21 Dywizjon Pancerny

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
21 Dywizjon Pancerny
Historia
Państwo  II Rzeczpospolita
Sformowanie 1939
Tradycje
Rodowód Sformowany przez 12 Batalion Pancerny
Dowódcy
Pierwszy mjr Stanisław Gliński
Działania zbrojne
kampania wrześniowa
Organizacja
Rodzaj sił zbrojnych Wojska lądowe
Rodzaj wojsk Broń pancerna
Podległość Wołyńska Brygada Kawalerii
Dywizjon walczył w składzie Wołyńskiej BK
Bitwa mokra 1939.png

21 Dywizjon Pancerny (21 dpanc) – pancerny pododdział rozpoznawczy Wojska Polskiego II Rzeczypospolitej.

Dywizjon nie występował w pokojowej organizacji wojska. Został sformowany w mobilizacji alarmowej, w dniach 13-16 sierpnia 1939 roku w Łucku dla Wołyńskiej Brygady Kawalerii w grupie jednostek oznaczonych kolorem zielonym[1]. Jednostką mobilizującą był 12 Batalion Pancerny[2].

Działania dywizjonu[edytuj]

17 sierpnia żołnierze złożyli przysięgę, po czym pododdział przegrupował się do wsi Teremno. W dniach 18-19 sierpnia dywizjon przetransportowany został koleją z Łucka do Radomska przez Lwów, Kraków i Częstochowę. 19 sierpnia jednostka zakwaterowana została w Woli Jedlińskiej i podporządkowana dowódcy Wołyńskiej Brygady Kawalerii[3]. 28 sierpnia gen. dyw. Juliusz Rómmel dokonał przeglądu dywizjonu, a następnie odebrał defiladę wszystkich jednostek brygady.

21 września 1939 dywizjon przekroczył granicę z Węgrami na Przełęczy Tatarskiej. Oficerowie zostali internowani w obozie w Esztergon, a żołnierze w Nagykanizsa.

Pojazdy dywizjonu przekazane Węgrom[edytuj]

W dniach 20 - 26 września zdano w Beregszas[4]:

  • 1 samochód ciężarowy Polski Fiat 621 L
  • 1 czołg rozpoznawczy TKS
  • 2 samochody Polski Fiat 621 L: w tym ciężarowy, z " kasą i kancelarią dywizjonu" i transporter czołgu
  • 1 "łazik" Polski Fiat 518 (Być może był to PF 508)
  • 1 samochód ciężarowy Polski Fiat 621 L, nr rej. 13603
  • 1 motocykl Sokół 1000 M 111 z wózkiem bocznym.
  • 1 motocykl Sokół 1000 M 111[a]

21 września zdano w Munkaczu:

  • 8 samochodów ciężarowych Polski Fiat 621 (1 Polski Fiat 621 warsztatowy pozostał w Voloc)
  • 1 ciągnik gąsienicowy C7P
  • 2 motocykle CWS M111 z wózkiem bocznym (być może 2 następne zdano 22 września)

24 września zdano w Csop:

  • 1 "łazik" Polski Fiat 508

19 września zdano w Jasino

  • 2 samochody nieokreślonych rodzajów i marek

Organizacja i obsada personalna[edytuj]

Dowództwo (poczet dowódcy)

  • dowódca - mjr br. panc. Stanisław Gliński
  • adiutant - por. br. panc. Feliks Budzimir Cwalina († 1940 Charków)
  • kwatermistrz – ppor. Antoni Micherdziński[5]
  • st. strz. panc. Jan Krasiński († 2 IX 1939)
Znaki taktyczne malowane na czołgach lekkich i rozpoznawczych[b]
Znaki taktyczne malowane na pojazdach pancernych[c]

Szwadron Czołgów Rozpoznawczych Nr 21 (13 czołgów TKS)

  • dowódca szwadronu - por. Leszek Kozioradzki[5]
  • dowódca 1 plutonu - ppor. rez. Eugeniusz Chomentowski[5]
    • dowódca czołgu - kpr. Stanisław Rymar
    • kierowca czołgu - st. strz. panc. Eugeniusz Rejent (ranny 4 IX 1939)
  • dowódca 2 plutonu — sierż. pchor. Julian Zaturski
  • dowódca czołgu - plut. Marcin Wieliczko († 1 IX 1939)
  • dowódca czołgu - kpr. Romanowski († 8 IX 1939)
  • szef szwadronu - plut. Tadeusz Izdebski

Szwadron Samochodów Pancernych Typ A Nr 21 (8 wozów bojowych wzór 34-II)

  • dowódca szwadronu - kpt. Józef Żymierski
  • dowódca 1 plutonu - por. Jan Petecki
  • dowódca 1 plutonu - sierż. pchor. rez. Kazimierz Zając
    • dowódca wozu - plut. Edward Dziuba (ciężko ranny 1 IX 1939)
    • st. strz. panc. Wincenty Prejs (lekko ranny 5 IX 1939)

Szwadron Techniczno-Gospodarczy

  • dowódca szwadronu - por. Stanisław Wartak[6]
  • szef szwadronu - st. sierż. Bazyli Lewin
  • st. sierż. Józef Pękala
  • sierż. Krawczyński
  • plut. Stanisław Ryczko
  • plut. Witold Zammel
  • strz. panc. Jakub Akerman

Uwagi

  1. Pochodzący z 12 Batalionu Pancernego
  2. 1 – czołg dowódcy kompanii; 2 – czołg dowódcy 1 plutonu; 3 – czołg dowódcy 2 plutonu; 4 – czołg dowódcy 3 plutonu; 5 – czołgi z 1 plutonu; 6 – czołgi z 2 plutonu; 7 – czołgi z 3 plutonu
  3. 1 – wóz dowódcy szwadronu; 2 – wóz dowódcy 1 plutonu; 3 – wóz dowódcy 2 plutonu; 4 – wóz z 1 plutonu; 5 – wóz z 2 plutonu.

Przypisy

  1. Gaj 2014 ↓, s. 173.
  2. Żebrowski 1971 ↓, s. 342.
  3. Żebrowski 1973 ↓, s. 344.
  4. Jan Tarczyński: Pojazdy w Wojsku Polskim = Polish Army vehicles : 1918-1939. s. 368.
  5. a b c Mieczysław Bielski: Grupa Operacyjna „Piotrków” 1939. s. 353.
  6. Stanisław Watrak. Udział 21 dywizjonu pancernego w wojnie 1939. „Wojskowy Przegląd Historyczny”. 3/1981. s. 159-174. 

Bibliografia[edytuj]

  • Krzysztof M. Gaj: Polska broń pancerna w 1939 roku - organizacja wojenna i pokojowa jednostek. Oświęcim: NapoleonV, 2014. ISBN 978-83-7889-122-2.
  • Adam Jońca: Wrzesień 1939 : pojazdy Wojska Polskiego: barwa i broń. Warszawa: Wydawnictwa Komunikacji i Łączności, 1990.
  • Zdzisław Sawicki, Adam Wielechowski: Odznaki Wojska Polskiego 1918-1945: Katalog Zbioru Falerystycznego: Wojsko Polskie 1918-1939: Polskie Siły Zbrojne Na Zachodzie. Warszawa: Pantera Books, 2007. ISBN 83-204-3299-5.
  • Rajmund Szubański: Polska broń pancerna 1939. Warszawa: Bellona, 2011. ISBN 9788311121065.
  • Jan Tarczyński, Krzysztof Barbarski, Adam Jońca: Pojazdy w Wojsku Polskim = Polish Army vehicles : 1918-1939. Pruszków: Oficyna Wydawnicza "Ajaks"; Londyn: Komisja Historyczna b. Sztabu Głównego PSZ, 1995. ISBN 83-85621-57-1.
  • Marian Żebrowski: Zarys historii polskiej broni pancernej 1918 - 1947. Londyn: Zarząd Zrzeszenia Kół Oddziałowych Broni Pancernych, 1971.
  • Stanisław Wartak, Udział 21 Dywizjonu Pancernego w wojnie 1939 r., Wojskowy Przegląd Historyczny Nr 3 (97), Warszawa 1981, s. 159
  • Mieczysław Bielski: Grupa Operacyjna „Piotrków” 1939. Warszawa: Wydawnictwo Bellona, 1991. ISBN 83-11-07836-X.
  • Stanisław Watrak. Udział 21 dywizjonu pancernego w wojnie 1939. „Wojskowy Przegląd Historyczny”. 3, s. 159-174, 1981. Warszawa: Wydawnictwo "Czasopisma Wojskowe". ISSN 0043-7182.