81 Dywizjon Pancerny

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
81 Dywizjon Pancerny
Historia
Państwo  II Rzeczpospolita
Sformowanie 1939
Rozformowanie 1939
Dowódcy
Pierwszy mjr Franciszek Szystowski
Działania zbrojne
kampania wrześniowa
Organizacja
Rodzaj sił zbrojnych wojsko
Rodzaj wojsk bronie pancerne
Podległość Pomorska Brygada Kawalerii
Dywizjon walczył w składzie PBK
czołg TK-3
Znaki taktyczne malowane na czołgach lekkich i rozpoznawczych[a]
Znaki taktyczne malowane na pojazdach pancernych[b]

81 Dywizjon Pancernypancerny pododdział rozpoznawczy Wojska Polskiego II Rzeczypospolitej.

Dywizjon nie występował w organizacji pokojowej wojska. Został sformowany w sierpniu 1939 roku w Bydgoszczy dla Pomorskiej Brygady Kawalerii w grupie jednostek oznaczonych kolorem niebieskim[1]. Jednostką mobilizującą był 8 batalion pancerny[2].

W lipcu 1939 roku dywizjon otrzymał 3 tankietki TKS z działkiem 20 mm[2].

Działania bojowe[edytuj | edytuj kod]

1 września szwadron samochodów pancernych dywizjonu został przydzielony do 16 pułku z którym ubezpieczał mosty na Brdzie koło m. Męcikał[3]. W rejonie Chojnic czołgi dywizjonu wspierały 18 pułk[3]. Ostrzelał przed szarżą pod Krojantami niemiecką kompanię piechoty na ciężarówkach. 2 września szwadron por. Czerniewskiego obsadził przeprawy przez Brdę i ubezpieczał odwrót Pomorskiej BK[4], a następnie po północy rozpoczął odwrót w kierunku Świecia[4]. W tym dniu stoczono potyczkę pod Topolinkiem. Tankietki z działkami 20 mm zniszczyły tam kilka niemieckich pojazdów opancerzonych. Dywizjon zdołał się przeprawić przed zniszczeniem mostu na Wiśle. Od 3 do 5 września dywizjon pozostawał w rezerwie patrolując Przedmoście Toruńskie. W tym czasie Pomorska Brygada Kawalerii została rozbita w Borach Tucholskich. 6 września Niemcy w rejonie Fordonu utworzyli przyczółek na Wiśle. Dywizjon otrzymał zadanie zniszczenia go. Dowódca bezzwłocznie wysłał pluton tankietek (jedna z działkiem 20 mm) aby zaatakował niemiecką placówkę wysuniętą pod Wybczem. Wzięto do niewoli kilku jeńców z niemieckiej 3 Dywizji Piechoty. Poza tym zdobyto: 1 motocykl, 1 działko przeciwpancerne 75 mm, 2 moździerze 81 mm i kilka karabinów maszynowych. Reszta Niemców w popłochu wycofała się za Wisłę. 14 września dywizjon z powodu ogromnego zużycia sprzętu został ewakuowany aż do rejonu Łucka. 18 września jego resztki przekroczyły granicę rumuńską.

Struktura i obsada personalna batalionu[edytuj | edytuj kod]

Obsada personalna we wrześniu 1939 roku[5]:

  • dowódca – mjr Franciszek Szystowski
  • adiutant – por. Otton Duchiewicz
  • dowódca szwadronu czołgów – por. Witold Czerniewski
    • dowódca 1 plutonu – ppor. Janusz Welke (ranny 3 IX 1939)
    • dowódca 2 plutonu – ppor. rez. Janusz Martyszewski (1940 Katyń)
  • dowódca szwadronu samochodów pancernych – kpt. Mieczysław Brzozowski (1940 Charków)
    • dowódca 1 plutonu – ppor. Włodzimierz Chachaj
    • dowódca 2 plutonu – ppor. Kazimierz Chromiński
  • dowódca szwadronu techniczno – gospodarczego – kpt. Tadeusz Karakiewicz (1940 Charków)

Struktura organizacyjna:

  • Dowództwo (poczet dowódcy)
  • szwadron samochodów pancernych (8 wozów bojowych wzór 34-II)
  • szwadron czołgów rozpoznawczych - (13 czołgów TK)
  • szwadron techniczno - gospodarczy
 Osobny artykuł: dywizjon pancerny.

Uwagi[edytuj | edytuj kod]

  1. 1 – czołg dowódcy kompanii; 2 – czołg dowódcy 1 plutonu; 3 – czołg dowódcy 2 plutonu; 4 – czołg dowódcy 3 plutonu; 5 – czołgi z 1 plutonu; 6 – czołgi z 2 plutonu; 7 – czołgi z 3 plutonu
  2. 1 – wóz dowódcy szwadronu; 2 – wóz dowódcy 1 plutonu; 3 – wóz dowódcy 2 plutonu; 4 – wóz z 1 plutonu; 5 – wóz z 2 plutonu.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Gaj 2014 ↓, s. 173.
  2. a b Żebrowski 1971 ↓, s. 334.
  3. a b Szubański 2011 ↓, s. 94.
  4. a b Szubański 2011 ↓, s. 95.
  5. Szubański 2011 ↓, s. 298–299.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Krzysztof M. Gaj: Polska broń pancerna w 1939 roku - organizacja wojenna i pokojowa jednostek. Oświęcim: NapoleonV, 2014. ISBN 978-83-7889-122-2.
  • Adam Jońca: Wrzesień 1939: pojazdy Wojska Polskiego: barwa i broń. Warszawa: Wydawnictwa Komunikacji i Łączności, 1990.
  • Rajmund Szubański: Polska broń pancerna w 1939 roku. Warszawa: Bellona Spółka Akcyjna, 2011. ISBN 978-83-11-12106-5.
  • Jan Tarczyński, Krzysztof Barbarski, Adam Jońca: Pojazdy w Wojsku Polskim = Polish Army vehicles: 1918–1939. Pruszków: Oficyna Wydawnicza „Ajaks”; Londyn: Komisja Historyczna b. Sztabu Głównego PSZ, 1995. ISBN 83-85621-57-1.
  • Marian Żebrowski: Zarys historii polskiej broni pancernej 1918 - 1947. Londyn: Zarząd Zrzeszenia Kół Oddziałowych Broni Pancernych, 1971.
  • Kazimierz Sławiński: W pomorskiej gardzieli. Warszawa: Żółty Tygrys, 1976, s. 133.