 23 (zał. 1953)
[edytuj] Szkoły Ponadgimnazjalne
- Zespół Szkół Ponadgimnazjalnych nr 1 im. Marii Skłodowskiej-Curie, Aleja Jana Pawła 7
- Liceum Ogólnokształcące
- Liceum Profilowane
- Zasadnicza Szkoła Zawodowa
- Technikum (zał. 1929)
- Technikum Uzupełniające
- Szkoła Policealna
- Zespół Szkół Ponadgimnazjalnych nr 2 im. Jędrzeja Śniadeckiego, ul. Parkowa 6
- Liceum Ogólnokształcące
- Liceum Profilowane
- Zasadnicza Szkoła Zawodowa
- Technikum
[edytuj] Kultura
Miejski Ośrodek Kultury w którym jest:
- Klub tańca Boogie Woogie "KICK".
- Pracownia Ekspresji Plastycznej
- Sekcja modelarska
- Młodzieżowy Teatr Muzyczny
- Młodzieżowa Orkiestra Dęta
- Uniwersytet Trzeciego Wieku
[edytuj] Religia
- Parafia rzymskokatolicka św. Barbary
- Parafia rzymskokatolicka Najświętszej Maryi Panny Królowej Polski
- Parafia rzymskokatolicka św. Maksymiliana Kolbego
[edytuj] Sport
- Stadion piłkarski
- Miejska Hala Sportowa w Pionkach
- Klub sportowy Proch Pionki
- Klub sportowy Champion Pionki
[edytuj] Organizacje i stowarzyszenia
- Pionkowski Hufiec Harcerzy "Darzbór"
- Pionkowskie Towarzystwo Opieki nad Zwierzętami
- Społeczne Ognisko Muzyczne w Pionkach
- Katolickie Stowarzyszenie Niepełnosprawnych Diecezji Radomskiej – Oddział Pionki
- Związek Strzelecki Strzelec
- Towarzystwo Przyjaciół Dzieci- Środowiskowe Ognisko Wychowawcze
- Polskie Towarzystwo Turystyczno Krajoznawcze Pionki
- Stowarzyszenie Centrum Wolontariatu w Pionkach
- Ochotnicza Straż Pożarna w Pionkiach
- Stowarzyszenie AZYL
- Stowarzyszenie A Vista
[edytuj] Media
- Telewizja pionkowska EPLAC
- Dwutygodnik samorządowy "Nad Zagożdżonką"
[edytuj] Osiedla
Miasto zwyczajowo dzieli się na następujące osiedla:
- Centralna Kolonia[5]
- Działki za stawem
- Nowa Kolonia
- Osiedle XXX-lecia
- Osiedle Chemiczna[6]
- Osiedle Dębowa
- Osiedle Leśników
- Podgaje
- Podgóry
- Stara Kolonia
[edytuj] Turystyka
Atrakcją turystyczną w regionie jest Puszcza Kozienicka, która graniczy z Pionkami. W lasach puszczy dominuje sosna z domieszką dębu, grabu i jodły. W tych lasach polowali polscy królowie. Przez puszczę przebiegają szlaki turystyczne umożliwiające wycieczki piesze i rowerowe. W niedalekiej przyszłości na leśne ostępy powróci kolejka wąskotorowa.
[edytuj] Zabytki
- Budynek Kasy Chorych z 1925
- Dworzec kolejowy z 1925
- Budynek Urzędu Miasta z 1927
- Neobarokowy kościół św. Barbary z 1929-32
- Dom ”Pod łabędziami” z 1930[7]
- Budynek Kasyna z 1930
- Posterunek policji z 1933
[edytuj] Współpraca międzynarodowa
Miasta i gminy partnerskie: 
Breaza [potrzebne źródło]
[edytuj] Osoby związane z Pionkami
- Kamila Porczyk – trzykrotna Mistrzyni Świata Fitness.
[edytuj] Honorowi obywatele
- Oj. Efrem Osiadły
- Elżbieta Płażyńska
- Maciej Płażyński
- Tomasz Rechberger
- Tomasz Szwed
- Ks. Henryk Wójtowicz
- Zbigniew Wrocławski
- Andrzej Piaseczny
- Andrzej Mitan
[edytuj] Zobacz też
- gmina Pionki (1931-1954)
- Występowanie frazy: dotyczącej Pionek
Przypisy
- ↑ M.P. z 1932 r. Nr 188, poz. 222
- ↑ Ludność. Stan i struktura w przekroju terytorialnym (Stan w dniu 30 VI 2009 r.). Warszawa: Główny Urząd Statystyczny, 2009-11-24. ISSN 1734-6118.
- ↑ Portal Regionalny i Samorządowy REGIOset (pol.). regioset.pl. [dostęp 2010-09-14].
- ↑ Baza Demograficzna – Tablice predefiniowane – Wyniki badań bieżących; Stan i struktura ludności; Ludność według płci i miast (pol.). GUS. [dostęp 2010-09-14].
- ↑ Centralna Kolonia – TERYT 0973754
- ↑ Osiedle Chemiczna – TERYT 0973760
- ↑ Dom ”Pod łabędziami” – Pałacyk przeznaczony na mieszkanie dla Dyrektora Technicznego Państwowej Wytwórni Prochu został wzniesiony (w stylu nawiązującym do renesansowej willi włoskiej i dworu polskiego) w 1930 r. wg projektu Eugeniusz Czyża. Po wojnie w budynku mieściły się różne instytucje, obecnie jest tu Zakład Ubezpieczeń Społecznych.
[edytuj] Bibliografia
- Szkice z dziejów Pionek. Polskie Towarzystwo Historyczne, 2000. ISBN 8391404501.
- Stanisław A. Traczyk: Pionki i okolice: przewodnik historyczno-krajoznawczy. Selbstverl. des Verf., 1995. ISBN 8390414902.
- Piotr Matusak: Ruch oporu w przemyśle wojennym okupanta hitlerowskiego na ziemiach polskich w latach 1939-1945. Ministerstwa Obrony Narodowej, 1983. ISBN 8311069425.
- Państwowa Wytwórnia Prochu i Materia·lów Kruszących w Pionkach: historia okresu międzywojennego, realia okupacji oraz perspektywy powojennej odbudowy zak·ladu w dokumentach z lat 1939 - 1944. Polskie Towarzystwo Historyczne., 2007.
- Stanisław Alfred Traczyk: Od młynów do prochowni : historia Pionek i okolic do 1939 r.. 2008. ISBN 9788392679240.
[edytuj] Linki zewnętrzne
- Pionki w Słowniku geograficznym Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, Tom VIII (Perepiatycha – Pożajście) z 1887 r.
- Zagożdżon w Słowniku geograficznym Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, Tom XIV (Worowo – Żyżyn) z 1895 r.
- Publikacje PTH w Pionkach
- Oficjalna Strona Miasta
- Dwutygodnik Nad Zagożdżonką
- Plan miasta interaktywny
- Niezależna gazeta miasta Pionki.
|
||||||||||||||||||||
|
||||||||||||||||
|
||||||||||||||
|
|||||||
