Pionki

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, szukaj
Pionki
ul. Mickiewicza
ul. Mickiewicza
Herb Flaga
Herb Pionek Flaga Pionek
Państwo  Polska
Województwo mazowieckie
Powiat radomski
Gmina gmina miejska
Prawa miejskie od 1954
Burmistrz Marek Janeczek
Powierzchnia 18,34 km²
Ludność (2009)
• liczba
• gęstość

19 351
1055,1 os./km²
Strefa numeracyjna
(+48) 48
Kod pocztowy 26-670 26-675
Tablice rejestracyjne WRA
Położenie na mapie woj. mazowieckiego
Woj mazowieckie - powiaty.png
"Pionki"
Pionki
51°28′54″N 21°27′01″E / 51.48167, 21.45028Na mapach: 51°28′54″N 21°27′01″E / 51.48167, 21.45028
TERC
(TERYT)
1142125011
Urząd miejski
al. Jana Pawła II 15
26-670 Pionki
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Strona internetowa
Urząd miejski
Zabytkowy budynek dawnej "Kasy Chorych"
Miejska Hala Sportowa w Pionkach

Pionki (do 1932 Zagożdżon[1]) – miasto i gmina w województwie mazowieckim, w powiecie radomskim, nad Zagożdżonką. Siedziba wiejskiej gminy Pionki.

W latach 1975-1998 miasto administracyjnie należało do województwa radomskiego, zaś przed 1975 r. do woj. kieleckiego. Powstanie i rozwój miasta był związany z zakładami chemicznymi ZTS Pronit.

Według danych z 30 czerwca 2009 roku, miasto miało 19 351 mieszkańców[2].

Miasto słynne z produkcji płyt gramofonowych w zakładach Pronit.

Spis treści

[edytuj] Położenie

Pionki znajdują się w południowej części woj. mazowieckiego. Są oddalone o ok. 20 km od centrum Radomia i o ok. 103 km od Warszawy. Miasto od strony północnej okala Puszcza Kozienicka, będąca największym kompleksem leśnym w tej części Polski.

Sąsiednie gminy: Jedlnia-Letnisko, Pionki.

Według danych z roku 2002[3] Pionki mają obszar ok. 18,34 km², w tym:

  • użytki rolne: 17%
  • użytki leśne: 33%

Miasto stanowi 1,2% powierzchni powiatu.

[edytuj] Historia

  • 1391 – pierwsza wzmianka o młynach Pionka i Zagożdżon.
  • 1660 – ilustracja wykazująca, iż młyny Zagożdżon i Pionka nie zostały uszkodzone podczas potopu szwedzkiego.
  • 1775 – po raz pierwszy osadę młyńską Zagożdżon określono mianem wsi.
  • 1843 – połączenie wsi Pionki i Zagożdżon.
  • 1885 – otwarcie linii kolejowej łączącej Pionki z Radomiem i Dęblinem.
  • 1923 – początek budowy Państwowej Wytwórni Prochu w Zagożdżonie.
  • 1925 – budowa nowego dworca kolejowego oraz siedziby Kasy Chorych w Zagożdżonie
  • 1928 – oddano do użytku siedzibę poczty.
  • 1929 – duże inwestycje w mieście: stadion sportowy, Staw Górny, linia energetyczna z Zagożdżonu przez Radom do Skarżyska; erygowana zostaje pierwsza parafia, powstaje publiczna Szkoła Dokształcająca Zawodowa przy PWP w Zagożdżonie.
  • 1932 – zmiana nazwy miejscowości na Pionki.
  • 1933 – oddano do użytku budynek posterunku policji.
  • 1937 – z inicjatywy Państwowej Wytwórni Prochu i przy jej pomocy budowany jest Szpital Rejonowy.
  • 1939 – bombardowania Państwowej Wytwórni Prochu oraz samych Pionek (m.in. uszkodzony został kościół)
  • 1941 – 1944 istniał obóz pracy przymusowej dla ludności żydowskiej.
  • 1943 – w styczniu ma miejsce wielka akcja sabotażowa, w wyniku której wysadzono w powietrze 5t prochu.
  • 1944 – rozstrzelanie przy ulicy Zwoleńskiej dziesięciu polskich patriotów.
  • 1945 – w wyniku wojny życie utraciło w Pionkach około 2000 osób.
  • 1954 – Pionki uzyskują prawa miejskie. Dalsza rozbudowa miasta.
  • 1975 – Pionki wchodzą w skład odtworzonego województwa radomskiego.
  • 1998 – nieudana próba utworzenia powiatu pionkowskiego.

[edytuj] Demografia

Dane z 30 czerwca 2004[4]:

Opis Ogółem Kobiety Mężczyźni
jednostka osób  % osób  % osób  %
populacja 20 063 100 10 432 52 9631 48
gęstość zaludnienia
(mieszk./km²)
1093,9 568,8 525,1


[edytuj] Transport i komunikacja

[edytuj] Kolejowy

Miasto ma połączenie kolejowe, zarówno pasażerskie i towarowe z dużymi ośrodkami kolejowymi w Radomiu i Dęblinie. Przebiega tędy linia kolejowa 26, przy której zlokalizowana jest stacja kolejowa Pionki i przystanek kolejowy Pionki Zachodnie

[edytuj] Drogowy

Bezpośrednio przez miasto przechodzą drogi wojewódzkie: 787 i 691, zaś w niewielkiej odległości od Pionek przebiega droga wojewódzka 737. Miasto ma połączenie z drogami krajowymi: 12 i 7

  • Komunikacja miejska

W Pionkach funkcjonuje komunikacja miejska składająca się obecnie z jednej linii miejskiej ("A").

[edytuj] Komunikacja autobusowa

[edytuj] Szkolnictwo

[edytuj] Szkoły Podstawowe

  • Publiczna Szkoła Podstawowa nr 1 im. Stefana Żeromskiego, ul. 15 Stycznia 3
  • Publiczna Szkoła Podstawowa nr 2 im. Bolesława Prusa, ul. Kochanowskiego 14
  • Publiczna Szkoła Podstawowa nr 5 im. Jana Pawła II, ul. Targowa 9

[edytuj] Gimnazja

  • Publiczne Gimnazjum nr 1 im. Jana Kochanowskiego, ul. Leśna 3
  • Publiczne Gimnazjum nr 2 im. Adama Mickiewicza, ul. Słowackiego 4

[edytuj] Licea

  • Liceum Ogólnokształcące im. Marii Dąbrowskiej, Aleje Lipowe 23 (zał. 1953)

[edytuj] Szkoły Ponadgimnazjalne

  • Zespół Szkół Ponadgimnazjalnych nr 1 im. Marii Skłodowskiej-Curie, Aleja Jana Pawła 7
    • Liceum Ogólnokształcące
    • Liceum Profilowane
    • Zasadnicza Szkoła Zawodowa
    • Technikum (zał. 1929)
    • Technikum Uzupełniające
    • Szkoła Policealna
  • Zespół Szkół Ponadgimnazjalnych nr 2 im. Jędrzeja Śniadeckiego, ul. Parkowa 6
    • Liceum Ogólnokształcące
    • Liceum Profilowane
    • Zasadnicza Szkoła Zawodowa
    • Technikum

[edytuj] Kultura

Miejski Ośrodek Kultury w którym jest:

  • Klub tańca Boogie Woogie "KICK".
  • Pracownia Ekspresji Plastycznej
  • Sekcja modelarska
  • Młodzieżowy Teatr Muzyczny
  • Młodzieżowa Orkiestra Dęta
  • Uniwersytet Trzeciego Wieku

[edytuj] Religia

[edytuj] Sport

[edytuj] Organizacje i stowarzyszenia

  • Pionkowski Hufiec Harcerzy "Darzbór"
  • Pionkowskie Towarzystwo Opieki nad Zwierzętami
  • Społeczne Ognisko Muzyczne w Pionkach
  • Katolickie Stowarzyszenie Niepełnosprawnych Diecezji Radomskiej – Oddział Pionki
  • Związek Strzelecki Strzelec
  • Towarzystwo Przyjaciół Dzieci- Środowiskowe Ognisko Wychowawcze
  • Polskie Towarzystwo Turystyczno Krajoznawcze Pionki
  • Stowarzyszenie Centrum Wolontariatu w Pionkach
  • Ochotnicza Straż Pożarna w Pionkiach
  • Stowarzyszenie AZYL
  • Stowarzyszenie A Vista

[edytuj] Media

  • Telewizja pionkowska EPLAC
  • Dwutygodnik samorządowy "Nad Zagożdżonką"

[edytuj] Osiedla

Miasto zwyczajowo dzieli się na następujące osiedla:

  • Centralna Kolonia[5]
  • Działki za stawem
  • Nowa Kolonia
  • Osiedle XXX-lecia
  • Osiedle Chemiczna[6]
  • Osiedle Dębowa
  • Osiedle Leśników
  • Podgaje
  • Podgóry
  • Stara Kolonia

[edytuj] Turystyka

Atrakcją turystyczną w regionie jest Puszcza Kozienicka, która graniczy z Pionkami. W lasach puszczy dominuje sosna z domieszką dębu, grabu i jodły. W tych lasach polowali polscy królowie. Przez puszczę przebiegają szlaki turystyczne umożliwiające wycieczki piesze i rowerowe. W niedalekiej przyszłości na leśne ostępy powróci kolejka wąskotorowa.

[edytuj] Zabytki

  • Budynek Kasy Chorych z 1925
  • Dworzec kolejowy z 1925
  • Budynek Urzędu Miasta z 1927
  • Neobarokowy kościół św. Barbary z 1929-32
  • Dom ”Pod łabędziami” z 1930[7]
  • Budynek Kasyna z 1930
  • Posterunek policji z 1933

[edytuj] Współpraca międzynarodowa

Miasta i gminy partnerskie: Rumunia Breaza [potrzebne źródło]

[edytuj] Osoby związane z Pionkami

[edytuj] Honorowi obywatele

[edytuj] Zobacz też

Przypisy

  1. M.P. z 1932 r. Nr 188, poz. 222
  2. Ludność. Stan i struktura w przekroju terytorialnym (Stan w dniu 30 VI 2009 r.). Warszawa: Główny Urząd Statystyczny, 2009-11-24. ISSN 1734-6118. 
  3. Portal Regionalny i Samorządowy REGIOset (pol.). regioset.pl. [dostęp 2010-09-14].
  4. Baza Demograficzna – Tablice predefiniowane – Wyniki badań bieżących; Stan i struktura ludności; Ludność według płci i miast (pol.). GUS. [dostęp 2010-09-14].
  5. Centralna Kolonia – TERYT 0973754
  6. Osiedle Chemiczna – TERYT 0973760
  7. Dom ”Pod łabędziami” – Pałacyk przeznaczony na mieszkanie dla Dyrektora Technicznego Państwowej Wytwórni Prochu został wzniesiony (w stylu nawiązującym do renesansowej willi włoskiej i dworu polskiego) w 1930 r. wg projektu Eugeniusz Czyża. Po wojnie w budynku mieściły się różne instytucje, obecnie jest tu Zakład Ubezpieczeń Społecznych.

[edytuj] Bibliografia

  • Szkice z dziejów Pionek. Polskie Towarzystwo Historyczne, 2000. ISBN 8391404501. 
  • Stanisław A. Traczyk: Pionki i okolice: przewodnik historyczno-krajoznawczy. Selbstverl. des Verf., 1995. ISBN 8390414902. 
  • Piotr Matusak: Ruch oporu w przemyśle wojennym okupanta hitlerowskiego na ziemiach polskich w latach 1939-1945. Ministerstwa Obrony Narodowej, 1983. ISBN 8311069425. 
  • Państwowa Wytwórnia Prochu i Materia·lów Kruszących w Pionkach: historia okresu międzywojennego, realia okupacji oraz perspektywy powojennej odbudowy zak·ladu w dokumentach z lat 1939 - 1944. Polskie Towarzystwo Historyczne., 2007. 
  • Stanisław Alfred Traczyk: Od młynów do prochowni : historia Pionek i okolic do 1939 r.. 2008. ISBN 9788392679240. 

[edytuj] Linki zewnętrzne

Osobiste
Przestrzenie nazw
Warianty
Działania
Nawigacja
Dla czytelników
Dla wikipedystów
Drukuj lub eksportuj
Narzędzia
W innych językach