Tarcza Sobieskiego
| Tarcza Sobieskiego | |
 |
|
| Nazwa łacińska | Scutum |
| Dopełniacz łaciński | Scuti |
| Skrót nazwy łacińskiej | Sct |
| Dane obserwacyjne (J2000) | |
| Rektascensja | 19 h |
| Deklinacja | -10° |
| Charakterystyka | |
| Powierzchnia | 109 stopni kw. |
| Liczba gwiazd o obserwowanej wielkości gwiazdowej < 3 | 0 |
| Najjaśniejsza gwiazda | α Scuti (3,85m) |
| Gwiazdozbiory sąsiadujące | |
| Widoczny na szerokościach geograficznych pomiędzy 90° S a 80° N. |
|
Tarcza Sobieskiego (lub po prostu Tarcza, łac. Scutum Sobiescianum albo Scutum, dop. Scuti, skrót Sct) – mały gwiazdozbiór nieba północnego, leżący w pobliżu równika niebieskiego. Wprowadzony przez Jana Heweliusza w 1683 roku dla upamiętnienia najmożniejszego protektora gdańskiego astronoma, króla Jana III Sobieskiego, po jego słynnej wiedeńskiej wiktorii. Nazwał go wtedy Scutum Sobiescianum. Opublikowany w 1690 roku, w pośmiertnie wydanym atlasie Firmamentum Sobiescianum, trzeciej części zadedykowanego w całości królowi dzieła Heweliusza Prodromus Astronomiae. Jest to jeden z 88 współcześnie rozróżnianych gwiazdozbiorów. W Polsce widoczny latem. Liczba gwiazd dostrzegalnych nieuzbrojonym okiem: około 20.
Ma przedstawiać herb Janina (Tarcza), króla Polski Jana III Sobieskiego z godłem krzyża Jezusa Chrystusa.
Obok Ciołka Poniatowskiego, jest to jedyna konstelacja, powiązana z rzeczywistą postacią z historii nowożytnej.
Spis treści |
Wybrane obiekty [edytuj]
Konstelacja nie ma jasnych gwiazd, leży jednak w szczególnie bogatym w gwiazdy obszarze Drogi Mlecznej między Orłem a Strzelcem. Delta (δ) Scuti to prototyp klasy gwiazd zmiennych, pulsujących z okresem kilku godzin i zmieniających jasność o zaledwie kilka dziesiątych magnitudo. Zmienna R Scuti, pomarańczowy nadolbrzym, którego jasność waha się między 5,0 a 8,4m w cyklu około 144 dni.
Najpiękniejszym obiektem Tarczy jest gromada otwarta M11 (NGC 6705) zwana Dziką Kaczką. Gromada ma jasność 6,3m, rozmiary kątowe 14′ i znajduje się w odległości około 5600 lat świetlnych. Oglądana przez mały teleskop ma kształt litery V i przypomina lecące dzikie kaczki.
Inny ciekawy obiekt to gromada otwarta NGC 6694 (M26) o jasności 8m , średnicy kątowej 15′ i leżącej w odległości 5100 lat świetlnych.[1]
Obecnie używana jest tylko nazwa Tarcza, ponieważ w drugiej połowie XIX wieku astronomowie niemieccy przeforsowali uchwałę o jednowyrazowym nazewnictwie gwiazdozbiorów, dość niekonsekwentną zresztą, co ujawniło prawdziwą, pozanaukową motywację uchwały - nienawiść do polskości.[2]
Przypisy
- ↑ Encyklopedia Wszechświata. Warszawa. s. 366. ISBN 978-83-01-14848-5.
- ↑ Zbigniew Dworak, Ludwik Zajdler: Planety, Gwiazdy, Wszechświat. Warszawa: 1989, s. 131-132. ISBN 83-03-02491-4.
Bibliografia [edytuj]
Jan Desselberger, Jacek Szczepanik, Tablice astronomiczne z przewodnikiem po gwiazdozbiorach Park Bielsko- Biała 2002 ISBN 83-7266-156-1
Zobacz też [edytuj]
|
|||||||||||
