Peter O'Toole

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Peter O’Toole
Peter O’Toole w 1968 roku.
Peter O’Toole w 1968 roku.
Imię i nazwisko Peter Seamus O’Toole
Data
i miejsce urodzenia
2 sierpnia 1932
Connemara
Data
i miejsce śmierci
14 grudnia 2013
Londyn
Zawód aktor
Współmałżonek Siân Phillips (1959-79; rozwód)
Lata aktywności 1954-2012
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Wikicytaty Peter O’Toole w Wikicytatach
Peter O’Toole w trailerze filmu Lawrence z Arabii.

Peter Seamus O’Toole (ur. 2 sierpnia 1932 w Connemarze, zm. 14 grudnia 2013 w Londynie) – brytyjski aktor filmowy, teatralny oraz telewizyjny; producent i reżyser, pochodzenia irlandzkiego. Ośmiokrotnie nominowany do Oscara za role pierwszoplanowe. Laureat Oscara za całokształt twórczości.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Urodził się jako syn irlandzkiego katolika, bukmachera Patricka Josepha O’Toole. i protestantki Constance Jane z domu Ferguson, pochodzącej ze szkockiej rodziny arystokratycznej. Kiedy ukończył pierwszy rok życia, rodzina przeniosła się do północnej Anglii. Od 1937 roku dorastał w Leeds. Mając czternaście lat pracował jako posłaniec i doręczyciel, a później reporter gazety Yorkshire Evening News. Przez osiem lat był uczniem szkoły katolickiej. W wieku siedemnastu lat pojawił się po raz pierwszy na scenie Leeds Civic Theatre. Służył przez dwa lata jako radiotelegrafista w Królewskiej Brytyjskiej Flocie Królewskiej. W latach 1952-1954 uczęszczał do Królewskiej Akademii Sztuk Dramatycznych w Bloomsbury, w dzielnicy centralnego Londynu, gdzie za otrzymane stypendium kontynuował naukę w Abbey Theatre’s Drama School w Dublinie. Występował jako szekspirowski Hamlet oraz m.in. w spektaklu Johna Osborne'a Spójrz z gniewem za siebie (Look Back In Anger) w Bristol Old Vic w Bristolu, londyńskim Royal Court Theatre i Royal Shakespeare Company w Stratford-on-Avon, gdzie zagrał szekspirowskie kreacje Tersytesa w Troilusie i Kresydzie, Petruchia w Poskromieniu złośnicy i Shylocka w Kupcu weneckim.

Swoją karierę ekranową zapoczątkował gościnną rolą pierwszego żołnierza w jednym z odcinków przygodowego serialu familijnego Szkarłatny kurzyślad (The Scarlet Pimpernel, 1956). Na kinowym ekranie zadebiutował w trzech filmach – adaptacji książki Roberta Louisa Stevensona Porwany za młodu (Kidnapped, 1960), Dzień, w którym obrabowano Bank Anglii (The Day They Robbed the Bank of England, 1960) w roli kapitana Fitcha i przygodowym dramacie kryminalnym Niewinne dzikusy (The Savage Innocents, 1960) u boku Anthony’ego Quinna jako pierwszy kawalerzysta. Odniósł sukces tytułową charyzmatyczną kreacją brytyjskiego archeologa, podróżnika, wojskowego i agenta wywiadu Thomasa E. Lawrence’a w dramacie przygodowym Davida Leana Lawrence z Arabii (Lawrence of Arabia, 1962), za którą odebrał nagrodę Brytyjskiej Akademii Filmowej (BAFTA) i zdobył nominację do nagrody Oscara i dwie nominacje do Złotego Globu. Wcielił się w tytułowego bohatera powieści Josepha Conrada Lord Jim (1965), a także: Anioła w filmie Biblia (The Bible: In the Beginning..., 1966) i angielskiego nauczyciela Pu Yi, ostatniego cesarza Chin w dramacie historycznym Bernardo Bertolucciego Ostatni cesarz (The Last Emperor, 1987).

Kolejne wielkie role, które przyniosły mu nominacje do nagrody Oscara to angielski Król Henryk II w dramacie historycznym Becket (1964), Henryk II w dramacie historycznym Lew w zimie (The Lion in Winter, 1968), Arthur Chipping w dramacie muzycznym Żegnaj Chips (Goodbye, Mr. Chips, 1969), czternasty hrabia Jack Gurney w komedii muzycznej Wyższe sfery/Klasa rządząca (The Ruling Class, 1972), reżyser Eli Cross udzielający schronienia ściganemu przez policję eks-ochotnikowi z Wietnamu w czarnej komedii Kaskader z przypadku (The Stunt Man, 1980), aktor po przejściach alkoholowych w komedii Mój najlepszy rok (My Favorite Year, 1982) oraz starzejący się aktor Maurice posiadający kilka drobnych sukcesów w melodramacie komediowym Wenus (Venus, 2006). Za rolę biskupa Cauchona w telewizyjnym dramacie historycznym Joanna D’Arc (Joan of Arc, 1999) odebrał nagrodę Emmy. W 2003 roku otrzymał honorowego Oscara za całokształt pracy aktorskiej.

W lipcu 2012 ogłosił, że wycofuje się z aktorstwa. Zmarł 14 grudnia 2013 w londyńskim szpitalu po długiej i ciężkiej chorobie. Jego pogrzeb odbył się w Londynie 21 grudnia.

Filmografia[edytuj | edytuj kod]

Życie prywatne[edytuj | edytuj kod]

Był żonaty z Siân Phillips (1959-79), z którą miał dwie córki – Kate (ur. 1960) i Patricię (ur. 1963). W latach 1982-1988 związany był z modelką Karen Somerville Brown, z którą miał syna Lorcana Patricka (ur. 14 marca 1983). Spotykał się także z Ursulą Andress. Przyjaźnił się przez wiele lat z Katharine Hepburn.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]